چگونه قرآن را حفظ كنيم؟ سایت آیه های انتظار انجمن آیه های انتظار
ثبت نام
سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
تبلیغات تبلیغات
چگونه قرآن را حفظ كنيم؟
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 2 , از مجموع 2
  1. #1
    مدير فني
    nasimevahy آواتار ها

    تاریخ عضویت : امرداد 1388
    نوشته : 59      تشکر : 273
    165 در 51 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    nasimevahy آنلاین نیست.

    پیش فرض چگونه قرآن را حفظ كنيم؟




    چگونه قرآن رابهترحفظ کنیم؟


    فرض می‌کنیم شخصی طبق برنامه‌ای منظم و دقیق، باید هر روز نیم صفحه حفظ کند. وی ابتدا باید مقدار معین شده (نیم صفحه) را چندین بار با دقت تمام و همراه با تأنی تلاوت کند.





    آنان که با فن قرائت قرآن به روش تحقیق با تجوید و لحن زیبا آشنایی دارند، می‌توانند کل آیات نیم صفحه را چند بار با دقت و تعمق بر روی تک تک کلمات تلاوت کنند؛ زیرا این کار علاوه بر آنکه مانع حفظ کردن کلمات و حرکات به صورت غلط می‌شود، باعث آشنایی اجمالی با آیات مورد نظر نیز خواهد شد.
    از آنجا که حفظ کردن چیزی نیست، جز دقت و تأمل قابل توجه بر روی تک‌تک کلمات و حروف و استقرار آن‌ها در ذهن، پس برای حفظ هر آیه باید آن را چندین بار و هر بار با توجه تمام به هر حرف و کلمه موجود در آن تلاوت کرد. تعداد تکرار هر آیه نیز بستگی به قدرت حافظه فرد و نیز سخت یا آسان بودن آیه دارد.
    بعضی با سه بار خواندن یک آیه متوسط، آن را حفظ می‌کنند و بعضی نیاز به تکرار و تمرین بیشتر دارند.
    پس با چند بار خواندن آیه ـ به قصد حفظ کردن و همراه با توجه و تأمل کافی نه فقط خواندن معمولی ـ مقدار زیادی از کلمات آن در ذهن جای می‌گیرد، اما هنوز آیه مزبور کاملاً در ذهن جای نگرفته است.


    متن كامل مقاله :

    اين مقاله به بررسي اصول حفظ قرآن در سه عنوان كلي مي پردازد: مقدمات حفظ ،* روش حفظ و روش مرور آيات:
    مقدمات حفظ
    براي شروع حفظ قرآن نكاتي وجود دارد كه مقدمات معنوي و اوّليه به شمار مي*روند و توجه به آنها از اهميت زيادي برخوردار است.
    اين نكات به شرح زير است:
    1. نيت ارزش هر عمل صالحي را چگونگي نيت در آن عمل تعيين مي*كند: «إنما الأعمال بالنيات1». ارزش و اهميت داشتن نيتي خالص و پاك، كاملاً روشن است. البته نبايد كار به وسواس بكشد و توجه به شبهات انسان را از حفظ آيات نوراني كلام وحي باز ندارد و همين كه توجه داشته باشد، قرآن را جز براي تقرب به درگاه الهي حفظ نمي*كند، كافي است.
    2. انگيزه در حفظ قرآن انگيزه*هاي مادي، ناتوان*اند كه انسان را به سرمنزل مقصود برسانند، اما انگيزه*هاي معنوي مي*توانند به شخص نيرو و انرژي و روحيه*اي خستگي*ناپذير دهند؛ انگيزه*هايي چون: توجه به فضيلت حفظ و حافظ قران كه در روايات بارها بيان شده است، لذت از انس و الفت هميشگي با كلام خدا و درك مقامات عالي اخروي.

    3. عزم و اراده بسيج همه نيروها و توانايي*ها در تحقق بخشيدن به امري را عزم گويند. داشتن عزمي راسخ و اراده*اي محكم در رسيدن به مقصود در وادي حفظ قرآن ضروري است.

    4. توكل و دعا موفقيت در هر امري منوط به لطف و تفضل الهي است. پس بعد از آنكه فرد عزم خود را جزم كرد، بايد بر خداوند متعال توكل كند: فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَي اللَّهِ آل*عمران/159. دعا نيز در كسب عنايات خداوندي بسيار مؤثر است. شايسته است هر روز قبل از شروع به امر مقدس حفظ قرآن، دعاهاي مربوط به حفظ (كه در جلد چهارم اصول كافي باب «الدعا في حفظ القرآن» ذكر شده است)، خوانده شود.

    5. تمركز حواس در موقع حفظ قرآن، بايد تمام همّ و غمّ حفظ آيات باشد، نه چيز ديگر، و به هيچ چيزي جز آياتي كه دارد حفظ مي*كند، نينديشد. اين امر ممكن است در ابتدا قدري سخت باشد، اما با تمرين و ممارست و دقت و توجه، به دست خواهد آمد. برخي عوامل ممكن است باعث پراكندگي حواس شود؛ مثل سرما، گرما، گرسنگي، تشنگي، خشم، خوشحالي مفرط، قرار و وعده*اي كه نزديك است خلف وعده شود، منتظر بودن و ... . در اين حالات شخص به خوبي نمي*تواند بر روي يك موضوع (حفظ قرآن) تمركز داشته باشد، خصوصاً بعد از فعاليت*هاي سنگين ذهني كه ناشي از اشتغالات تحصيلي يا علمي است، نبايد سريعاً به حفظ قرآن پرداخت، بلكه بايد كمي استراحت كرد تا سلول*هاي مغز براي بازيابي قدرت خود فرصت يابند. در محيط هم عواملي مثل سر و صدا، آلودگي هوا و ... مانع تمركز مي*شود و سالم بودن هوا و داشتن اكسيژن كافي، فعاليت بهتر ذهن و مغز را در پي دارد. خواب كافي هم نقش مؤثري در ايجاد تمركز حواس دارد. هرچند نبايد حفظ را منحصر به زماني خاص كرد ـ يعني انسان بايد از تمام اوقات خود به صورت بهينه براي حفظ استفاده كند ـ با وجود اين صبحگاهان به دليل وجود اكسيژن بيشتر در هوا، استراحت مغز، آرام بودن محيط و نشاط صبحگاهي از بهترين زمان*هاي حفظ است. اينكه گفتيم نبايد فقط از يك زمان براي حفظ استفاده كرد، به معناي بي*نظمي در زمان حفظ نيست؛ بلكه به عنوان مثال اگر شخصي بخواهد روزي 2 ساعت براي حفظ اختصاص دهد، بايد آن را به 3 بخش 40 دقيقه*اي با فاصله*هاي مناسب در طول شبانه*روز تقسيم كند؛ مثلاً 40 دقيقه اول صبح، 40 دقيقه نزديك ظهر و 40 دقيقه عصر يا شب. حافظ كوشاي قرآن بايد سعي كند در هيچ شرايطي برنامه روزانه*اش تعطيل نشود، اما اگر يك روز به هر علتي نتوانست در محيط يا ساعت مناسب به حفظ بپردازد، نبايد كار حفظ را تعطيل كند و از آنچه در اختيار اوست ، كمال استفاده را بنمايد.

    6. وضو داشتن وضو در تمامي اوقات مستحب است، خصوصاً در هنگام قرائت و حفظ قرآن از اهميت ويژه*اي برخوردار است. وضو يكي از عوامل تمركز حواس است و باطن انسان را نوراني و دل و جان را آماده پذيرش نور قرآن مي*كند. رو به قبله نشستن در هنگام حفظ هم فضيلت دارد. همچنين نشستن در جهت معين، تمركز ايجاد مي*كند.

    7. برنامه*ريزي فرد بايد با توجه به ميزان توانايي و آمادگي و همچنين با در نظر داشتن مقدار وقتي كه براي اين كار در اختيار دارد، حد معيني از آيات را مشخص سازد و همه روزه آنها را طبق برنامه زماني مشخص حفظ مي*كند. البته بايد توجه داشت كه فرصت را انسان به وجود مي*آورد و نبايد منتظر به وجود آمدن آن شد.

    8. رسم*الخط قرآن قرآني با رسم*الخط خوانا و چاپ مرغوب را تهيه كرده، دقت كنيد كه زمينه صفحات آن سفيد نباشد؛ زيرا رنگ سفيد بازتاب نور زيادتري را نسبت به ساير رنگ*ها دارد و به مرور باعث خستگي زودرس چشم مي*شود. مي*توانيد قرآني را كه تهيه مي*كنيد در 2 اندازه باشد: يكي قرآني كوچك كه بتوانيد آن را در بيرون از منزل با خود ببريد، و ديگري قرآني با قطع وزيري كه در منزل از آن استفاده كنيد. البته حتماً بايد نوع رسم*الخط آنها يكي باشد تا باعث اختلاط آيات و صفحات در ذهن نشود.

    9. دوست همراه براي حفظ همراه بودن حداقل 2 نفر با يكديگر در حفظ قرآن باعث ايجاد ثبات و نظم در برنامه مي*شود و تضمين*كننده استمرار و تداوم حفظ قرآن است. اين 2 نفر مي*توانند در طول هفته با برنامه دقيق، آياتي را كه براي حفظ و مرور مشخص شده، براي يكديگر بخوانند.

    10. جلسات حفظ قرآن استفاده از اشارات و راهنمايي استاد براي تسريع و تسهيل حفظ قرآن بسيار مناسب و پرفايده است.

    11. آشنايي با روخواني قرآن ابتدايي*ترين شرط حفظ قرآن آشنايي با روخواني و روانخواني است. حفظ ناصحيح آيات، كند حفظ شدن و ... از آسيب*هاي عدم تسلط بر روانخواني قرآن است.

    12. شروع حفظ خوب است سوره*هاي كوچك جزء 30 محور شروع حفظ قرآن قرار داده شود. مي*توان اين سوره*ها را به*راحتي در نمازهاي واجب و مستحب خواند و لذت حفظ آيات را چشيد. همين طور حفظ بر اساس معاني را كه باعث تسريع در حفظ مي*شود، مي*توان محور قرار داد و بدين منظور، از قصص قرآن حفظ را شروع كنيد. البته پراكنده حفظ كردن مطلوب نيست و آنچه گفتيم، براي شروع حفظ بود و نهايتاً پس از كسب آمادگي، بايد از ابتداي قرآن حفظ را ادامه داد.

    روش حفظ
    پس از بيان مقدمات، به بيان روش حفظ مي*پردازيم. فرض مي*كنيم شخصي طبق برنامه*اي منظم و دقيق، بايد هر روز نيم صفحه حفظ كند. وي ابتدا بايد مقدار معين شده (نيم صفحه) را چندين بار با دقت تمام و همراه با تأني تلاوت كند.
    آنان كه با فن قرائت قرآن به روش تحقيق با تجويد و لحن زيبا آشنايي دارند، مي*توانند كل آيات نيم صفحه را چند بار با دقت و تعمق بر روي تك تك كلمات تلاوت كنند؛ زيرا اين كار علاوه بر آنكه مانع حفظ كردن كلمات و حركات به صورت غلط مي*شود، باعث آشنايي اجمالي با آيات مورد نظر نيز خواهد شد. از آنجا كه حفظ كردن چيزي نيست، جز دقت و تأمل قابل توجه بر روي تك*تك كلمات و حروف و استقرار آنها در ذهن، پس براي حفظ هر آيه بايد آن را چندين بار و هر بار با توجه تمام به هر حرف و كلمه موجود در آن تلاوت كرد. تعداد تكرار هر آيه نيز بستگي به قدرت حافظه فرد و نيز سخت يا آسان بودن آيه دارد. بعضي با سه بار خواندن يك آيه متوسط، آن را حفظ مي*كنند و بعضي نياز به تكرار و تمرين بيشتر دارند.
    پس با چند بار خواندن آيه ـ به قصد حفظ كردن و همراه با توجه و تأمل كافي نه فقط خواندن معمولي ـ مقدار زيادي از كلمات آن در ذهن جاي مي*گيرد، اما هنوز آيه مزبور كاملاً در ذهن جاي نگرفته است.
    حال بايد آيه را بدون استفاده از قرآن و با كمك گرفتن از حافظه بخوانيد. احتمالاً در هنگام تلاوت از حفظ، به اشكالاتي برخواهيد خورد كه مي*توانيد براي رفع آنها به قرآن مراجعه و رفع اشكال كنيد.

    بعد از اين مرحله و پس از آنكه آيه به خوبي در حافظه شما جايگزين شد، حداقل 5 بار آيه را از حفظ تلاوت كنيد تا مطمئن شويد كه آن را خوب به خاطر سپرده*ايد. ملاك و ميزان كسب اعتماد از اينكه آيه را خوب حفظ كرده*ايد، تلاوت روان و راحت آيه حفظ شده است.
    بايد توجه كنيد كه تا آيه*اي را خوب و كامل و متقن حفظ نكرده*ايد، هيچ*گاه سراغ حفظ آيه بعد نرويد. عدم رعايت اين نكته حتماً مشكلاتي را ايجاد خواهد كرد. بعد از اطمينان از حفظ كامل آيه اول، سراغ آيه دوم برويد و آن را هم مثل آيه اول حفظ كنيد. بعد از حفظ مستحكم آيه دوم، يك بار آيه اول را از حفظ بخوانيد تا ببينيد آيا همچنان مي*توانيد آن را راحت و خوب تلاوت كنيد. اگر به اشكال برخورديد، آن را رفع كرده، سپس آيه اول و دوم را با هم از حفظ تلاوت كنيد. بعد از حفظ آيه سوم، آيه اول، دوم و سوم را با هم از حفظ بخوانيد. با همين روش تمام آيات نيم صفحه را حفظ كنيد. توجه كنيد كه بعد از حفظ هر آيه، برگشتن و خواندن تمام آيات قبلي كه امروز حفظ كرده*ايد، كمك بسيار بزرگي به برقراري ارتباط و تسلسل بين آيات دارد و باعث مي*شود شما به راحتي پس از تلاوت هر آيه، آيه بعدي را در ذهن مجسم كنيد.

    بعد از اتمام برنامه حفظ، تمام آياتي را كه حفظ كرده*ايد، يك بار از اول تا آخر بخوانيد. البته اگر به اشكالي برخورديد، آن را رفع كنيد و مطمئن شويد كه كاملاً بر محفوظاتتان مسلط هستيد. حال يك بار آيات را از آخر به اول (برعكس) بخوانيد. اگر توانستيد آيات را به اين ترتيب بخوانيد، نشانه دقت شما در حفظ و نمايانگر استواري محفوظات شماست. يك توضيح هم لازم است و آن اينكه براي حفظ آيات طولاني يا متوسط بايد هرچند كلمه از آيه، مثلاً هر 3 يا 4 كلمه را جدا از قسمت*هاي ديگر حفظ كرده، سپس هر قسمت را به قسمت*هاي قبل از آن وصل كنيد تا آيه تمام شود. البته مي*توانيد پس از حفظ هر قسمت، اول آن را با قسمت قبل از خودش بخوانيد، سپس از ابتداي آيه تا جايي كه حفظ كرده*ايد، همه را از حفظ بخوانيد. نكته*اي كه در حفظ كل سوره بهتر است مراعات شود، تقسيم آن سوره به چند دسته آيات و حفظ جداگانه هر دسته و اتصال همه آنها با هم است. البته لازم نيست آيات مربوط به يك دسته را در يك جلسه يا يك روز حفظ كنيد؛ مهم اين است كه در ذهن خودتان از يك سوره چند مجموعه تشكيل دهيد. با اين كار حجم سوره در نظر شما كمتر جلوه مي*كند و تسلط و احاطه بيشتر بر آن سوره خواهيد داشت؛ مثلاً سوره نبأ را مي*توان از لحاظ مفهوم به 3 دسته آيات تقسيم كرد: الف) آيات 1 تا 16 در وصف پديده*هاي طبيعي؛ ب) آيات 17 تا 30 در وصف روز قيامت و وضعيت اهل عذاب؛ ج) آيات 31 تا آخر. هر حافظ هر چه كه بر محفوظاتش افزوده شود، خودش به روش*هاي نو و تازه*اي برمي*خورد كه بر اساس تجربه*هاي شخصي به دست مي*آيد و مي*تواند از آنها بهره*مند شود؛ لذا روشي كه بيان شد، مي*تواند براي شروع كار باشد. روش مرور آيات مهم*تر از حفظ آيات، نگه*داري آيات حفظ شده در گنجينه ذهن است تا در طول زمان دچار فراموشي نشود. اين امر نياز به تكرار آيات حفظ شده بر اساس برنامه*اي خاص دارد. در هنگامي كه محفوظات حجم كمي دارند، همه آنها را مي*توان در هر روز مرور كرد، اما همين كه محفوظات زياد شد، نياز به برنامه خاصي است تا در يك دوره زماني (مثلاً يك هفته) تمام محفوظات دوره شود و كيفيت محفوظات، هميشه در سطح خوبي باشد. اما اينكه هر روز چه مقدار را مرور كنيم، بستگي به استعداد و توانايي افراد دارد. ممكن است كسي با اندك تمرين و ممارستي هميشه آمادگي پاسخگويي محفوظاتش را داشته باشد و كسي نيازمند تمرين بيشتري باشد.
    به ياد داشته باشيد هر روز قبل از شروع حفظ جديد، آنچه را روز گذشته حفظ كرده*ايد، حتماً مرور كنيد.

    بهترين روش مرور آيات:

    خواندن محفوظات با تكيه بر حافظه و بدون استفاده از قرآن، بهترين روش مرور است. اگر هم به اشكالي برخورديد، كمي تأمل كنيد و در صورت به ياد نياوردن، به قرآن مراجعه كرده، سپس مورد اشكال را چند بار تكرار كنيد تا خوب در حافظه جاي بگيرد. هنگام مرور هم فقط آيات را از ذهن نگذرانيد، بلكه حتماً با صداي متوسط آيات را بخوانيد. در اين قسمت مي*توانيد از همراه حفظ كه در مقدمات حفظ درباره*اش سخن گفتيم، بهره*مند شويد. محفوظاتتان را براي او بخوانيد تا اگر اشكالي دارد، او رفع كند و او هم محفوظاتش را براي شما بخواند. اگر احساس مي*كنيم حافظه شما آمادگي تلاوت را ندارد، گاهي مي*توانيد آيات را از روي قرآن مرور كنيد، يا نوار ترتيل را گوش دهيد و با شخص ترتيل*خوان (مرتل) همخواني كنيد، يا آيات را از ذهن بگذرانيد.
    البته اين روش، موقت است و روش اصلي همان است كه انسان با تكيه بر حافظه و بدون كمك گرفتن از نوشته قرآن يا صداي ترتيل مرتل، قرآن را مرور كند. بدين جهت، كساني كه هميشه از اين روش موقت استفاده مي*كنند، كار صحيحي انجام نمي*دهند؛ زيرا اولاً، با اين كار حافظه*شان تنبل و ضعيف مي*شود. ثانياً، خيلي دير به نتيجه مطلوب مي*رسند و وقت بيشتري را براي دستيابي به تسلط مطلوب بايد بگذارند. ثالثاً، محفوظاتشان از استحكام چنداني برخوردار نيست.
    در روش مرور مستقيم، حافظه مجبور به فعاليت بيشتر است و لذا قوي*تر و مسلط*تر بر محفوظات مي*شود، اما در روش استماع نوار حافظه آنچه را مي*شنود، مرور مي*كند و بر اثر استماع زياد، حفظ سطحي حاصل مي*شود كه بسيار شكننده و ضعيف است. براي حفظ شماره آيه مي*توان همراه حفظ هر آيه، شماره آن را نيز به خاطر سپرد، به اين گونه كه وقتي آيه را به منظور حفظ كردن مي*خوانيد و تكرار مي*كنيد، شماره آيه را نيز در ذهن مرور و تكرار كنيد. حفظ شماره آيه هر چند زحمت بيشتري دارد، اما داراي فوايد زيادي است. يكي از فوايدش آن است كه گاهي اگر آيه را فراموش كنيد، با يادآوري شماره آيه، خود آيه هم در ذهن حاضر مي*شود. اما حفظ شماره صفحات لزومي ندارد. در حفظ آيات مشابه نيز با زياد شدن محفوظات تشابه بين آنها باعث به خطا افتادن حافظ مي*شود. از اين رو، براي حفظ اين آيات مي*توانيد رموزي هرچند بي*معنا قرار دهيد؛ مثلاً در پايان 3 آيه متوالي آيات 176 تا 178 سوره آل*عمران، سه جمله شبيه به هم وجود دارد كه فقط در يك كلمه اختلاف دارند: وَلَهُمْ عَذَابٌ عظِيمٌ (176) وَلَهُمْ عَذَابٌ ألِيمٌ (177) وَلَهُمْ عَذَابٌ مهِينٌ (178). هنگام حفظ اين سه آيه اگر كلمه عام را كه از سه حرف اول سه كلمه آخر اين آيات به دست مي*آيد، به ذهن بسپاريم، هيچ*گاه ترتيب آنها را فراموش نمي*كنيم. با رمزگذاري يا دريافتن وجوه فرق آيات و كلمات مشابه، به راحتي مي*توان آنها را در حافظه تشخيص داد و هيچ*گاه دچار سردرگمي نشد2.

    پي*نوشت
    1. التهذيب، ج1، ص13.
    2. برگرفته از كتاب چگونه قرآن را حفظ كنيم؟، شهريار پرهيزكار.
    منبع: نسيم وحي شماره ششم.
    چگونه قرآن را حفظ كنيم؟

  2. تشكرها 10

    ╬✿╬ فاطمه ╬ ✿╬ (06-01-1392), parsa (07-12-1389), محب الزهرا (21-08-1391), مدير اجرايي (03-04-1391), نوای عشق (01-05-1391), گل مريم (05-08-1391), آستان جانان (26-09-1391), ایلیا110 (06-05-1391), خراباتي (03-09-1388), عارفه 213 (15-06-1391)

  3.  

  4. #2
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : آبان 1388
    نوشته : 179      تشکر : 3
    113 در 14 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    باران بهاری آنلاین نیست.

    پیش فرض




    چگونه قرآن را حفظ كنيم؟

  5. تشكرها 4

    محب الزهرا (21-08-1391), مدير اجرايي (03-04-1391), عارفه 213 (15-06-1391), عدالت (26-04-1391)

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •