سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
قالب وردپرس درنا توس
خانه » اعتقادی » کلام و اعتقادات » چرا خدا بنده هاشو با سختی ها امتحان می کنه ؟

چرا خدا بنده هاشو با سختی ها امتحان می کنه ؟

هستی شناسی

خودشناسی – مفهوم آزمایش

در آیات قرآن با تعابیر مختلفی همچون : ابتلاء ، امتحان ، تمحیص ، اختبار و فتنه ، از سنت آزمایش سخن به میان آمده است .

محص و فتنه دراصل به معنای پاک و خالص کردن طلا می باشد ، که طلا را در آتش سوزان قرار می دهند تا مواد زائدش از بین رفته و خالص و ناب گردد . واژه های دیگر مانند : ابتلاء ، اختبار و امتحان نیز در معنایی نزدیک به معنای یادشده استعمال شده اند .

بدین معنا که انسان در بوته آزمایش قرار می گیرد تا خبث باطنی افراد منافق ظاهر شود و فضیلت و صفات پسندیده اشخاص بروز نماید .

امتحانات خداوند در چهره‌های گوناگون به سراغ انسان می‌آید . گروهی در محیط ‌هایی قرار می‌گیرند که از هر نظر آلوده است ، وسوسه‌های فساد از هر طرف آنها را احاطه می‌کند . گروهی در فشار محرومیت‌ها قرار می‌گیرند و گروهی دیگر بر عکس غرق در نعمت می‌شوند و امکانات مادی از هر نظر در اختیارشان قرار می‌گیرد . در اغلب موارد ، آزمایش به نعمت‌ها سنگین‌تر از آزمایش به سختی‌هاست ؛ زیرا شکرگزاری از نعمت اغلب دشوارتر است اگر انسان در به جای آوردن حق نعمت بکوشد خداوند بر نعمت خود نسبت به چنین فردی می‌افزاید ؛ برعکس ناسپاسی در مقابل نعمت عواقب وخیمی به دنبال می‌آورد .

امتحانات خداوند در چهره‌های گوناگون به سراغ انسان می‌آید . گروهی در محیط ‌هایی قرار می‌گیرند که از هر نظر آلوده است ، وسوسه‌های فساد از هر طرف آنها را احاطه می‌کند . گروهی در فشار محرومیت‌ها قرار می‌گیرند و گروهی دیگر بر عکس غرق در نعمت می‌شوند و امکانات مادی از هر نظر در اختیارشان قرار می‌گیرد .

رابطه ی امتحان و صفات خداوند

امتحان و آزمایش پروردگار با صفت ربّ بودن او نسبت مستقیم دارد خداوند ربّ آفریدگانش است ، یعنی مخلوقاتش را تربیت می‌کند و مربی و پرورش‌دهنده‌ی آنهاست . به عبارت دیگر ، آزمایش الهی همان « پرورش و تربیت » است . بدون این امتحانات استعدادهای انسان شکوفا نمی‌شود و بر درخت وجود انسان میوه‌های اعمال نمایان نمی‌گردد .

باید شرایط سخت و دشواری چون جنگ ، قحطی ، طوفان ، زلزله ،‌ بیماری و… پیش بیاید تا صفات باطنی انسان مانند : شجاعت و دلاوری ، سخاوت ، حلم ، عفت ، علم ، ‌صبر و پایداری و…. و نیز صفات متقابل آنها در شخص مورد ابتلاء ظاهر گردد و این یکی از اثرات امتحان است .

چنانکه درباره بنی‌اسرائیل می‌خوانیم : ” و بلو ناهم بالحسنات و السیئات ؛ آنها را به وسیله نعمتها و مصائب آزمودیم .”[۱]

امتحان الهى ، اهداف و معانی فراتری نیز دارد .

باتوجه به اینکه خداوند از همه ی احوال انسان ها با خبر است ، چرا امتحان و آزمایش می کند ؟

۱- هدف او از امتحان بندگان تربیت و پرورش استعدادهاى آنان است .

روزى که بشر، دیده به جهان مى گشاید در نهاد او یک سلسله استعدادها و امکانات شگفت انگیز وجود دارد ; همه کمالات انسانى و فضایل اخلاقى به صورت استعداد در کانون وجود او نهفته و سرشت او با آنها عجین و خمیر شده است ; ولى این استعدادها مانند منابع زمینى است که بدون وسایل مخصوص آشکار نمى شود و از مرحله قوّه و استعداد به مرحله فعلیّت نمى رسند .

این حقیقت را امیرمؤمنان على (ع) در نهج البلاغه در یک جمله کوتاه و پر معنا بیان کرده و مى فرماید : ” هرگز نگویید که خدایا از امتحان و آزمایش به تو پناه مى برم ! زیرا درجهان کسى نیست که آزمایش نشود بلکه به هنگام دعا بگویید : خدایا از آزمایش هاى گمراه کننده به تو پناه مى بریم (یعنى از آن آزمایش هایى که نتوانیم از عهده آنها برآمده و به وسیله آنها خود را کامل سازیم !) .”[۲] همه کمالات انسانى و فضایل اخلاقى به صورت استعداد در کانون وجود او نهفته و سرشت او با آنها عجین و خمیر شده است ; ولى این استعدادها مانند منابع زمینى است که بدون وسایل مخصوص آشکار نمى شود و از مرحله قوّه و استعداد به مرحله فعلیّت نمى رسند .

سپس امام (ع) چنین توضیح مى دهد : مقصود از امتحان و آزمایش کسب اطّلاع و آگاهى نیست ; زیرا چیزى در جهان بر خدا مخفى نمى باشد ; بلکه ؛ « لِیَتَبَیَّنَ السَّاخِطَ لِرِزْقِهِ ، وَ الرّاضِىَ بِقِسْمِهِ ، وَ اِنْ کانَ سُبْحانَهُ اَعْلَمَ بِهِمْ مِنْ اَنْفُسِهِمْ ، وَلکِنْ لِتَظْهَرَ الاَفْعالُ الَّتى بِها یُسْتَحَقُّ الثَّوابُ وَ الْعِقاب ; هدف این است ، که آن صفات درونى مانند رضا و خشنودى و یا غضب و خشم از بهره هاى خدا داد ، آشکار گردد و این صفات باطنى به صورت فعل و عمل خارجى تجلّى کند تا استحقاق ثواب و عقاب و کیفر و پاداش صورت گیرد» .[۳]

چنان که ملاحظه مى فرمایید ، امام علی (ع) هدف از امتحان را این مى داند که در سایه امتحان ، آن صفات درونى و استعدادهاى باطنى به صورت فعل خارجى ، جلوه کنند و افراد بر اثر تجسّم صفات درونى به صورت عمل و فعل خارجى ، شایسته پاداش و کیفر گردند وگرنه تنها با صفات درونى (بدون عمل خارجى) نه پاداش مى توان داد و نه کیفر نمود و در حقیقت تکاملى صورت نمى گیرد .

مثلا هنگامى که خداوند ابراهیم را با فرمان ذبح اسماعیل آزمایش مى کند ، هدف این نیست که بداند آیا ابراهیم فرمان او را اطاعت مى کند یا نه ; بلکه هدف این است که روح فرمانبردارى و تسلیم در برابر دستورات خدا را که در وجود ابراهیم (ع) بود پرورش دهد و به مرحله فعلیّت برساند و از این طریق ابراهیم گامى به سوى تکامل بردارد .

– شناخته شدن افراد صالح و فاسد ، مؤمن و منافق و خوب و بد است.

قرآن مجید به این نکته به لفظ « تمحیص » اشاره مى کند و مى فرماید : « وَ لُِیمَحِّصَ اللهُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ یَمْحَقُ الْکَافِرینَ ; و تا خداوند ، افراد با ایمان را خالص گرداند (و ورزیده مى شوند) و کافران را بتدریج نابود سازد».[۴]

۳- فایده سوم امتحان الهى ، اتمام حجّت براى آن عدّه از مدّعیان دروغگوست که در مواقع عادى هزار گونه ادّعا دارند و در مقام عمل هیچ !

اگر این گونه افراد در بوته امتحان نیافتند و درون تهى خود را که برخلاف ظاهر آراسته آنهاست ، آشکار نکنند ، ممکن است هم خودشان در اشتباه بمانند و هم دیگران ; و کیفرهاى خدا ، یا عدم الطاف الهى را ظالمانه فرض کنند ; امّا امتحان پرده از روى کار آنها بر مى دارد و آنها که فلز وجودشان بى ارزش است اما پوششى از آب طلا به رویش کشیده اند به مصداق شعر معروف :

سیاه سیمِ زر اندود چون به کوره برند
خلاف آن به درآید که خلق پندارند

مثلا هنگامى که خداوند ابراهیم را با فرمان ذبح اسماعیل آزمایش مى کند ، هدف این نیست که بداند آیا ابراهیم فرمان او را اطاعت مى کند یا نه ; بلکه هدف این است که روح فرمانبردارى و تسلیم در برابر دستورات خدا را که در وجود ابراهیم (ع) بود پرورش دهد و به مرحله فعلیّت برساند و از این طریق ابراهیم گامى به سوى تکامل بردارد .

۴- افزوده شدن ایمان مومنان می داند .[۵]

۵- پیدایش یقین و باور در برخی از انسان .[۶]

۶- پالایش قلب های مومنان .[۷]

۷- رسیدن به رشد و تقوا.[۸]

۸- توبه و بازگشت به صلاح و صواب .[۹]

۹- نیز جداسازی حق از باطل و نیروهای مومن و پیروان واقعی از دروغین و تشخیص رشد و بلوغ فکری و رفتاری انسان ها .[۱۰]

۱۰- عبرت آموزی .[۱۱]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.