تاریخ ریاضیات در ایران سایت آیه های انتظار انجمن آیه های انتظار
ثبت نام
سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
تبلیغات تبلیغات
تاریخ ریاضیات در ایران
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 4 , از مجموع 4
  1. #1
    مدیر افتخاری
    ملکوت آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 3,144      تشکر : 3,634
    5,396 در 2,194 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ملکوت آنلاین نیست.

    kabotar. تاریخ ریاضیات در ایران






    تاریخ ریاضیات در ایران


    آثار مربوط به تاریخ ریاضیات در زبان فارسی


    این یادداشت نه کتابشناسی موضوعی است و نه کتابشناسی تحلیلی، بلکه کوششی است برای شناساندن برخی مآخذ و مراجع مهم تاریخ ریاضیات به زبان فارسی، خواه ترجمه باشد، یا تألیف.

    نخستین کوش اصولی که برای معرفی علما و فضلا - از جمله برخی ریاضی دانان - در ایران به عمل آمد، تألیف «نامه ی دانشوران» بود تحت سرپرستی «اعتضاد السلطنه» البته در مورد اعتبار علمی مطالب آن نباید مبالغه کرد، ولی در عین حال لازم است اوضاع و احوال زمان را هم در نظر داشته باشیم.

    آقای «سید جلال الدین طهرانی» در سال 1357 انتشار سالنامه ای را آغاز کرد، به نام «گاهنامه»، که تا سال 1315 مرتبا انتشار یافت و سپس تعطیل شد. او در این سالنامه به صورتی مستند و علمی به معرفی آثار ریاضی و نجومی دانشمندان ایرانی و اسلامی پرداخت (البته در وهله ی اول توجه به آثار نجومی بود).

    آقای دکتر «غلام حسین مصاحب» در سال 1317 کتاب «جبر و مقابله ی خیام» را توسط کتاب فروشی مرکزی در تهران انتشار داد، شامل رساله ی جبر و مقابله ی خیام، ترجمه ی خلاصه ی آن و توضیحاتی درباره ی آن. تحریر مبسوط و مفصل همین کتاب در سال 1339 تحت عنوان «حکیم عمر خیام به عنوان عالم جبر» توسط انجمن آثار ملی انتشار یافت، که فصل سوم آن (ص 77 - 128) شامل تاریخ علم جبر تا زمان خیام است. علاوه بر این، دکتر مصاحب در 1309 تا 1314 «مجله ی ریاضیات عالی و مقدماتی» را منتشر می کرد که شامل مطالب اندکی درباره ی تاریخ ریاضیات است. همچنین مقالاتی درباره ی «جبر و مقابله ی خوارزمی»، «جبر و مقابله ی خیام»، و کتاب «کشف القناع» نصیر الدین طوسی نوشته است.



    همچنین در رساله ی کوچکی به نام ابوریحان بیرونی که در 1346 از طرف دانشگاه ملی ایران انتشار یافته، به بحث مختصری درباره ی کارهای علمی، از جمله آثار ریاضی این دانشمند پرداخته است.



    تاریخ ریاضیات در ایران

  2.  

  3. #2
    مدیر افتخاری
    ملکوت آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 3,144      تشکر : 3,634
    5,396 در 2,194 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ملکوت آنلاین نیست.

    kabotar. پاسخ : تاریخ ریاضیات در ایران






    پر کارترین نویسنده ی ایرانی در زمینه ی تاریخ ریاضیات آقای ابوالقاسم قربانی است که از آثار او این کتاب ها منتشر شده است
    1.
    دو ریاضی دان ایرانی و شمه ای درباره ی عددهای متحاب
    شامل شرح احوال و معرفی آثار کمال الدین فارسی و ملا محمد باقر یزدی، که در 1347 در 64 صفحه از طرف مدرسه ی عالی دختران منتشر شده است.
    2.
    ریاضی دانان ایرانی از خوارزمی تا ابن سینا
    در سال 1350 در 637 صفحه از طرف همان مدرسه منتشر شده است، این کتاب شامل معرفی احوال و آثار 26 تن به شرح زیر است :
    1.
    خوارزمی، 2. احمد بن محمد نهاوندی، 3. یحیی بن ابی منصور، 4. خالد مروزی، 5. حبش حاسب، 6 تا 8 - بنو موسی (محمد، احمد و حسن بن موسی بن شاکر خوارزمی)، 9. ماهانی، 10. ابوحنیفه ی دینوری، 11. نیریزی، 12. ابوجعفر خازن، 13. عبدالرحمن صوفی، 14. صاغانی، 15. هروی، 16. بوزجانی، 17. خجندی، 18. کوشیار، 19. ابوسهل کوهی، 20. ابوالجود، 21. ابونصر عراق، 22. ابوعلی حبوبی، 23. ابوالحسن اهوازی، 24. محمد بن حسین، 25. کرجی، 26. ابن سینا.
    این کتاب خاصه از لحاظ معرفی مراجع و مآخذ مهم و غنی است.
    3.
    کاشانی نامه
    تحقیق در احوال و آثار غیاث الدین جمشید کاشانی از انتشارات دانشگاه تهران در 276 صفحه در سال 1350.
    4.
    نسوی نامه
    تحقیق در آثار ریاضی علی بن احمد نسوی (زنده در 473 قمری، 1080 میلادی). این کتاب در سال 1351 در 210 صفحه از طرف بنیاد فرهنگ ایران منتشر شده است.
    5.
    بیرونی نامه
    تحقیق در آثار ریاضی ابوریحان بیرونی در 610 صفحه، که شامل فهرست مشروح واژه های ریاضی کتاب التفهیم، بحثی راجع به مسئله ی خانه های شطرنج، و در آخر کتاب معرفی مختصر پنجاه تن از ریاضی دانان دوره ی اسلامی است. این کتاب در سال 1352 از طرف انجمن آثار ملی به مناسبت هزاره ی بیرونی منتشر شده است.
    علاوه بر این کتاب ها، آقای قربانی از بیست و پنج سال پیش به انتشار مقالاتی در زمینه ی تاریخ ریاضیات در مجله های سخن ادبی، سخن علمی، راهنمای کتاب و غیره پرداخته است.
    یکی دیگر از کوشندگان در زمینه ی تاریخ ریاضیات آقای پرویز شهریاری است که مقاله ها و کتاب های متعدد ترجمه کرده است. بعضی از مقاله های ترجمه ی ایشان در زمینه ی تاریخ ریاضیات به صورت کتابی تحت عنوان «ریاضیات در شرق» در سال 1352 در 149 صفحه توسط انتشارات خوارزمی منتشر شده است. این کتاب شامل 7 مقاله است، بدین شرح:
    1.
    درباره ی تاریخ ریاضیات، 2. گام های نخستین در تکامل شمار، 3. ریاضیات ملت های قدیم بین النهرین، 4. ریاضیات ملت های هند، 5. تاریخ کسرهای اعشاری در چین، 6. ریاضیات شرق میانه و نزدیک در سده های میانه (راجع به تاریخ ریاضیات اسلامی)، 7. نظریه ی خیام درباره ی خطوط موازی.
    از سایر ترجمه های او «تاریخ حساب» تألیف «رنه تاتون» از مجموعه ی «چه می دانم» است، که تاکنون چند بار تجدید چاپ شده است البته این کتاب برای عامه ی خوانندگان اروپایی نوشته شده و جنبه ی کلی دارد.
    «
    هندسه در گذشته و حال» مجموعه ی دیگری است شامل مقاله درباره ی تاریخ هندسه، که در سال 1343 در 103 صفحه به قطع جیبی در سلسله انتشارات سیمرغ منتشر شده است.

    تاریخ ریاضیات در ایران

  4. #3
    مدیر افتخاری
    ملکوت آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 3,144      تشکر : 3,634
    5,396 در 2,194 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ملکوت آنلاین نیست.

    kabotar. پاسخ : تاریخ ریاضیات در ایران







    کتاب های «سرگذشت آنالیز ریاضی»، تألیف «آندره دولاشه» از مجموعه ی «چه می دانم»، و «لگاریتم» تألیف «استاپو» هم دو کتاب بسیار جالب در زمینه ی تاریخ ریاضیات استدلالی است که به وسیله ی آقای پرویز شهریاری ترجمه و اولی از طرف انتشارات امیرکبیر و دومی از طرف انتشارات خوارزمی چاپ شده است.
    «
    ریاضیات : محتوی، روش، و اهمیت آن» کتابی است جامع
    از «الکساندروف»، «نیکولسکی»، «لاورنتیف»، و دیگران. این کتاب در سه مجلد و بیست فصل، راجع به بیست مبحث ریاضی تهیه شده است. فصل اول آن تحت عنوان نظری کلی به ریاضیات شامل بررسی تاریخ این علم است، و در مقدمه ی هر یک از فصل ها هم سیر تکاملی رشته ی مورد بحث بررسی شده است. قسمتی از مجلد اول این کتاب را (شامل نظری کلی به ریاضیات و آنالیز) آقای پرویز شهریاری در سال 1346 توسط شرکت نشر اندیشه منتشر کرده اند. ترجمه ی کامل مجلد اول (شامل دو فصل بعدی مربوط به هندسه ی تحلیلی و جبر) هم اکنون در دست انتشار است.
    وی اکنون سر دبیری مجله «آشتی با ریاضیات» را برعهده دارد، که به هزینه ی دانشگاه آزاد ایران منتشر می شود. انتشارات این مجله شاید نویدی برای ترویج ریاضیات در جامعه ی ما باشد. به هر حال تصور می کنم شهریاری و نویسنده ی این سطور هر دو به این امید قلم می زنیم.
    محقق فاضل یگانه احمد آرام - که عمرش دراز باد - با ترجمه ی «تاریخ علم و شش بال علم» جورج سارتون و «نجوم اسلامی» نللینو مآخذ خوبی را در اختیار علاقه مندان فارسی زبان تاریخ ریاضیات قرار داده اند. از کتاب اول که شامل تاریخ علم از آغاز تا عصر اسکندرانی است، متأسفانه تنها مجلد اول آن، یعنی علم قدیم تا پایان دوره ی طلایی یونان منتشر شده (چاپ دوم، انتشارات امیرکبیر)، ولی از چاپ مجلد دوم خبری نیست.
    «
    شش بال علم»(چاپ شرکت انتشار در 1339) در حقیقت دنباله ی مجلد سوم مقدمه بر تاریخ علم است. بال دوم به تاریخ ریاضیات در دوره ی رنسانس مربوط می شود.
    «
    تاریخ نجوم اسلامی» که ترجمه ی آن در سال 1349 در 451 صفحه منتشر شده، از لحظ بررسی تاریخ نجوم ریاضی بسیار سودمند است.
    علاوه بر این، آقای احمد آرام کتاب «علم و تمدن در اسلام» تألیف آقای سید حسین نصر را، که در اصل برای معرفی فرهنگ اسلامی به عامه ی انگلیسی زبانان نوشته شده، به فارسی ترجمه کرده اند؛ این ترجمه در سال 1350 از طرف نشر اندیشه در412 صفحه منتشر شده. فصل پنجم آن (ص 144 - 180) راجع به تاریخ ریاضیات است.
    ((تاریخ هندسه)) تألیف پی یرمارشال از مجموعه ی «چه می دانم» را، که برای استفاده ی خوانندگان عادی تألیف شده، در سال 1328 آقای حسن صفاری ترجمه کردند و در 128 صفحه به قطع جیبی از طرف موسسه ی امیرکبیر انتشار یافت.
    آقای صفاری کتاب «تاریخ علوم» تألیف پی یرروسو را هم ترجمه و مقارن همان ایام برای بار اول منتشر کردند.
    این کتاب تاکنون چندبار تجدید چاپ شده و پرفروش ترین کتاب در نوع خود بوده است. تاریخ علوم که در آن مطالب زیادی هم درباره ی تاریخ ریاضیات وجود دارد، مانند تاریخ حساب و تاریخ هندسه که در بالا نام بردیم، برای خوانندگان عادی، ولی به سبکی بسیار شیرین نوشته شده، و در آن هم تمام توجه به اروپا شده و از سهم ملت های قاره های دیگر چندان سخنی در میان نیست.
    همچنین، در سال 1348 آقای صفاری کتاب «ریاضی دانان نامی» را در 908 صفحه توسط موسسه امیرکبیر انتشار داد. اصل آن تألیف اریک تمپل بل اسکاتلندی است که در دانشگاه های مختلف آمریکا تدریس می کرد.
    فصل اول این کتاب مقدمه و فصل دوم راجع به سه تن ریاضی دان باستان، یعنی زنون، اودکسوس و ارشمیدس است. پس از آن شرح کارهای ریاض دانان جدید از دکارت آغاز می شود و به کانتور خاتمه می یابد (قریب سی تن).
    مترجم یادداشت های فراوانی در توضیح مطالب کتاب بر آن افزوده، و شرح کارهای چهار تن از ریاضی دانان معاصر (سوفوس لی، داوید هیلبرت، امی نوتر، رامانوجان) را از مراجع دیگر ترجمه و در آخر کتاب آورده است (ص 825 - 885). تصور می کنم، این کتاب، هم به خاطر مشروح بودن مطالب آن، و هم به سبب اطلاع مترجم از علوم ریاضی، در حال حاضر بیشترین و بهترین اطلاعات را در زمینه ی ریاضیات در عصر جدید در اختیار خوانندگان فارسی زبان قرار می دهد.
    در دو کتاب کوچک جورج سارتون هم، که هر دو را آقای احمد بیرشگ به فارسی ترجمه کرده اند، مطالبی مربوط به تاریخ ریاضیات وجود دارد. این دو عبارتست از «علم قدیم و تمدن جدید»(شامل سه مقاله : اقلیدس و زمان او، بطلیموس و زمان او، پایان علم و فرهنگ یونانی) از انتشارات کتابخانه ی طهوری در سال 1334 در 203 صفحه و «سرگذشت علم»(شامل مقاله ای راجع به شرح حال گالوا) از انتشارات سازمان کتاب های جیبی در سال 1343 در 240 صفحه.
    در سال 1344 آقای روح الله عباسی کتابی از مارسل بل را تحت عنوان «تاریخ ریاضیات» ترجمه کرده که در 171 صفحه از طرف انتشارات صائب در تهران منتشر شده است. این ترجمه عنوانی گمراه کننده دارد، چون در حقیقت تاریخ ریاضیات نیست، بلکه مقالاتی است درباره ی برخی موضوعات و مباحث ریاضی.

    تاریخ ریاضیات در ایران

  5. #4
    مدیر افتخاری
    ملکوت آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 3,144      تشکر : 3,634
    5,396 در 2,194 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ملکوت آنلاین نیست.

    kabotar. پاسخ : تاریخ ریاضیات در ایران





    آقای دکتر اسدالله آل بویه در سال 1327 روزنامه ای منتشر می کرد تحت عنوان سازمان، که در هر شماره ی آن مقاله ای داشت راجع به یک مفهوم علمی و سیر تکاملی آن (که از آن جمله بود دیالکتیک زنون. صفر، بی نهایت، تعریف، تابع، احتمال).
    اما نویسنده ی این یادداشت غلام حسین صدری افشار مقاله ی مطالعه ی تاریخ ریاضیات را در سال 1347 از جورج سارتون ترجمه کرد که اینک به صورت رساله ای مستقل انتشار می یابد.
    در سال 1350 فهرستی تحت عنوان «کتابنامه ی علوم ایران» توسط موسسه تحقیقات و برنامه ریزی وزارت علوم منتشر کرد، که از جمله شامل معرفی کتاب های ریاضی فارسی است.
    باز در سال 1350 کتابی تحت عنوان «سرگذشت سازمان ها و نهادهای علمی و آموزشی در ایران» منتشر کرد که در آن اشاراتی ضمنی به فعالیت های ریاضی و مخصوصا اطلاعات مرجع شناسی زیادی وجود دارد.
    از سال 1351 «ترجمه ی مقدمه بر تاریخ علم» جورج سارتون را برعهده گرفته که مجلد اول آن (از هومر تا عمرخیام) در سال 1353 و بخش نخست مجلد دوم (علم و اندیشه ی علمی در سده ی دوازدهم میلادی) منتشر شده است (از انتشارات وزارت علوم). بخش دوم هم به زودی منتشر خواهد شد و اگر پیشامد ناگواری رخ ندهد انتشار ترجمه ی فارسی تمام آن در چهار سال آینده به آخر می رسد. این کتاب مطالب فراوانی درباره ی تاریخ ریاضیات دارد و هیچ محققی در این زمینه از مراجعه به آن بی نیاز نیست.
    «سرانجام تاریخ ریاضیات» دیوید اسمیت که مجلد اول آن از طرف سازمان انتشار توکا اخیرا انتشار یافت. و در حال حاضر کامل ترین تاریخ ریاضیات در زبان فارسی به شمار می رود.
    در پایان باید ذکری بشود از کتاب «علم در تاریخ» تألیف جان برنال که ترجمه ی فارسی آن اخیرا انتشار یافت.
    همچنین از کتاب «خوابگردها» اثر آرتور کوستلر که بیشتر در زمینه ی تاریخ نجوم است، ولی مطالبی هم درباره ی ریاضیات در آن دیده می شود.
    کتاب بسیار شیرین و در عین حال پرمغز برونوفسکی که تحت عنوان «عروج انسان» به فارسی ترجمه و توسط دانشگاه آزاد ایران منتشر شده مطالب مختصر ولی جالبی درباره ی تاریخ ریاضیات دارد.
    باید یادی هم کرد از مقالات آقای محمد حسین تمدن راجع به دانشمندان ایرانی در «نامه ی علمی و فنی» از انتشارات سازمان برنامه. ضرورتی نیست گفته شود که مقالات متعددی درباره ی ریاضی دانان ایرانی در مطبوعات فارسی منتشر شده و می شود. ولی منظور نویسندگان این مقالات بیشتر معرفی مفاخر علمی و تحریک علاقه ی خوانندگان جوان است، نه پژوهش علمی؛ و بهترین آن ها جز حاوی برخی اطلاعات زندگینامه ای و کتاب شناسی نیست.
    همچنین، بدیهی است که علاقه مندان به تحقیق در تاریخ ریاضیات ناگزیر باید به مطالعه در تاریخ نجوم، خاصه هیئت، استخراج تقویم و گاهشماری بپردازند.
    .
    .
    .
    .
    .
    .
    .
    .

    تاریخ ریاضیات در ایران

    رفتن دلیل نبودن نیست
    http://www.ayehayeentezar.com/galler...2332154524.gif
    در اوج نیزارهای پشیمانی ، به ابرهای سیاه و سرگردان که با من از یک طایفه اند سلام میگویم
    تو باور نکن اما من عاشقم

    رفتن دلیل نبودن نیست ...








اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •