سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
˜Ï æÈáǐ
صفحه 1 از 2 12 آخرینآخرین
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 10 , از مجموع 19

موضوع: ๑ஜ๑... پژوهشی در اصطلاح «علوم قرآنی» ...๑ஜ๑

  1. Top | #1

    عنوان کاربر
    كاربر ويژه
    تاریخ عضویت
    مهر 1389
    شماره عضویت
    793
    نوشته
    4,170
    تشکر
    3,784
    مورد تشکر
    6,500 در 2,394
    وبلاگ
    1
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض ๑ஜ๑... پژوهشی در اصطلاح «علوم قرآنی» ...๑ஜ๑




    علم دارای سه معنی اصلی و اساسی است: نخست علم به معنی مطلق آگاهی در برابر مطلق‏ جهل است.در معنی دوم به بخشی از معرفت‏ بشری در کنار و در برابر دیگر شاخه‏های آن اطلاق‏ می‏گردد.برای مثال مولانا جلال‏الدین محمد بلخی‏ در بیت ذیل علم را به همین معنا به کار برده‏ است:

    خرده ‏کاریهای علم هندسه‏ یا نجوم و علم طب و فلسفه در قرون اخیر معنای دیگری نیز یافته است و آن معرفتهای تجربی در برابر معارف غیر تجربی‏ است.وقتی سخن از«علوم قرآنی»به میان می‏آید منظور معنی دوم علم یعنی بخشهایی ویژه از معارف بشری است که رابطهء مستقیم با قرآن دارند، و چنانکه بعدا خواهیم دید به دلیل نسبت خاصی‏ که این شاخه‏های دانش با قرآن کریم دارند بدانها «علوم قرآنی»اطلاق می‏گردد.




  2.  

  3. Top | #2

    عنوان کاربر
    كاربر ويژه
    تاریخ عضویت
    مهر 1389
    شماره عضویت
    793
    نوشته
    4,170
    تشکر
    3,784
    مورد تشکر
    6,500 در 2,394
    وبلاگ
    1
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض



    شهید ثانی شیخ زین‏الدین عاملی در قرن دهم‏ هجری در کتاب گرانسنگ«منیة المرید فی آداب‏ المفید و المستفیذ»علوم قرآنی را بخشی از اقسام‏ علوم شرعی محسوب می‏دارد.

    از دید این دانشمند دانشهای اصلی دین کلام، کتاب،حدیث و فقهند.از دیدار ایشان«علم کتاب» همان علوم و معارف مربوط به قرآن است که در سه‏ فن استقرار و استمرار یافته است:فن اول علم‏ تجوید است که به شناخت حروف و کلمات قرآن‏ می‏پردازد.فن دوم قرائت است که به شناخت‏ وجوه مختلف اعراب قرآن و بنایی که قرآن بر آن نازل‏ شده می‏پردازد.

    فن سوم علم تفسیر است که هدف آن شناسایی‏ معانی و مقاصد قرآن و استخراج حکم و احکام آن‏ است.
    از دید شهید ثانی مباحثی همچون«ناسخ و منسوخ»،«محکم و متشابه»و امثال آن در بخش‏ سوم یا فن تفسیر باید مورد بحث قرار گیرند.(1)





  4. Top | #3

    عنوان کاربر
    كاربر ويژه
    تاریخ عضویت
    مهر 1389
    شماره عضویت
    793
    نوشته
    4,170
    تشکر
    3,784
    مورد تشکر
    6,500 در 2,394
    وبلاگ
    1
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض




    علوم قرآنی را سلسله‏ای از مباحث قرآنی می‏توان‏ تلقی کرد که به لحاظ ورود به ساحت قدس این‏ کتاب آسمانی بر علوم دیگر تقدم دارند.مباحث‏ اصلی این علوم عبارتند از مباحثی همچون تاریخ‏ نزول قرآن،قرائت،اعجاز قرآن،اعراب‏ کتاب آسمانی و اعجاز آن از نخستین مسایلی بود که برای مسلمین پیش آمد و مسلمانان بدانها اهتمام ورزیدند.

    با نفوذ اسلام در بین دیگر ملل و سرزمینها و گسترش این ایدئولوژی نو به علت درگیریها و کشمکشهای فکری و اعتقادی آرام آرام بحثهای‏ کلامی و تفسیری پیدا شد و فهم معنای صحیح‏ آیات اهمیت یافت.پیشتر به الفاظ قرآن و وضعیت‏ بلاغی و لفظی آنها پرداخته می‏شد و جنبه‏های‏ صوری مهمتر به نظر می‏رسید.عبدالعظیم زرقانی‏ اندیشمند و دانشمند معاصر در کتاب«مناهل‏ العرفان»(ج 1،ص 35)که اختصاص به علوم‏ قرآنی دارد،بر آن است که این علوم از اول در اسلام‏ بوده است،اما این اصطلاح برای جدا کردن علوم‏ قرآن از تفسیر قرآن پیدا شده و بدایت آن در اوایل‏ قرن پنجم بوده است.





  5. Top | #4

    عنوان کاربر
    كاربر ويژه
    تاریخ عضویت
    مهر 1389
    شماره عضویت
    793
    نوشته
    4,170
    تشکر
    3,784
    مورد تشکر
    6,500 در 2,394
    وبلاگ
    1
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض




    پیش از آنکه وارد بحث تعریف علوم قرآنی از دید قرآن‏پژوهان شویم،ذکر یک نکته ضروری به نظر می‏رسد.نخستین مباحث مربوط به علوم قرآنی از زمان حضرت پیامبر(ص)و اصحاب ایشان آغاز شد.بحثهایی دربارهء قرآن کریم پیش می‏آمد و پرسشهایی مطرح می‏شد و پیامبر(ص)عهده‏دار پاسخ به این مباحث و مسایل بودند.سخنهایی از پیامبر(ص)که ذیلا دربارهء قرآن نقل می‏شود،روشن‏ می‏کند که نگرش نبوی به قرآن و علوم آن چگونه‏ بوده است.

    پیامبر(ص)فرمود:«هرگاه فتنه‏ها به شما روی آورد، و محیط جامعه مانند شب تاریک سیاه شد،پس‏ بر شما باد تمسک به قرآن،زیرا قرآن شفیعی است‏ که شفاعتش پذیرفته است،و گواهی است که‏ شهادت وی قبول می‏شود.هرکس که قرآن را در پیش روی خویش قرار دهد،قرآن او را به بهشت‏ رهنمون می‏شود،و هرکس که قرآن را پشت سر خویش بیندازد،به دوزخ سرنگون خواهد شد.قرآن‏ راهنمایی است که به بهترین راه دلالت می‏کند. قرآن کتابی است سراسر روشنی و روشنگری.

    همانا قرآن دارای ظاهری است و باطنی.ظاهر آن حکم است و باطن آن علم.ظاهر قرآن ظریف‏ است و باطن آن عمیق.شگفتیهای قرآن به شمارش‏ درنمی‏آید و اسرار آن فرسودنی نیست.قرآن دارای‏ چراغهای هدایت است و نشان و نشانهء حکمت‏ دارد.این کتاب دلیل راه معرفت است برای کسی‏ که به صفت آن پی ببرد.هر فرد بصیری باید با دقت‏ بدان بنگرد،تا صنعت قرآن بر او آشکار گردد،و به‏ نجات و اخلاص رسد و راه و رسم آگاهی فرا گیرد».(2)





  6. Top | #5

    عنوان کاربر
    كاربر ويژه
    تاریخ عضویت
    مهر 1389
    شماره عضویت
    793
    نوشته
    4,170
    تشکر
    3,784
    مورد تشکر
    6,500 در 2,394
    وبلاگ
    1
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض




    در حدیثی دیگر از آن حضرت می‏خوانیم:«کسی‏ که معارف قرآن را فراگرفته شایسته نیست که بپندارد کسی چیزی بالاتر و والاتر از او دارد»(3)در دیگر جای از حضرت نقل است که فرمود:«همانا قرآن‏ هدایت از گمراهی است،و بصیرت از نابینایی،و جبران لغزش،و نوری در ظلمت،و روشنایی در امور نوظهور،و معصومیت از هلاکت،و رشد از گمراهی،و شناخت فتنه‏ها،و رسیدن از دنیا به‏ آخرت.کمال دین شما در قرآن است،و هیچکس‏ از قرآن روی نگرداند مگر به سمت دوزخ».(4) باز از پیامبر(ص)نقل است که فرمود:«این کتاب‏ خدا قرآن است. در آن خبر پیشینیان است و اطلاع‏ پسینیان.این کتاب قاضی در بین شماست.مرز است و نه شوخی.این کتاب ریسمان استوار خداوند است و تذکر حکمت حکیم مطلق.اهواء نفسانی او را نمی‏پوشاند،و زبانها را از انحراف باز می‏دارد و اندیشمندان هرگز از مطالعه آن سیر نمی‏شوند».(5)





  7. Top | #6

    عنوان کاربر
    كاربر ويژه
    تاریخ عضویت
    مهر 1389
    شماره عضویت
    793
    نوشته
    4,170
    تشکر
    3,784
    مورد تشکر
    6,500 در 2,394
    وبلاگ
    1
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض




    پس از پیامبر(ص)،اصحاب ایشان و بویژه امام‏ علی(ع)به قرآن‏پژوهی و نشر و گسترش علوم قرآنی‏ همت گماشتند.در«نهج‏البلاغهء»ش ریف نیز بسیاری سخنان درباره قرآن و علوم آن بیان گردیده‏ است.نقل سخنانی از امام درباره قرآن و علوم آن‏ به شناخت از علوم قرآنی کمک شایان خواهد کرد. امام علی(ع)می‏فرمایند:«خداوند پیامبرش را برانگیخت با دین شناخته شده و رایتی برافراشته،و کتابی برنگاشته و نوری درخشان و برنامه‏ای قاطع که‏ مرتفع کننده تمامی شبهه‏هاست...این قرآن‏ ظاهری دلپذیر دارد و درونش بس ژرف است. عجایب قرآن پایان نمی‏پذیرد،و تنها قرآن است که‏ پرده‏های تاریکی را کنار می‏زند...خداوند کتابش را در حالی که جامع تمام جوانب زندگی است پیش روی شما گذاشته است...آیه‏ای از قرآن آیه‏ای‏ دیگر را تفسیر می‏کند،و هر آیتی گواه آیت دیگر است.اختلافی در آن یافت نمی‏شود...تمام علوم‏ گذشته و آینده در قرآن است،و قرآن داروی تمامی‏ دردهاست...قرآن بهار دلها و سرچشمه علم‏ است...قرآن امر و نهی دارد،خاموش و گویاست.حجت خدا بر مردم است...قرآن‏ دریایی است که ژرفای آن ناپیداست».(6)




    امضاء
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟


  8. Top | #7

    عنوان کاربر
    كاربر ويژه
    تاریخ عضویت
    مهر 1389
    شماره عضویت
    793
    نوشته
    4,170
    تشکر
    3,784
    مورد تشکر
    6,500 در 2,394
    وبلاگ
    1
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض




    دیگر امامان و پیشوایان نیز بحثهای بسیار دربارهء قرآن داشته‏اند،و به یک تعبیر می‏توان گفت تمامی‏ سخنان امامان و پیشوایان همانا در اصل تأویل و تفسیر و تبیین قرآن و علم آن است.

    در قرون بعدی دانشمندان مسلمان کوشیدند تا با توجه به سخنان پیامبر اکرم و دیگر پیشوایان دین، علوم اسلامی را استخراج کنند و بسط و گسترش‏ دهند.چنین بود که کتب بسیاری در این دانشها تألیف شد و رشته‏های جدیدی شکل گرفت و گستش یافت.مرحوم آیت‏الله علامه سید حسن‏ صدری در کتاب گرانسنگ«تأسیس الشیعه»فصلی‏ را به علوم قرآنی اختصاص داده و درمورد طلایه‏داری تشیع در این باره می‏نویسد:«شیعه در علوم قرآنی نیز مقدم است.اول کسی که به‏ جمع‏آوری و تدوین قرآن پرداخت امام علی بن‏ ابیطالب بود...در تفسیر نیز امام علی پیشوای‏ مفسران است...اما در سایر انواع علوم قرآنی نیز علی(ع)اولین کسی است که آن را دسته‏بندی و تقسیم کرد؛شصت نوع دانش قرآنی را برشمرد و برای هریک نیز مثالی را متذکر گردید...بیانات‏ امام که اینک به صورت نوشته موجود است،اصل و اساس برای تمامی کتبی است که پس از آن در زمینه‏ علوم قرآنی به رشته تحریر و تألیف درآمده است.و بدینسان می‏توان ادعا کرد که شیعه از این طریق،در تمامی علوم قرآنی پیش‏قدم و طلایه‏دار بوده است... نخستین کسی که در نقطه‏گذاری قرآن و حفظ آن از تحریف گام برداشت،شاگرد و مصاحب علی(ع) یعنی ابوالاسودئلی بود...»(7)



    امضاء
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟


  9. Top | #8

    عنوان کاربر
    كاربر ويژه
    تاریخ عضویت
    مهر 1389
    شماره عضویت
    793
    نوشته
    4,170
    تشکر
    3,784
    مورد تشکر
    6,500 در 2,394
    وبلاگ
    1
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض



    به هر روی دربارهء علوم قرآنی و تقسیمات آن که‏ فهم کامل قرآن در درجهء اول به دانستن آن بستگی‏ دارد،باید گفت که این دانشها عبارتنداز 1- شناخت تاریخ قرآن کریم،2-شناخت‏ تقسیم‏بندیهای درونی قرآن؛3-شناخت‏ تقسیم‏بندیهای بیرونی قرآن(مکی یا مدنی بودن)؛ 4-معرفت نسبت به آیات محکم و آیات متشابه؛ 5-معرفت نسبت به ناسخها و منسوخها؛6- شناخت جنبه‏های اعجاز قرآن؛7-شناخت‏ تأویل و تفسیر قرآن و شناخت تفاسیر و مفسران؛ 8-شناخت ترجمه‏های قرآن؛9-معرفت قرائت و ترتیل قرآن و قاریان اصلی و قرائتهای معروف و مشهور؛10-شناخت اسلوب و شیوهء زبان و بیان‏ قرآن؛11-شناخت ویژگیها و ارزشهای قرآن؛ 12-شناخت واژگان و حروف قرآنی.

    دانشمند مصری دکتر محمد سالم محیسن علوم‏ قرآنی را چنین تعریف کرده است:«مباحث متعلق‏ به قرآن،مانند کیفیت نزول،مبداء آن،کیفیت وزمان و مکانش،گردآوری قرآن،کتابت قرآن در عصر پیامبر(ص)،اعجاز قرآن،ناسخ و منسوخ، محکم و متشابه،سوگندهای قرآنی،مثلها و تمثیلها،ترتیب سور و تناسب آنها باهم،ترتیل و قرائت آیات...از زمره دانشها و علوم قرآنی‏ است».(8)




    امضاء
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟


  10. Top | #9

    عنوان کاربر
    كاربر ويژه
    تاریخ عضویت
    مهر 1389
    شماره عضویت
    793
    نوشته
    4,170
    تشکر
    3,784
    مورد تشکر
    6,500 در 2,394
    وبلاگ
    1
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض



    البته برخی از پیشنیان علوم قرآنی را دانش ویژهء مختص هر آیت قرآنی محسوب می‏داشتند و لذا در نظر ایشان دانشهای قرآنی بسیار وسیع و پر تعداد می‏نمود.از دانشمندی مسلمان به نام ابی بکر محمدبن عبدالله عرب نقل است که گفت: ««77450 دانش در قرآن است.و این عدد را باید در چهار ضرب کرد تا ابعاد علوم قرآنی بدست‏ آید،چون هر کلمه‏ای ظاهری دارد و باطنی،حدی‏ و مطلعی و...».(9)

    نمی‏خواهیم این سخن را رد یا تأیید کنیم،بلکه‏ تنها می‏خواهیم بگوییم که دایرهء علوم قرآنی تا چه‏ اندازه می‏تواند وسعت داشته باشد.اگر توجه‏ قرائت قرآن،معانی قرآن و احکام آن را در زمان‏ نخستین علوم قرآنی محسوب داریم،به قدم توجه به علوم قرآنی در عالم اسلامی پی می‏بریم‏ حقیقت آن است که مسلمین از آغاز به کتاب‏ آسمانی توجه و عشق بسیار داشتند،و لذا بجرأت‏ می‏توان ادعا کرد که قرآن مورد توجه‏ترین کتاب عا بوده است.نگاهی به رقم کتابهایی که دربارهء قرآن‏ اعم از تأویل و تفسیر و قرائت و امثال آنها به رشد تحریر و تألیف درآمده،گواه روشنی بر این‏ مدعاست که هیچ کتابی در طول تاریخ تا این حد و اندازه مورد التفات و توجه قرار نگرفته است. یک معنا در عالم اسلامی اساسا هیچ کتابی اعم‏ تاریخی،تفسیری،کلامی،فلسفی ،اخلاقی، اجتماعی،عبادی،فقهی،سیاسی، ادبی،هنری وعلمی نوشته نشده،جز آنکه نگاهی به قرآن کریم‏ داشته است.از اینهمه کتاب بخشی وسیع به طور مستقیم دربارهء دانشهای مرتبط با قرآن بوده است. و آن دسته که مستقیما به قرآن مربوط نبوده،به هر حال متأثر از جهان‏بینی قرآنی و احکام آن بوده‏ است.


    امضاء
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟


  11. Top | #10

    عنوان کاربر
    كاربر ويژه
    تاریخ عضویت
    مهر 1389
    شماره عضویت
    793
    نوشته
    4,170
    تشکر
    3,784
    مورد تشکر
    6,500 در 2,394
    وبلاگ
    1
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض




    در قرن ششم هجری مفسر بزرگ شیخ ابوعلی‏ فضل بن حسن طبرسی در تفسیر گرانسنگ«مجمع‏ البیان»به علوم قرآنی اشاره کرده،وجوه اعجاز قرآنی،اعم از فصاحت،نظم و هماهنگی درونی، اسلوب بدیع و استوار،و همچنین تاریخ قرآن، تفسیر قرآن،جغرافیای تاریخی قرآن،علم قرائت، علم لغات،علم اعراب،صرف و نحو،ناسخ و منسوخ،و تأویل را جزو علوم قرآنی قرار داده است. گرچه شیخ طبرسی تعریف دقیق و روشنی از علوم‏ قرآنی به دست نمی‏دهد،از نوع تقسیم‏بندی او چنین استنباط می‏شود که این دانشمند برجستهء شیعه،علوم قرآنی را شامل علومی می‏داند که با فهم بهتر و درک بیشتر قرآن نسبتی تام و تمام‏ دارند.(10)



    امضاء
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟


صفحه 1 از 2 12 آخرینآخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
© تمامی حقوق از جمله طراحی قالب برای سایت آیه های انتظار محفوظ می باشد © طراحی و ویرایش Masoomi بر قالب منتشر شده از ویکی وی بی