د - انجام همه واجبات :


چهارم آنكه ترك واجبات نيز گناه است. شايد ابتدا تصورمان اين باشد كه ما نماز ، روزه و وظايفى مانند آن را ترك نمى ‏كنيم، پس كدام واجب را ترك كرده ‏ايم ؟ اين همان دام شيطان است ، زيرا بسيارى ازتكاليف مورد غفلت ماست، حتى آنان كه به طور دايم، با فقه، آيات قرآن و سخنان اهل بيت ‏عليهم‏السلام سر و كار دارند نيز از بسيارى واجبات غفلت مى ‏كنند.
نيكى به والدين، صله رحم، قضاى حاجت مؤمنى كه اظهار حاجت كرده و بسيارى ديگر، همه از جمله واجبات است كه ممكن است گــاهـى تـا سال‏ ها ، ما به ه‏فكر انجام بسيارى از آنها نباشيم. اگر واجبات اجتماعى و سياسى را هم‏ به آن‏ها اضافه كنيم ، مى ‏بينيم تـعـدادشـان چـقـدر بيش‏تر مى ‏شود. امر به معروف، نهى از منكر، ارشاد جاهل، مبارزه با ظلم، مبارزه با انحرافات عقيدتى، فكرى و دينى و... از اهم واجبات است كه كوتاهى در آن‏ها گناه كبيره به حساب مى ‏آيد.


وقتى مى ‏توانيم به خوبى به همه اين وظايف عمل كنيم كه از قبل ، براى فردايمان برنامه ‏ريزى كرده ‏باشيم ؛ جدولى از تــكـاليـف فــراهم آورده باشيم تا بتوانيم بهتر به آنها عمل كنيم.
ه - توجه به شروط صحت اعمال :

پنجم مساله ‏اى است كه گاهى به ظاهر موجب دلخوشى ما مى ‏شود ، غافل از آنكه اين فقط تصور ما بـــوده كــه كـارمان را به درستى انجام داده ‏ايم، وگرنه يا از ابتدا آن را خوب انجام نداده ‏ايم و يا پس از انجام، آن را خراب كرده ‏ايم ، مثلا : وظيفه ما اين است كه نماز بخوانيم. خوشحال هم هستيم از اينكه نماز مى ‏خوانيم، درجماعت هم شركت مى‏ كنيم تا ثواب بيش‏ترى ببريم. اما توجه نمى ‏كنيم كـــه آيــا نـمازمان درست و مورد قبول خداوند هست ‏يا نه ؟ آيا ريايى مرتكب نمى ‏شويم ؟ آيا شرايط حسن عمل را رعايت مى‏ كنيم يا نه ؟ پس از انجام كار ، بـا عجب و غرور ، نتيجه آن را از بين نمى ‏بريم ؟ با منت گذاردن ، اجر كارمان را تباه نمى ‏كنيم ؟ ...
بنابراين ، براى انجام اعمال خوب بايد، به شروط قبولى آن نيز توجه نماييم.


پى ‏نوشت ‏ها :

1- محمدباقر مجلسى ، بحارالانوار ، ج‏78 ، ص‏ 279
2- همان ، ج 70 ، ص‏73
معرفت - شماره 24
๑۩๑  محاسبه نفس نشانه تقوای الهی  ๑۩๑