سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
˜Ï æÈáǐ
صفحه 2 از 3 نخستنخست 123 آخرینآخرین
نمایش نتایج: از شماره 11 تا 20 , از مجموع 23

موضوع: مبانی روش شناسی علوم قرآنی

  1. Top | #11

    عنوان کاربر
    عضو كوشا
    تاریخ عضویت
    دی 1390
    شماره عضویت
    2159
    نوشته
    183
    تشکر
    12
    مورد تشکر
    209 در 128
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض

    اينك مناسب به نظر مى‏رسد، از جايگاه روش‏شناسى علوم قرآنى بحث‏به عمل آيد .
    در اين كه آن از روش‏شناسى علوم بشرى و روش‏شناسى عمومى تحقيق متمايز است، بحثى نيست; زيرا كه موضوع آن دو تماز آشكارى دارند . آنچه در خورد بحث است، تفاوت آن با روش‏شناسى احياى دين و روش‏شناسى علوم اسلامى است .
    وجه مشترك آنها در اين است كه همگى روش‏شناسى دينى به شمار مى‏آيند; اما تفاوت آن با روش‏شناسى احياى دين در اين است كه محور بحث در روش‏شناسى علوم قرآنى «علم‏» است; ولى در احياى دين، محور بحث اعم از علم‏شناسى و پديدارشناسى است .
    تمايز آن با روش‏شناسى علوم اسلامى نيز مورد ترديد نيست; زيرا كه در علوم دين شناختى با تماميت معارف دين، اما در علوم قرآنى فقط با علوم مربوط به قرآن سروكار داريم . وجه اشتراك آن دو نيز، دينى بودن و با علم‏شناسى سروكار داشتن است . بنابراين، يكى از مسائل اساسى فلسفه علوم قرآنى «روش‏شناسى علوم قرآنى‏» است كه با روش‏هاى ديگر علوم اسلامى، روش عمومى تحقيق و روش‏شناسى علوم متمايز است .

  2. تشكر

    مدير اجرايي (08-11-1390)

  3. Top | #12

    عنوان کاربر
    عضو كوشا
    تاریخ عضویت
    دی 1390
    شماره عضویت
    2159
    نوشته
    183
    تشکر
    12
    مورد تشکر
    209 در 128
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض



    2.3. روش‏شناسى علوم قرآنى در پرتو نگرش‏شناسى
    چگونگى نگرش به موضوع پژوهش است كه چگونگى اتخاذ روش تحقيق در آن موضوع را رقم مى‏زند . پس نگرش‏شناسى، زيربناى روش‏شناسى خواهد بود .
    بحث ما در روش‏شناسى علوم قرآنى نمى‏تواند، بدون طرح انواع نگرش‏ها و نوع نگرش مطلوب به قرآن به انجام برسد . هفت نوع نگرش كلان به قرآن مطرح شده است كه هر كدام، روش خاصى را در فهم آن توصيه مى‏كند . آن نگرش‏ها عبارتند از: نگرش عاميانه، نگرش فلسفى و عقلانى، نگرش عرفانى، نگرش نقلى (اخباريگرانه)، نگرش انقلابى وايدئولوژيك، نگرش علمى (ساينتيستى) و نگرش ربانى يا نگرش جامع و مطلوب .
    در نگرش عاميانه، قرآن كتابى است كه وجود آن در خانه و يا همراه آدمى مايه بركت است و خواندن آن بر مزار مردگان وسيله تحصيل اجر و ثواب اخروى است و اينكه نبايد بدون وضو به آن دست زد و قرائت آن نيز بر اجر و ثواب اخروى مى‏افزايد .
    اما در نگرش اهل فلسفه و عقل گرايان، كتابى است كه با منطق و برهان سر و كار دارد و همواره خردپذير است و بر خلاف عقل و برهان سخن نمى‏گويد و اصولا كتابى است كه به تمامى امور به ديده برهانى مى‏نگرد و مطالب خرد گريز و خرافه به حريم آن راه نمى‏يابد .


  4. تشكر

    مدير اجرايي (08-11-1390)

  5. Top | #13

    عنوان کاربر
    عضو كوشا
    تاریخ عضویت
    دی 1390
    شماره عضویت
    2159
    نوشته
    183
    تشکر
    12
    مورد تشکر
    209 در 128
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض


    در برابر اين نگرش، نگرش صوفيه و اهل عرفان قرار دارد . آنان بر اين باورند كه قرآن كتاب عشق است و به امور به ديده باطن مى‏نگرد و درصدد است از ظاهر براى عبور به باطن بهره‏گيرد . بنابراين، قرآن كتابى است داراى اسرار، و اسرار آن را نيز فقط اوليا و عرفاى حق‏بين مى‏دانند و اهل ظاهر يعنى، فلاسفه و متكلمان و فقها جز به پوسته‏اى از آن پى نمى‏برند . در اين بينش، زبان قرآن زبان رمزى و تاويلى خواهد بود و اين كه بايد براى فهم حقايق آن اهل اشارت بود; نه اهل عبارت يا دقت فلسفى و فقهى.
    اخباريون و اهل حديث نيز مانند حنابله و مرحوم ملاامين استرآبادى در فهم قرآن به نفى نقش عقل آدمى و لزوم تمسك كامل به سنت پيامبر (ص) و صحابه و اهل بيت (ع) تاكيد مى‏ورزند و بر اين باورند كه جز راسخان در علم به معارف قرآن راه نمى‏يابند و قرآن كتابى است كه ظاهرش حجت نيست، مگر اين كه سنت نبوى يا صحابه و اهل بيت (ع) بر مراد آن صحه بگذارد .

  6. تشكر

    مدير اجرايي (08-11-1390)

  7. Top | #14

    عنوان کاربر
    عضو كوشا
    تاریخ عضویت
    دی 1390
    شماره عضویت
    2159
    نوشته
    183
    تشکر
    12
    مورد تشکر
    209 در 128
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض



    دو نگرش ديگر كه حاصل راهيابى فرهنگ و ادبيات غرب و شرق به دنياى اسلام است، عبارت است از: نگرش انقلابى و مبارزه‏اى و ديگر، نگرش علمى و تجربه‏گرايانه . ماركسيسم طرز تفكرى بود كه به همه مسائل به ديده انقلابى و ايدئولوژى مبارزاتى مى‏نگريست . اين مكتب به طور عميق در جوامع غربى و شرقى موج نويى ايجادكرد تا آنجا كه به قرآن‏نگرى گروهى از مسلمانان تاثير گذاشت و قرآن در نظر آنان كتابى تلقى گرديد كه داراى ايدئولوژى انقلابى با نگرش ضد طبقاتى است . آنان حتى آيات عبادى و عرفانى را بر پايه تفكر انقلابى و ضد طبقاتى تاويل كردند . هدف اصلى اين نگرش آن بود كه در برابر ايدئولوژى انقلابى سوسياليستى رقيبى درست كنند و اسلام را به عنوان مكتب همگام با انقلاب ضد طبقاتى به خورد جامعه دهند (2).
    عده‏اى ديگر از متفكران اسلامى چون رشيدرضا در مصر و مهندس بازرگان و دكتر رهسپار در ايران و سرسيد احمدخان هندى تحت تاثير موج علم‏گرايى و تجربه مدارى در غرب به نگرش علمى نسبت‏به قرآن روى آوردند و بر اين اصل تاكيد ورزيدند كه قرآن كتابى است كه با علوم و زبان تجربى قابل درك عميق است و راه فلاسفه، اهل عرفان و اخباريون ما را به جايى نمى‏رساند (3).


  8. تشكر

    مدير اجرايي (08-11-1390)

  9. Top | #15

    عنوان کاربر
    عضو كوشا
    تاریخ عضویت
    دی 1390
    شماره عضویت
    2159
    نوشته
    183
    تشکر
    12
    مورد تشکر
    209 در 128
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض


    نگرش ديگر، نگرش جامع يا نگرش ربانى است;
    يعنى، نگرشى كه قرآن را آينه خدانما مى‏شمارد و بر اين باور است كه قرآن كتابى است مظهر تجليات اسمائى حضرت حق . به عبارت ديگر، خداوند وجودى است واحد در عين تلازم با كثرت، نامحدود و مطلق، داراى عشق و محبت نسبت‏به خود و آثار خود، توانايى و قدرت نامتناهى، علم و دانش بى‏نهايت، عزت و شكست ناپذيرى در برابر طاغوت‏ها و مستكبران .

    قرآن نيز كه مظهر اسماء و صفات اوست، كتابى خواهد بود، مشتمل بر مفاهيم عشق، علم و آگاهى، قدرت و توانايى، عزت و مبارزه با كفر و شرك و متلازم با معارف اجتماعى و كثرت .
    در پرتو اين نگرش‏ها بديهى است كه روش‏هاى فهم و تبيين قرآن متفاوت و متمايز خواهد بود; يعنى، به تعداد نگرش‏هاى متفكرانه، روش‏هاى متعدد خواهيم داشت . پس، بايد پيش از شناخت روش تحقيق در علوم قرآنى، نگرش خود را به قرآن مطالعه و معين كنيم .

  10. تشكر

    مدير اجرايي (08-11-1390)

  11. Top | #16

    عنوان کاربر
    عضو كوشا
    تاریخ عضویت
    دی 1390
    شماره عضویت
    2159
    نوشته
    183
    تشکر
    12
    مورد تشکر
    209 در 128
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض


    قرآن كريم براى خود ويژگى‏هايى را ذكر كرده‏است كه از مجموعه آنها مى‏توان نگرش قرآن به خود را به دست آورد; به قرار زير:
    قرآن داراى مقام جمع و تفصيل است; قرآن خود را «كتاب‏» ، «آيات‏» و «كلام‏» ناميده است; نوراست; يعنى، حقايق آن آشكار و نيز آشكار كننده حقايق است; هدايتگر است; يعنى جامعه را به سوى سعادت و كمال راستين رهبرى مى‏كند; كتاب حكمت است; ذكر و شفا و رحمت است; عزيز، عظيم و كريم است; مبين، يعنى، روشن و عارى از تكلف زبانى يا معنوى است; ميزان و معيار و معجزه جاويدان است; داراى محكم و متشابه و تاويل است; جز پاكان، به حقيقت آن راه نمى‏يابند; عارى از شبهه سندى و معنايى است; سخن نهايى و قول فصل است; روشنگر هر چيزى است; با زبان قوم سخن مى‏گويد، بى‏آنكه به قومى خاص نظر داشته باشد; كتاب تدبر و تامل است; حق است; يعنى، ثابت و تغييرناپذير و جاودانه است; در عين كتاب تدبر بودن، آسان و عارى پيچيدگى است; حقيقت كتاب‏هاى آسمانى پيشين را تصديق مى‏كند و بر حقايق آنها نظر دارد; قرآن ممكن است‏به طور يك جانبه و آيات آن بريده از هم مورد تفسير قرار گيرد كه كار ناشايستگان است (4).

  12. تشكر

    مدير اجرايي (08-11-1390)

  13. Top | #17

    عنوان کاربر
    عضو كوشا
    تاریخ عضویت
    دی 1390
    شماره عضویت
    2159
    نوشته
    183
    تشکر
    12
    مورد تشکر
    209 در 128
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض


    قرآن در نگرش نهج‏البلاغه نيز داراى اين ويژگى‏هاست: برخى آيات آن برخى ديگر را تفسير مى‏كند; يعنى، آيات وحدت، همسويى و هماهنگى محتوايى دارند (5) ; ظاهرش زيبا وهنرمندانه و باطنش عميق و ناپيدا كرانه است (6) ; قابل تحريف معنوى و تفسير به راى است (7) ; عمق آن را اولياى الهى مى‏فهمند و اجراى آن نيز در شان آنان است (8) ; مظهر و تجليگاه حضرت حق است (9) ; نيازمند به استنطاق است و تمامى معارف مورد نياز انسان را دربردارد (10).
    از ديدگاه امام خمينى (ره) نيز قرآن كتابى است جامع، داراى ابعاد عميق اجتماعى، مظهر صفات و اسماء حضرت حق، داراى كثرت ظاهرى در عين وحدت باطنى و داراى ظاهر و بطون كه حقيقت‏باطنى آن را فقط پاكان و اولياى حق مى‏فهمند (11).
    علامه طباطبايى (ره) دو نكته اساسى در قلمرو روش‏شناسى قرآن را مطرح مى‏كند: يكى اين كه نگرش‏هاى تفسيرى به برهانى، عرفانى، علمى، ادبى و . . . تقسيم مى‏شوند و تفسير قرآن در پرتو اين نگرش‏ها در واقع تطبيق است، نه تفسير; يعنى، اينان ابتدا به باور و يقين خاصى در معرفت قرآن رسيده‏اند و پس از آن، نگرش خود را بر قرآن تطبيق مى‏كنند . نكته ديگر اينكه به دو اصل كليدى در روش خود اشاره مى‏كند: يكى لزوم تفسير قرآن به قرآن و ديگر نقش اهل بيت (ع) و تفكيك‏ناپذيرى آن دو; يعنى، قرآن كتابى است كه روش‏شناسى خاص خود را دارد كه در آن، تفسير قرآن به قرآن و اهل‏بيت (ع) نقش عمده‏اى ايفا مى‏كنند .


  14. Top | #18

    عنوان کاربر
    عضو كوشا
    تاریخ عضویت
    دی 1390
    شماره عضویت
    2159
    نوشته
    183
    تشکر
    12
    مورد تشکر
    209 در 128
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض


    حاصل سخن اين كه علامه با نگرش‏هاى يك بعدى و غير قرآن محورى مخالف است و آن‏ها را تطبيق مى‏داند و ديگر اين كه در روش خود به نقش قرآن و اهل‏بيت (ع) تاكيد خاصى مى‏ورزد .
    پس نگرش علامه به قرآن همان نگرش ربانى و جامع است . اين تمايز در نگرش، روش علامه را نيز از روش‏هاى ديگر متمايز مى‏كند .
    بدين سان، روش تفسيرى علامه را نمى‏توان از فيلسوف‏بودن يا عارف‏بودن او به دست آورد . بلكه بايد، مجموعه آثار آن بزرگ را در اين زمينه مطالعه كرد و پس از آن نوع نگرش‏هاى ديگر مقايسه نمود و آنگاه روش تفسيرى او را روش‏هاى تفسيرى ديگر مفسران باز شناخت .
    برخى از محققان گفته‏اند: علامه در مقدمه الميزان ميان نگرش يا گرايش تفسيرى و روش‏شناسى تفسير خلط كرده‏است و برخى ديگر بر اين باورند كه علامه قرآن پژوهان را به تخليه ذهن از باورها و معرفت‏هاى پيشين فرا خوانده‏است; حال آنكه اين امر در عرصه تفكر امكان‏پذير نيست .
    ولى با توجه به مباحث پيشين مى‏توان گفت كه علامه (ره) نگرش‏شناسى را مقدمه روش‏شناسى مى‏دانسته است و اين بيانگر اوج دقت اوست . از سوى ديگر، علامه در مقدمه، قرآن پژوهان را از پيش داورى و يك سونگرى در نگرش به قرآن و تفسير منع مى‏كند و به اتخاذ روش خاص و جامع دعوت مى‏كند، نه تخليه ذهن از شناخت‏هاى لازم و پيش‏نيازهاى ضرورى تفسير .

  15. Top | #19

    عنوان کاربر
    عضو كوشا
    تاریخ عضویت
    دی 1390
    شماره عضویت
    2159
    نوشته
    183
    تشکر
    12
    مورد تشکر
    209 در 128
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض

    2.4. تمايز وتشابه روش‏هاى علوم قرآنى
    يكى از مباحث‏بنيادين روش‏شناسى علوم، فلسفه تمايز و تشابه روش‏هاست; يعنى، اين بحث كه سبب اختلاف يا اشتراك روش‏هاى علوم چيست؟ براى مثال چرا در علم فيزيك روش تجربى و در علم فلسفه روش برهانى به كار مى‏رود؟ و اصولا آيا در علوم قرآنى نيز اختلاف و تمايز روش‏هاى معنا دارد، يا اينكه در علت تمايز و تشابه علوم قرآنى اختلافى نيست؟
    چنانكه گذشت، اركان تحقيق علمى در ميان مراحل آن، موضوع يا مساله‏شناسى، روش‏شناسى و هدف است; يعنى، قدم اول در تحقيق علمى، شناخت موضوع يا مساله است; قدم بعدى، جمع‏آورى اسناد و مدارك با شيوه‏هاى ويژه است . در قدم سوم; فرضيه يا فرضيه‏ها ارائه مى‏شود . پس از آن، فرضيه‏ها با روشهاى مناسب مورد آزمون و بررسى قرار مى‏گيرند تا آن كه تحقيق به پايان خود يعنى مرحله استنتاج مى‏رسد .
    چنان كه ملاحظه مى‏شود موضوع تحقيق، روش‏شناسى مساله و هدف‏شناسى بسيار مهم است . از همين روى فيلسوفان علم، فلسفه تمايز و تشابه علوم را غالبا در اركان يادشده جستجو كرده‏اند .
    شهيد مطهرى تمايز و تشابه علوم يا خانوادگى ميان آن‏ها را در هويت موضوع مى‏داند. (13) از ميان نظريه‏هاى مطرح در قلمرو تمايز علوم فقط نظريه موضوع قابل دفاع است . اين موضوع علم است كه روش علم و تحقيق را تعيين مى‏كند; چنان كه كثرت و وحدت علوم نيز بر گرد همان محور مى‏چرخد . بنابراين، بايد فلسفه تمايز و تشابه علوم قرآنى نيز بر مدار موضوع‏شناسى و نوع نگرش ما به آن بچرخد .

  16. Top | #20

    عنوان کاربر
    عضو كوشا
    تاریخ عضویت
    دی 1390
    شماره عضویت
    2159
    نوشته
    183
    تشکر
    12
    مورد تشکر
    209 در 128
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض


    موضوعات علوم قرآنى از اين نظر كه پيرامون قرآن و مسائل قرآن شناختى بحث مى‏كنند، با يكديگر خويشاوندى دارند; اما از جهت اين كه فلسفه علوم قرآنى، موضوعش «علوم قرآنى‏» ، فلسفه قرآن‏شناسى موضوعش «قرآن‏» و تفسير قرآن، مدارش «مراد حضرت حق‏» است، از يكديگر متمايز خواهند بود .
    اين تمايز و تشابه به طور منطقى و طبيعى به خود آن علوم و پس از آن به هدف و روش آن‏ها سرايت‏خواهد كرد . در نتيجه، روش‏شناسى علوم قرآنى دو قلمرو كلان خواهد داشت: روش‏شناسى مشترك كه از اصول و قواعد روش شناسنانه عام و مشترك ميان علوم قرآنى بحث مى‏كند و روش‏شناسى ويژه يا مختص كه پيرامون اصول و قواعد خاص در هر يك از علوم سه‏گانه به بحث مى‏پردازد .
    با توجه به اينكه نگرش مورد قبول ما، نگرش جامع و ربانى به قرآن و موضوعات علوم قرآنى بود، ماهيت روش‏شناسى ما در علوم قرآنى نيز هويت ربانى و الهى جامع را خواهد داشت و از روش‏هاى پژوهشگران ديگر متمايز خواهد شد .

صفحه 2 از 3 نخستنخست 123 آخرینآخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
© تمامی حقوق از جمله طراحی قالب برای سایت آیه های انتظار محفوظ می باشد © طراحی و ویرایش Masoomi بر قالب منتشر شده از ویکی وی بی