˙·٠•●♥ Ƹ̵̡Ӝ̵̨̄Ʒ ♥●•٠·˙بررسی محکم و متشابه در قرآن ˙·٠•●♥ Ƹ̵̡Ӝ̵̨̄Ʒ ♥●•٠·˙ سایت آیه های انتظار انجمن آیه های انتظار
ثبت نام
سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
تبلیغات تبلیغات
˙·٠•●♥ Ƹ̵̡Ӝ̵̨̄Ʒ ♥●•٠·˙بررسی محکم و متشابه در قرآن ˙·٠•●♥ Ƹ̵̡Ӝ̵̨̄Ʒ ♥●•٠·˙
صفحه 2 از 2 نخستنخست 12
نمایش نتایج: از شماره 11 تا 14 , از مجموع 14
  1. #11
    مدیر ارشد انجمن دفاع مقدس
    نرگس منتظر آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    صلوات
    1500
    دلنوشته
    2
    اللهم عجل لولیک الفرج
    نوشته : 18,860      تشکر : 40,721
    48,301 در 15,282 پست تشکر شده
    وبلاگ : 15
    دریافت : 0      آپلود : 0
    نرگس منتظر آنلاین نیست.

    پیش فرض




    انواع محکم

    1.محکم در اصول دین، همچون ایمان به خدای تعالی و وحدانیت او مانند:«فامنوا باللّه».(آل عمران، 179)، یا:«انّما اللّه اله واحد».(نساء، 171)محکمات مصادیق متعددی دارند که اهم آنها به قرار زیر است.
    الوهیت و ربوبیت خداوند مانند:«انّ ربّکم اللّه الذی خلق السموات و الارض». (اعراف، 54)
    ایمان به پیامبران مانند:«فامنوا باللّه و رسله».(نساء، 171).«و الذین امنوا باللّه و رسله اولئک هم الصدیقون».(الحدید، 19)
    ایمان به کتب آسمانی مانند:«فامنوا باللّه و رسوله و النّور الذی أنزلنا...».(تغابن، 8) یا:«و الذین یؤمنون بما انزل الیک و ما انزل من قبلک».(بقره، 4)
    ایمان به روز قیامت مانند:«یؤمنون باللّه و الیوم الاخر».(آل عمران، 114)یا: «و بالاخرة هم یوقنون».(بقره، 4)
    ایمان به ملائکه مانند:«الحمد للّه فاطر السموات و الارض جاعل الملائکة رسلا». (فاطر، 1).یا:«کلّ آمن باللّه و ملائکته و کتبه و رسله».(البقره، 285)
    2.آیاتی که درباره فضایل اخلاقی و صفات کریمه همچون عدل، صدق، امانت، احسان، وفای به عهد، نیکی به والدین و صله رحم و مانند آن باشد، مانند سفارش به:
    عدل مثل:«و اذا حکمتم بین الناس أن تحکموا بالعدل».(النساء، 58)، صداقت مانند:«قال اللّه هذا یوم ینفع الصادقین صدقهم».(المائده، 119)یا:«لیجزی اللّه الصّادقین بصدقهم».(احزاب، 24)
    امانت مانند:«انّ اللّه یأمرکم بالعدل أن تؤدّو الامانات الی اهلها».(النساء، 58)یا: «فان أمن بعضکم بعضا فلیؤدّ الذی اوتمن أمانته»(البقره، 283)
    احسان مانند:«انّ اللّه یأمرکم بالعدل و الاحسان و ایتاء ذی القربی».(النّحل، 90)
    وفای به عهد مانند:«بلی من اوفی بعهده و اتّقی فانّ اللّه یحبّ المتّقین».
    (آل عمران:76)و نیز:«یا ایّها الذین امنوا اوفوا بالعقود».(المائده، 1)
    احسان به والدین مانند:«لا تعبدون الاّ اللّه و بالوالدین احسانا».(البقره، 83)
    صله رحم مانند:«فهل عسیتم ان تولّیتم أن تفسدوا فی الارض و تقطّعوا ارحامکم». (محمد، 22)
    3.آیاتی که در بردارنده حکم است، بعضی«آیات الاحکام»که در آنها گاهی حکم به صورت کلّی بیان شده و گاهی به صورت جزئی ولی دوام در آنها تصریح شده است.(العک، 335)که تعدادی از آنها قبلا ذکر شد.


    مبهم الدلاله

    مبهم الدلاله شامل خفی، مشکل، مجمل و متشابه می‏شود.
    مقصود از مبهم در اینجا لفظی است که دلالتش بر حکم واضح نباشد و این خفاء و عدم روشنی یا ذاتی است و یا به سبب عارضی است خارج از لفظ و صیغه، پس فهم مراد و مقصود از آن موقوف است بر یک چیز خارجی و چه بسا با اجتهاد این ابهام زائل شود.(العک، 344)
    برای مبهم نیز اقسام و مراتبی قائل شده‏اند، که به ترتیب ذکر می‏شود.


    1.خفی

    خفی را مقابل ظاهر دانسته‏اند، سرخسی گفته:«خفی اسم است برای آنچه معنایش مشتبه است و مقصود آن مخفی است و این خفا به خاطر امری است که عارض بر صیغه گردیده است».
    (همو، 1/176)مانند:«و السارق و السارقة فاقطعوا ایدیهما».(المائده، 38)، در این آیه «السارق»ظاهر است در دزد، ولی آیا شامل جیب بر یا کفن دزد و...هم می‏شود؟دلالتش خفی و مورد اختلاف است.(همو، 1/176)
    اصولیون شیعه در این آیه اختلاف کرده‏اند در اجمال و یا عدم اجمال، در الفاظ«قطع»و «ید»، در«قطع»اختلاف است که آیا مقصود بریدن است یا مجروح کردن و در«ید»نیز اختلاف کرده‏اند، زیرا دست به کل عضو از کتف تا سر انگشتان گفته می‏شود، به قسمتی از دست نیز«ید» قابل اطلاق است.حال چه قسمت از آن مقصود است؟(مظفر، 1/197).



    ˙·٠•●♥ Ƹ̵̡Ӝ̵̨̄Ʒ ♥●•٠·˙بررسی محکم و متشابه در قرآن ˙·٠•●♥ Ƹ̵̡Ӝ̵̨̄Ʒ ♥●•٠·˙

  2. تشكر

    شکيبا (27-10-1390)

  3. #12
    مدیر ارشد انجمن دفاع مقدس
    نرگس منتظر آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    صلوات
    1500
    دلنوشته
    2
    اللهم عجل لولیک الفرج
    نوشته : 18,860      تشکر : 40,721
    48,301 در 15,282 پست تشکر شده
    وبلاگ : 15
    دریافت : 0      آپلود : 0
    نرگس منتظر آنلاین نیست.

    پیش فرض




    2.مشکل

    مشکل را مقابل نصّ دانسته‏اند؛مشکل اسم است برای آنچه مراد از آن مشتبه باشد، مشکل از خفی مشتبه‏تر است و مراد از آن دانسته نمی‏شود مگر با دلیل معتبر، ولی خفی با تأمل در صیغه چه بسا مراد از آن دانسته شود، پس مشکل لفظی است که مقصود از آن دانسته نمی‏شود مگر با دلیل جداگانه‏ای که آن را روشن کند.(سرخسی، 1/178)
    مثال‏هایی برای مشکل آورده‏اند از جمله:«قواریرا من فضّة».(الانسان، 16)یعنی: کوزه‏هایی بلورین از نقره(نقره فام)«مشکل»در اینجا این است که ظرفهایی از شیشه باشد و از نقره چون این دو با هم منافات دارند زیرا در ظرفهای شیشه‏ای محتوای ظرف از پشت آن پیداست ولی در ظرفهای نقره‏ای خلاف این است، چگونه می‏تواند«قاروره»که ظرف شیشه‏ای است از نقره باشد، ولی با تأمل معلوم می‏شود که ظرفهایی است از شیشه که در صافی مانند نقره است.(العک، 347)
    در تفسیر شبّر آمده است:«قواریرا من فضّة»؛ای جامعة الصفاء الزجاج و بیاض الفضة فیری باطنها من ظاهرها.(همانجا، 865)یعنی:ظرفهایی بلورین نقره فام یعنی ظروفی که صفای شیشه و سفیدی و درخشندگی نقره را یکجا دارد و درون آن از بیرونش دیده می‏شود.


    3.مجمل

    سرخسی گفته است:مجمل ضد مفسّر است و از«جمله»گرفته شده و آن لفظی است که‏ مراد از آن دانسته نمی‏شود مگر با استفسار از مجمل و بیانی که آن را تفسیر کند.به گفته او لفظ مجمل ابهام بیشتری از مشکل دارد، زیرا در مشکل مقصود قائم است و احتیاج به تمیز و تشخیص دارد، ولی مقصود در مجمل غیر قائم است ولکن گمان می‏شود که مراد روشن است به علاوه مجمل باید با دلیلی جدای از آن دانسته شود.(سرخسی، 1/178)
    «بزودی»در تعریف مجمل گفته است:«هو ما ازدحمت فیه المعانی، و اشتبه المراد منه اشتباها لا یدرک بنفس العبارة بل بالرجوع الی الاستفسار ثمّ الطلب ثمّ التأمل».(نقل از العک، 352)مجمل لفظی است که تعدادی معانی در آن جمع شده و مراد از آن مشتبه گردیده است، به طوری که با خود عبارت مراد از آن دانسته نمی‏شود مگر با استفسار و طلب و دقت نظر، مجمل بر سه قسم است:
    1.معنای لغوی آن قبل از تفسیر معلوم نیست؛پس با رجوع به منابع ذی صلاح، معنای آن دانسته می‏شود مانند لغت«هلوع»که اگر آیه بعد، آن را تفسیر نکنند خود لغت معنایش روشن نیست.
    2.معنای آن معلوم است، ولی دارای چند معنی است که مقصود یکی از آنها است که با استفسار و طلب از کتاب و سنّت معلوم می‏شود.
    3.معنای لغوی آن معلوم است ولی مراد معلوم نیست، مانند الفاظی که در شرع معنای اصطلاحی خاص خود را دارند مثل ربا، صلوة، زکاة و...که برای بیان آنها حتما باید به صاحب شرع رجوع شود.(همانجا)


    *اسباب اجمال

    برای اجمال لفظ سبب‏های بسیاری شمرده‏اند از جمله:اشتراک لفظ، مردّد بودن مرجع ضمیر در کلام، اختلاف در محل وقف و ابتدا، غرابت لفظ، عدم کثرت استعمال در زمان ما و تقدیم و تأخیر در نظام کلمات(مثالها را بنگرید در زرکشی 2/230 الی 232، مظفّر، 1/196)

    4.متشابه

    درباره متشابه به تفصیل سخن گفته شد در اینجا تعریفی که سرخسی(1/178)برای متشابه آورده ذکر می‏شود:«متشابه اسمی است برای آنچه از دانستن مراد آن قطع امید شده است، همچون حروف مقطّعه.چنانکه خدای تعالی فرموده:«و ما یعلم تأویله الاّ اللّه...».(آل عمران، 7)
    و نیز گفته‏اند(العک، 178)متشابه بر دو قسم است:متشابه در لفظ و متشابه در مفهوم.
    متشابه در لفظ، مثل حروف مقطّعه اوایل سوره‏ها و متشابه در مفهوم که معنای آن دانسته می‏شود و مراد خداوند تعالی از آن معلوم نیست.مانند«الرحمن علی العرش استوی». (طه، 5)و ی«و یبقی وجه ربّک ذو الجلال و الاکرام».(الرحمن، 27)



    ˙·٠•●♥ Ƹ̵̡Ӝ̵̨̄Ʒ ♥●•٠·˙بررسی محکم و متشابه در قرآن ˙·٠•●♥ Ƹ̵̡Ӝ̵̨̄Ʒ ♥●•٠·˙

  4. تشكر

    شکيبا (27-10-1390)

  5. #13
    مدیر ارشد انجمن دفاع مقدس
    نرگس منتظر آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    صلوات
    1500
    دلنوشته
    2
    اللهم عجل لولیک الفرج
    نوشته : 18,860      تشکر : 40,721
    48,301 در 15,282 پست تشکر شده
    وبلاگ : 15
    دریافت : 0      آپلود : 0
    نرگس منتظر آنلاین نیست.

    پیش فرض




    بحثی پیرامون حروف مقطّعه

    حروف مقطّعه که در ابتدای 29 سوره از سوره‏های قرآن به صورت یک حرف یا چند حرف از حروف الفبا آمده است، مجموعا 78 حرف است که با حذف مکررات 14 حرف می‏شود، یعنی نصف حروف هجاء که 28 حرف است، این حروف اگر چه کنار هم چیده شده‏اند، اما کلمه‏ای را تشکیل نداده‏اند، برای همین در قرائت جدای از هم خوانده می‏شود.این چهارده حروف عبارتند از:(أ، ح، ر، س، ص، ط، ع، ق، ک، ل، م، ن، ه)که فیض کاشانی از آن جمله «صراط علیّ حق نمسکه»را ساخته است(همو، 1/58)و بدرالدین زرکشی گفته از ترکیب این حروف می‏توان جمله«نص حکیم قاطع له سر»را ساخت.(همو، 1/216)

    آیا حروف مقطّعه از متشابهات است؟

    حروف مقطّعه که در آغاز برخی از سور قرآن قرار دارد، پیوسته مورد توجه مفسران بوده و از صدر اسلام تاکنون همواره اهتمام مفسران را به خود مشغول داشته است، و علاوه بر آنچه در کتب تفسیر آمده، کتاب‏های مستقلی هم برای پرده برداری از اسرار این حروف نوشته شده است و متجاوز از 20 قول در تفسیر آن ابراز داشته‏اند. (1) از جمله این آرا این است:
    حروف مقطّعه از متشابهاتی است که علم آن مخصوص خدای سبحان است و درک آن برای غیر از او ممکن نیست.(طبرسی، جوامع الجامع، 1/11)
    مرحوم فیض کاشانی گفته است:حروف مقطّعه اسراری است بین خدا و پیامبر و ائمه علیهم السلام و رموزی است که افهام غیر از پیامبر و راسخین در علم از ذریّه او خواسته نشده است.(همو، 1/57)
    سیوطی گفته است:از اقسام متشابه فواتح سور است و آن اسراری است که جز خدای تعالی کسی نمی‏داند.(2/308)
    امّا صاحب المیزان درباره محکم و متشابه و به تبع آن حروف مقطّعه نظر خاصی متفاوت از نظرات سایر مفسّرین دارد، وی در ردّ این نظر که حروف مقطّعه و فواتح سور از متشابهات هستند، بیان می‏دارد:محکم بودن و متشابه بودن از صفات آیاتی است که الفاظ آن بر معنایش دلالت دارد ولی به دلایلی نمی‏توان معنای مراد را به دست آورد لذا به آن متشابه گفته می‏شود و نیز تأویل، معنا کردن لفظ نیست بلکه عبارت است از حقایق واقعی که مضامین بیانات قرآنی از آن حقایق سرچشمه گرفته خواه محکم باشد و خواه متشابه، بنابراین حروف مقطّعه قرآن از متشابهات نیست زیرا مدلول لفظی ندارند و معانی آن هم از باب تأویل نمی‏باشد. (همو، 18/7 و 8)
    یکی از علما معاصر به تبع صاحب المیزان می‏نویسد:حروف مقطّعه قرآن را نمی‏توان از متشابهات به شمار آورد، زیرا متشابه لفظی است که می‏تواند دلالت بر معنایی روشن داشته باشد یا می‏توان از آن معنایی را استظهار کرد، لیکن باطل حقّ نما است و پیروی از آن فتنه انگیز است و یا دلالت دارد بر چند معنا، ولی مراد خدای تعالی از بین آن معانی معین و مشخص (1)-از جمله بنگرید به مجمع البیان طبرسی، ج 1، ص 112 و 113، التبیان شیخ طوسی، ج 1، ص 47 تا 50، تفسیر کبیر فخر رازی، ج 2، ص 5 تا 11 و سیوطی، الاتقان، ج 2، ص 308 و 309.
    نیست و واقعیت امر در آن مشتبه است، ولی حروف مقطّعه چنین نیست، و معنای این حروف روشن نمی‏باشد، به عبارت دیگر لفظ گاهی در یک معنای واضح و روشنی ظهور دارد، ولی گاهی محتمل بین چند معناست و مراد واقعی متکلّم معلوم نیست، ولی حروف مقطّعه چون مدلولش روشن نیست و اصولا ظهور در معنای خاصی ندارد، لذا شبهه برانگیز نیست تا متشابه باشد.(جوادی آملی، 2/69 تا 72 با تخلیص)
    اما نظر یاد شده اشکالاتی دارد به این صورت که:
    اولا، روایاتی از ائمه علیهم السلام دلالت دارد بر این که این حروف از متشابهات قرآن هستند.مانند روایتی که از ابن عباس نقل شده:«متشابهات آیاتی است که بر یهود مشتبه شد و آن اسماء و حروف هجاء است(حروف مقطّعه)، زیرا یهودیان می‏خواستند با حساب جمّل مدت بقاء و عمر امت مسلمان را از روی این حروف استخراج نمایند و امر بر آنان مشتبه شد. (نقل از طباطبایی، 3/32)
    در بعضی از تفاسیر معتبر روایاتی آمده است که بر مبنای آن حروف مقطّعه از متشابهاتی است که تأویل آن را کسی مگر خدای تعالی نمی‏داند.(طوسی، 1/48، طبرسی، جوامع الجامع، 1/11 و فیض کاشانی 1/57)
    ثانیا، اقوال مختلفی که در معنا و مراد این حروف ذکر شده، دلالت می‏کند که این حروف از متشابهات هستند.
    ثالثا، این حروف در قرآن مجید از آیات شمرده شده‏اند و لذا می‏بینیم این حروف در فواتح سور مانند«الم»، «حم»و نظایر آن، یک آیه و در«حم(1)، عسق(2)»(شوری)دو آیه محسوب شده است، و چنانکه معلوم است آیات به طور کلی بر دو دسته محکمات و متشابهات تقسیم شده‏اند و قسم سومی برای آن متصور نیست، این حروف قطعا از محکمات نیست، پس از متشابهات است، منتهی چنانکه گفته شده متشابهات هم اقسامی دارد، بعضی با ارجاع به محکمات، مقصود از آن معلوم می‏شود.و بعضی با تدبر و تأمل روشن می‏شود و بعضی علمش مختص به خدای تعالی و پیامبر و اولیاء او است.



    ˙·٠•●♥ Ƹ̵̡Ӝ̵̨̄Ʒ ♥●•٠·˙بررسی محکم و متشابه در قرآن ˙·٠•●♥ Ƹ̵̡Ӝ̵̨̄Ʒ ♥●•٠·˙

  6. تشكر

    شکيبا (27-10-1390)

  7. #14
    مدیر ارشد انجمن دفاع مقدس
    نرگس منتظر آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    صلوات
    1500
    دلنوشته
    2
    اللهم عجل لولیک الفرج
    نوشته : 18,860      تشکر : 40,721
    48,301 در 15,282 پست تشکر شده
    وبلاگ : 15
    دریافت : 0      آپلود : 0
    نرگس منتظر آنلاین نیست.

    پیش فرض




    نویسنده : صدیقه میر شمسی
    منبع: مجله پژوهش دینی - بهار 1382 - شماره 4

    منابع
    1.ابن منظور، ابو الفضل جمال الدین مکرم، لسان العرب، دار الفکر بیروت، 1997 م.
    2.بجنوردی، سید محمد موسوی، علم اصول، عروج، 1379 ه.ق.
    3.بیضاوی، قاضی ناصر الدین، انوار التنزیل و اسرار التأویل، دار الفکر بیروت، 1420 ه.ق، 2000 م.
    4.جوادی آملی، عبد الله، تسنیم، نشر اسراء، 1379، ه.ش.
    5.رازی، جمال الدین شیخ ابو الفتوح، روح الجنان و روح الجنان، اسلامیه، 1352 ه.ش.
    6.راغب اصفهانی، ابو القاسم حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، مرتضوی، 1375 ه.ش.
    7.رضی، سید شریف، حقایق التأویل فی متشابه التنزیل، نجف، 1355 ه.ق، 1936 م.
    8.زرکشی، بدرالدین محمد بن عبد الله، البرهان فی علوم القرآن، دار الفکر بیروت، 1421 ه.ق.
    9.سرخسی، ابوبکر محمد بن احمد بن ابی سهل، اصول سرخسی، دار الکتب العربی، حیدر آباد هند، 1372 ه.ق.
    10.شبر، سید عبد الله، اصول الاصلیه و قواعد الشرعیه، مکتبة المفید، قم، 1404 ه.ق.
    11.شبّر، سید عبد الله، تفسیر القرآن الکریم، اسوه، 1414 ه.ق.
    12.سیوطی، جلال الدین، الاتقان فی علوم القرآن، دار الفکر بیروت، 1420 ه.ق.
    13.طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، اسماعیلیان، 1393 ه.ق.
    14.طبرسی، فضل بن الحسن، مجمع البیان لعلوم القرآن، دار المعرفة، بیروت، 1406 ه.ق، 1986 م.
    15.طبرسی، فضل بن الحسن، جوامع الجامع، دانشگاه تهران، 1371 ه.ش.
    16.طریحی، فخر الدین، مجمع البحرین، مرتضوی، 1365 ه.ش.
    17.طوسی(شیخ طوسی)، ابو جعفر محمد بن الحسن، التبیان الجامع لعلوم القرآن، مکتب الاعلام الاسلامی، 1409 ه.ق.
    18.العک، عبد الرحمن، شیخ خالد، اصول التفسیر و قواعده، دار النفائس، بیروت، 1406 ه.ق.
    19.عیاشی، ابو النضر محمد بن مسعود بن عیاش، تفسیر عیاشی، علمیه اسلامیه، 1380 ه.ق.
    20.فخر رازی، مفاتیح الغیب، دار احیاء التراث العربی، بیروت، بی‏تا.
    21.فیض کاشانی، محمد بن مرتضی(محسن)، الصافی فی تفسیر القرآن، اسلامیه، 1336 ه.ش.
    22.قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، دار الکتب الاسلامیه، 1375 ه.ش.
    23.مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، اسلامیه، 1398 ه.ق.
    24.مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، جهان، 1386 ه.ق.
    25.معرفت، محمد هادی، التمهید فی علوم القرآن، مؤسسه نشر اسلامی، 1416 ه.ق.
    26.معرفت، محمد هادی، علوم قرآنی، سمت، 1379 ه.ش.


    ˙·٠•●♥ Ƹ̵̡Ӝ̵̨̄Ʒ ♥●•٠·˙بررسی محکم و متشابه در قرآن ˙·٠•●♥ Ƹ̵̡Ӝ̵̨̄Ʒ ♥●•٠·˙

صفحه 2 از 2 نخستنخست 12

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •