๑ஜ๑... پژوهشی در اصطلاح «علوم قرآنی» ...๑ஜ๑ سایت آیه های انتظار انجمن آیه های انتظار
ثبت نام
سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
تبلیغات تبلیغات
๑ஜ๑... پژوهشی در اصطلاح «علوم قرآنی» ...๑ஜ๑
صفحه 1 از 2 12 آخرینآخرین
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 10 , از مجموع 19
  1. #1
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض ๑ஜ๑... پژوهشی در اصطلاح «علوم قرآنی» ...๑ஜ๑







    علم دارای سه معنی اصلی و اساسی است: نخست علم به معنی مطلق آگاهی در برابر مطلق‏ جهل است.در معنی دوم به بخشی از معرفت‏ بشری در کنار و در برابر دیگر شاخه‏های آن اطلاق‏ می‏گردد.برای مثال مولانا جلال‏الدین محمد بلخی‏ در بیت ذیل علم را به همین معنا به کار برده‏ است:

    خرده ‏کاریهای علم هندسه‏ یا نجوم و علم طب و فلسفه در قرون اخیر معنای دیگری نیز یافته است و آن معرفتهای تجربی در برابر معارف غیر تجربی‏ است.وقتی سخن از«علوم قرآنی»به میان می‏آید منظور معنی دوم علم یعنی بخشهایی ویژه از معارف بشری است که رابطهء مستقیم با قرآن دارند، و چنانکه بعدا خواهیم دید به دلیل نسبت خاصی‏ که این شاخه‏های دانش با قرآن کریم دارند بدانها «علوم قرآنی»اطلاق می‏گردد.


    ๑ஜ๑... پژوهشی در اصطلاح «علوم قرآنی» ...๑ஜ๑


  2.  

  3. #2
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض






    شهید ثانی شیخ زین‏الدین عاملی در قرن دهم‏ هجری در کتاب گرانسنگ«منیة المرید فی آداب‏ المفید و المستفیذ»علوم قرآنی را بخشی از اقسام‏ علوم شرعی محسوب می‏دارد.

    از دید این دانشمند دانشهای اصلی دین کلام، کتاب،حدیث و فقهند.از دیدار ایشان«علم کتاب» همان علوم و معارف مربوط به قرآن است که در سه‏ فن استقرار و استمرار یافته است:فن اول علم‏ تجوید است که به شناخت حروف و کلمات قرآن‏ می‏پردازد.فن دوم قرائت است که به شناخت‏ وجوه مختلف اعراب قرآن و بنایی که قرآن بر آن نازل‏ شده می‏پردازد.

    فن سوم علم تفسیر است که هدف آن شناسایی‏ معانی و مقاصد قرآن و استخراج حکم و احکام آن‏ است.
    از دید شهید ثانی مباحثی همچون«ناسخ و منسوخ»،«محکم و متشابه»و امثال آن در بخش‏ سوم یا فن تفسیر باید مورد بحث قرار گیرند.(1)



    ๑ஜ๑... پژوهشی در اصطلاح «علوم قرآنی» ...๑ஜ๑


  4. #3
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض







    علوم قرآنی را سلسله‏ای از مباحث قرآنی می‏توان‏ تلقی کرد که به لحاظ ورود به ساحت قدس این‏ کتاب آسمانی بر علوم دیگر تقدم دارند.مباحث‏ اصلی این علوم عبارتند از مباحثی همچون تاریخ‏ نزول قرآن،قرائت،اعجاز قرآن،اعراب‏ کتاب آسمانی و اعجاز آن از نخستین مسایلی بود که برای مسلمین پیش آمد و مسلمانان بدانها اهتمام ورزیدند.

    با نفوذ اسلام در بین دیگر ملل و سرزمینها و گسترش این ایدئولوژی نو به علت درگیریها و کشمکشهای فکری و اعتقادی آرام آرام بحثهای‏ کلامی و تفسیری پیدا شد و فهم معنای صحیح‏ آیات اهمیت یافت.پیشتر به الفاظ قرآن و وضعیت‏ بلاغی و لفظی آنها پرداخته می‏شد و جنبه‏های‏ صوری مهمتر به نظر می‏رسید.عبدالعظیم زرقانی‏ اندیشمند و دانشمند معاصر در کتاب«مناهل‏ العرفان»(ج 1،ص 35)که اختصاص به علوم‏ قرآنی دارد،بر آن است که این علوم از اول در اسلام‏ بوده است،اما این اصطلاح برای جدا کردن علوم‏ قرآن از تفسیر قرآن پیدا شده و بدایت آن در اوایل‏ قرن پنجم بوده است.



    ๑ஜ๑... پژوهشی در اصطلاح «علوم قرآنی» ...๑ஜ๑


  5. #4
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض







    پیش از آنکه وارد بحث تعریف علوم قرآنی از دید قرآن‏پژوهان شویم،ذکر یک نکته ضروری به نظر می‏رسد.نخستین مباحث مربوط به علوم قرآنی از زمان حضرت پیامبر(ص)و اصحاب ایشان آغاز شد.بحثهایی دربارهء قرآن کریم پیش می‏آمد و پرسشهایی مطرح می‏شد و پیامبر(ص)عهده‏دار پاسخ به این مباحث و مسایل بودند.سخنهایی از پیامبر(ص)که ذیلا دربارهء قرآن نقل می‏شود،روشن‏ می‏کند که نگرش نبوی به قرآن و علوم آن چگونه‏ بوده است.

    پیامبر(ص)فرمود:«هرگاه فتنه‏ها به شما روی آورد، و محیط جامعه مانند شب تاریک سیاه شد،پس‏ بر شما باد تمسک به قرآن،زیرا قرآن شفیعی است‏ که شفاعتش پذیرفته است،و گواهی است که‏ شهادت وی قبول می‏شود.هرکس که قرآن را در پیش روی خویش قرار دهد،قرآن او را به بهشت‏ رهنمون می‏شود،و هرکس که قرآن را پشت سر خویش بیندازد،به دوزخ سرنگون خواهد شد.قرآن‏ راهنمایی است که به بهترین راه دلالت می‏کند. قرآن کتابی است سراسر روشنی و روشنگری.

    همانا قرآن دارای ظاهری است و باطنی.ظاهر آن حکم است و باطن آن علم.ظاهر قرآن ظریف‏ است و باطن آن عمیق.شگفتیهای قرآن به شمارش‏ درنمی‏آید و اسرار آن فرسودنی نیست.قرآن دارای‏ چراغهای هدایت است و نشان و نشانهء حکمت‏ دارد.این کتاب دلیل راه معرفت است برای کسی‏ که به صفت آن پی ببرد.هر فرد بصیری باید با دقت‏ بدان بنگرد،تا صنعت قرآن بر او آشکار گردد،و به‏ نجات و اخلاص رسد و راه و رسم آگاهی فرا گیرد».(2)



    ๑ஜ๑... پژوهشی در اصطلاح «علوم قرآنی» ...๑ஜ๑


  6. #5
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض







    در حدیثی دیگر از آن حضرت می‏خوانیم:«کسی‏ که معارف قرآن را فراگرفته شایسته نیست که بپندارد کسی چیزی بالاتر و والاتر از او دارد»(3)در دیگر جای از حضرت نقل است که فرمود:«همانا قرآن‏ هدایت از گمراهی است،و بصیرت از نابینایی،و جبران لغزش،و نوری در ظلمت،و روشنایی در امور نوظهور،و معصومیت از هلاکت،و رشد از گمراهی،و شناخت فتنه‏ها،و رسیدن از دنیا به‏ آخرت.کمال دین شما در قرآن است،و هیچکس‏ از قرآن روی نگرداند مگر به سمت دوزخ».(4) باز از پیامبر(ص)نقل است که فرمود:«این کتاب‏ خدا قرآن است. در آن خبر پیشینیان است و اطلاع‏ پسینیان.این کتاب قاضی در بین شماست.مرز است و نه شوخی.این کتاب ریسمان استوار خداوند است و تذکر حکمت حکیم مطلق.اهواء نفسانی او را نمی‏پوشاند،و زبانها را از انحراف باز می‏دارد و اندیشمندان هرگز از مطالعه آن سیر نمی‏شوند».(5)



    ๑ஜ๑... پژوهشی در اصطلاح «علوم قرآنی» ...๑ஜ๑


  7. #6
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض







    پس از پیامبر(ص)،اصحاب ایشان و بویژه امام‏ علی(ع)به قرآن‏پژوهی و نشر و گسترش علوم قرآنی‏ همت گماشتند.در«نهج‏البلاغهء»ش ریف نیز بسیاری سخنان درباره قرآن و علوم آن بیان گردیده‏ است.نقل سخنانی از امام درباره قرآن و علوم آن‏ به شناخت از علوم قرآنی کمک شایان خواهد کرد. امام علی(ع)می‏فرمایند:«خداوند پیامبرش را برانگیخت با دین شناخته شده و رایتی برافراشته،و کتابی برنگاشته و نوری درخشان و برنامه‏ای قاطع که‏ مرتفع کننده تمامی شبهه‏هاست...این قرآن‏ ظاهری دلپذیر دارد و درونش بس ژرف است. عجایب قرآن پایان نمی‏پذیرد،و تنها قرآن است که‏ پرده‏های تاریکی را کنار می‏زند...خداوند کتابش را در حالی که جامع تمام جوانب زندگی است پیش روی شما گذاشته است...آیه‏ای از قرآن آیه‏ای‏ دیگر را تفسیر می‏کند،و هر آیتی گواه آیت دیگر است.اختلافی در آن یافت نمی‏شود...تمام علوم‏ گذشته و آینده در قرآن است،و قرآن داروی تمامی‏ دردهاست...قرآن بهار دلها و سرچشمه علم‏ است...قرآن امر و نهی دارد،خاموش و گویاست.حجت خدا بر مردم است...قرآن‏ دریایی است که ژرفای آن ناپیداست».(6)




    ๑ஜ๑... پژوهشی در اصطلاح «علوم قرآنی» ...๑ஜ๑
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟


  8. #7
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض







    دیگر امامان و پیشوایان نیز بحثهای بسیار دربارهء قرآن داشته‏اند،و به یک تعبیر می‏توان گفت تمامی‏ سخنان امامان و پیشوایان همانا در اصل تأویل و تفسیر و تبیین قرآن و علم آن است.

    در قرون بعدی دانشمندان مسلمان کوشیدند تا با توجه به سخنان پیامبر اکرم و دیگر پیشوایان دین، علوم اسلامی را استخراج کنند و بسط و گسترش‏ دهند.چنین بود که کتب بسیاری در این دانشها تألیف شد و رشته‏های جدیدی شکل گرفت و گستش یافت.مرحوم آیت‏الله علامه سید حسن‏ صدری در کتاب گرانسنگ«تأسیس الشیعه»فصلی‏ را به علوم قرآنی اختصاص داده و درمورد طلایه‏داری تشیع در این باره می‏نویسد:«شیعه در علوم قرآنی نیز مقدم است.اول کسی که به‏ جمع‏آوری و تدوین قرآن پرداخت امام علی بن‏ ابیطالب بود...در تفسیر نیز امام علی پیشوای‏ مفسران است...اما در سایر انواع علوم قرآنی نیز علی(ع)اولین کسی است که آن را دسته‏بندی و تقسیم کرد؛شصت نوع دانش قرآنی را برشمرد و برای هریک نیز مثالی را متذکر گردید...بیانات‏ امام که اینک به صورت نوشته موجود است،اصل و اساس برای تمامی کتبی است که پس از آن در زمینه‏ علوم قرآنی به رشته تحریر و تألیف درآمده است.و بدینسان می‏توان ادعا کرد که شیعه از این طریق،در تمامی علوم قرآنی پیش‏قدم و طلایه‏دار بوده است... نخستین کسی که در نقطه‏گذاری قرآن و حفظ آن از تحریف گام برداشت،شاگرد و مصاحب علی(ع) یعنی ابوالاسودئلی بود...»(7)



    ๑ஜ๑... پژوهشی در اصطلاح «علوم قرآنی» ...๑ஜ๑
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟


  9. #8
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض






    به هر روی دربارهء علوم قرآنی و تقسیمات آن که‏ فهم کامل قرآن در درجهء اول به دانستن آن بستگی‏ دارد،باید گفت که این دانشها عبارتنداز 1- شناخت تاریخ قرآن کریم،2-شناخت‏ تقسیم‏بندیهای درونی قرآن؛3-شناخت‏ تقسیم‏بندیهای بیرونی قرآن(مکی یا مدنی بودن)؛ 4-معرفت نسبت به آیات محکم و آیات متشابه؛ 5-معرفت نسبت به ناسخها و منسوخها؛6- شناخت جنبه‏های اعجاز قرآن؛7-شناخت‏ تأویل و تفسیر قرآن و شناخت تفاسیر و مفسران؛ 8-شناخت ترجمه‏های قرآن؛9-معرفت قرائت و ترتیل قرآن و قاریان اصلی و قرائتهای معروف و مشهور؛10-شناخت اسلوب و شیوهء زبان و بیان‏ قرآن؛11-شناخت ویژگیها و ارزشهای قرآن؛ 12-شناخت واژگان و حروف قرآنی.

    دانشمند مصری دکتر محمد سالم محیسن علوم‏ قرآنی را چنین تعریف کرده است:«مباحث متعلق‏ به قرآن،مانند کیفیت نزول،مبداء آن،کیفیت وزمان و مکانش،گردآوری قرآن،کتابت قرآن در عصر پیامبر(ص)،اعجاز قرآن،ناسخ و منسوخ، محکم و متشابه،سوگندهای قرآنی،مثلها و تمثیلها،ترتیب سور و تناسب آنها باهم،ترتیل و قرائت آیات...از زمره دانشها و علوم قرآنی‏ است».(8)




    ๑ஜ๑... پژوهشی در اصطلاح «علوم قرآنی» ...๑ஜ๑
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟


  10. #9
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض






    البته برخی از پیشنیان علوم قرآنی را دانش ویژهء مختص هر آیت قرآنی محسوب می‏داشتند و لذا در نظر ایشان دانشهای قرآنی بسیار وسیع و پر تعداد می‏نمود.از دانشمندی مسلمان به نام ابی بکر محمدبن عبدالله عرب نقل است که گفت: ««77450 دانش در قرآن است.و این عدد را باید در چهار ضرب کرد تا ابعاد علوم قرآنی بدست‏ آید،چون هر کلمه‏ای ظاهری دارد و باطنی،حدی‏ و مطلعی و...».(9)

    نمی‏خواهیم این سخن را رد یا تأیید کنیم،بلکه‏ تنها می‏خواهیم بگوییم که دایرهء علوم قرآنی تا چه‏ اندازه می‏تواند وسعت داشته باشد.اگر توجه‏ قرائت قرآن،معانی قرآن و احکام آن را در زمان‏ نخستین علوم قرآنی محسوب داریم،به قدم توجه به علوم قرآنی در عالم اسلامی پی می‏بریم‏ حقیقت آن است که مسلمین از آغاز به کتاب‏ آسمانی توجه و عشق بسیار داشتند،و لذا بجرأت‏ می‏توان ادعا کرد که قرآن مورد توجه‏ترین کتاب عا بوده است.نگاهی به رقم کتابهایی که دربارهء قرآن‏ اعم از تأویل و تفسیر و قرائت و امثال آنها به رشد تحریر و تألیف درآمده،گواه روشنی بر این‏ مدعاست که هیچ کتابی در طول تاریخ تا این حد و اندازه مورد التفات و توجه قرار نگرفته است. یک معنا در عالم اسلامی اساسا هیچ کتابی اعم‏ تاریخی،تفسیری،کلامی،فلسفی ،اخلاقی، اجتماعی،عبادی،فقهی،سیاسی، ادبی،هنری وعلمی نوشته نشده،جز آنکه نگاهی به قرآن کریم‏ داشته است.از اینهمه کتاب بخشی وسیع به طور مستقیم دربارهء دانشهای مرتبط با قرآن بوده است. و آن دسته که مستقیما به قرآن مربوط نبوده،به هر حال متأثر از جهان‏بینی قرآنی و احکام آن بوده‏ است.


    ๑ஜ๑... پژوهشی در اصطلاح «علوم قرآنی» ...๑ஜ๑
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟


  11. #10
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض







    در قرن ششم هجری مفسر بزرگ شیخ ابوعلی‏ فضل بن حسن طبرسی در تفسیر گرانسنگ«مجمع‏ البیان»به علوم قرآنی اشاره کرده،وجوه اعجاز قرآنی،اعم از فصاحت،نظم و هماهنگی درونی، اسلوب بدیع و استوار،و همچنین تاریخ قرآن، تفسیر قرآن،جغرافیای تاریخی قرآن،علم قرائت، علم لغات،علم اعراب،صرف و نحو،ناسخ و منسوخ،و تأویل را جزو علوم قرآنی قرار داده است. گرچه شیخ طبرسی تعریف دقیق و روشنی از علوم‏ قرآنی به دست نمی‏دهد،از نوع تقسیم‏بندی او چنین استنباط می‏شود که این دانشمند برجستهء شیعه،علوم قرآنی را شامل علومی می‏داند که با فهم بهتر و درک بیشتر قرآن نسبتی تام و تمام‏ دارند.(10)



    ๑ஜ๑... پژوهشی در اصطلاح «علوم قرآنی» ...๑ஜ๑
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟


صفحه 1 از 2 12 آخرینآخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •