علوم قرآنی و گستره آن سایت آیه های انتظار انجمن آیه های انتظار
ثبت نام
سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
تبلیغات تبلیغات
علوم قرآنی و گستره آن
صفحه 2 از 2 نخستنخست 12
نمایش نتایج: از شماره 11 تا 18 , از مجموع 18
  1. #11
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض





    پس، در علوم قرآنی به معنای علمی، صحبت از علوم متعدد نیست، بلکه تنها پای یک علم در میان است که شامل مباحث موجز و مختصر و کلیات مباحث پیشین علوم قرآنی به معنای اضافی می‏باشد.
    بعد از ذکر این مقدمه، به کوشش این محققین در شناساندن این علم می‏پردازیم.
    ابن جوزی در تعریف این علم چنین آورده است:«علی است که بحثهای کلی و مهمی را در بر دارد و از جوانب مختلف با قرآن در ارتباط است و هر یک از این جوانب را می‏توان علم مشخصی به حساب آورد.مسائلی که در این علم بحث می‏شود، عبارتند از:نزول قرآن، جمع و ترتیب و تدوین و رسم قرآن در مصاحف، اسباب نزول و اصول و روش‏های تفسیری و شرح الفاظ غریب قرآن». (31)

    مراد وی این است که قرآن دارای اعتبارات متعددی است که هر یک از این اعتبارات خود موضوع بحث خاصی می‏باشد.به طور مثال:قرآن از این جهت که کلام معناداری است، موضوع علم تفسیر می‏باشد.و نیز از آن جهت که یکی از منابع قانون‏گذاری است، موضوع علم آیات الاحکام به شمار می‏رود.هر یک از این مباحث را می‏توان بعنوان علم مستقلی محسوب نمود.
    مناع القطان نیز می‏نویسد:علمی است که ابحاث (*)این تعبیر-فن مدون-را دکتر ابو شهیه در المدخل ص 25 و زرقانی در مناهل ج 1، ص 27، به کار برده‏اند.
    مربوط به قرآن را از حیثهای مختلف... می‏کاود». (32)


    علوم قرآنی و گستره آن

  2. تشكر

    مدير اجرايي (08-11-1390)

  3. #12
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض





    دکتر ابو شهیه نیز در تعریف این علم چنین نوشته است:«علمی که دارای مباحث متعدد بوده و با قرآن در ارتباط است». (33)
    البته، گروهی نیز در تعریف این اصطلاح، به جای لفظ«علم»از واژه«علوم»استفاده کرده‏اند از جمله این افراد دکتر صبحی صالح (34) و شهید صدر (35) هستند.
    در یک بیان کلی، برای شناسایی این علم می‏توان چنین آورد که:علوم قرآنی عبارت از علمی است که در آن، مباحث و مسائل کلی مهم که به کتاب جاودانه الهی مربوط می‏شود، پژوهیده می‏شود.نکته‏ای که در تعریف این علم، نباید از آن غافل بود، این است که در علوم قرآنی به معنای علمی، دیگر صحبت از«علوم»متعدد-آن چنان که صبحی صالح و شیهد صدر آورده‏اند-نیست.بلکه صحبت از مباحث قرآن مداری است که تحت عنوان یک«علم»گرد هم آمده‏اند.
    لذا در تعاریف کسانی چون:ابن جوزی و قطان و ابو شهیه دیدیم که برای شناساندن این اصطلاح، از واژه«علم»استفاده نموده بودند.و دیگران نیز به«مباحث»متعددی اشاره نمودند که زیر مجموعه یک علم هستند.
    در واقع این علم، چکیده و خلاصه شده علوم متعددی است که در علوم القرآن به معنای اضافی از آن بحث می‏شود.لذا می‏بینیم در تعاریفی که قرآن پژوهان ارائه داده‏اند، برای تمایز میان علوم، از حرف«أو»استفاده نموده‏اند که گواه بر تعدد این علوم است. (36)


    علوم قرآنی و گستره آن

  4. تشكر

    مدير اجرايي (08-11-1390)

  5. #13
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض





    ولی از آنجا که علوم قرآنی به معنای علمی، یک علم بیشتر نیست، برای نمایانیدن گستره آن از حرف«واو»استفاده استفاده شده است. (37)
    شاید باقی ماندن بر صیغه جمع بعد از آنکه این علوم به یک علم تبدیل شده، به خاطر اشاره به اصل باشد.یعنی:این علم خلاصه شده و حاوی علوم متعددی است که در یک مکان جمع آمده‏اند. (38)

    پس بر تعریف دکتر صبحی صالح و شهید صدر و امثال ایشان که این علم را با لفظ«علوم» نمایانده‏اند، این اشکال وارد است.این نکته از دید نقاد دکتر عتر پوشیده نمانده و چنین تعاریفی را -مثل تعریف صدر- (39)
    به بوته نقد کشیده، می‏نویسد:«اشتباه آشکاری را می‏توان در تعریف کسانی دید که علوم قرآنی را چنین شناسانیده‏اند: «علوم القرآن هی جمیع المعلومات و البحوث التی تتعلق بالقرآن...»و بین معنای لغوی که دلالت بر علوم بسیار دارد و معنای اصطلاحی که شامل یک علم است، خلط نموده‏اند.آیا نمی‏بینی که اینجا در تعریفشان از لفظ«هی»استفاده نموده‏اند؟ (40)

    علوم قرآنی و گستره آن

  6. تشكر

    مدير اجرايي (08-11-1390)

  7. #14
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض





    به اعتقاد ما، یک اشتباه و یا بی‏توجهی‏ دیگر، در تمام این تعاریف وجود دارد و آن اینکه بیشتر این پژوهندگان در بیان گستره این علم، «تفسیر»را جزئی و بخشی از این علم یاد کرده‏اند. در حالی که:
    اولا:دانستیم، علوم قرآنی به معنای علمی، یک علم بیش نیست و شامل چکیده مباحث علوم قرآنی به معنای اضافی می‏باشد، در حالی که «تفسیر»خود علم مستقلی است که کتب بسیاری را به خود اختصاص داده است.
    ثانیا:علوم قرآنی-فی نفسه-یک سلسله معارف قرآن پژوهی و قرآن اندیشی است که محور بحث آنها قرآن بوده و مقدمه‏ای برای فهم و شرح کتاب الهی می‏باشد.و به قول محمد احمد معبد: «هدف این علم، فهم کلام خداست.» (41)
    لذا می‏بینیم، که مقدمه کتب تفسیر، به این علم اختصاص یافته است.در واقع یک مفسر بر این باور است که این سلسله علوم قرآن مدار، مقدمه‏ای برای فهم آیات است.لذا هر مفسر قرآن پژوهی، صفحات آغازین کتابش را بدین مهم اختصاص داده است.
    البته، با نضج و استقلال علوم قرآنی، این مقدمه نویسی‏ها بر حجمش افزوده شد، تا آنجا که برخی از مفسیرین، مقدمات مفصلی برای کتب خویش نگاشتند.به طور مثال:کتاب ارزشمند«التمهید فی علوم القرآن»اثر دانشمند محترم، آیة اللّه محمدهادی معرفت-که هم اکنون پنج جلد آن به چاپ رسیده و گویا هنوز ادامه دارد-مقدمه تفسیر ایشان به نام«الوسیط» می‏باشد. (42)

    علوم قرآنی و گستره آن

  8. تشكر

    مدير اجرايي (08-11-1390)

  9. #15
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض





    در واقع باید اذعان نمود که:نسبت علوم قرآنی به تفسیر، همچون نسبت علم الحدیث به فهم و دریافت حدیث است.همان‏طور که برای فهم حدیث، دانش علم الحدیث ضروری می‏نماید، علوم قرآنی نیز مقدمه‏ای ضروری برای فهم کلام خداوند می‏باشد.
    پس، نباید علم تفسیر را به عنوان زیر مجموعه علوم قرآنی به حساب آورد برخی از محققین نکته سنج به این مهم توجه داشته و پای علم «تفسیر»را در تعریف نگشوده‏اند.از جمله: ابن جوزی و عبد الفتاح قاضی و شیخ محمدعلی صابونی و مناع القطان. (43)
    دکتر عدنان محمد زرزور به این نکته توجه داشته، می‏نویسد:«برخی چون صاحب«مناهل»، «تفسیر»را جزء این علم محسوب نموده‏اند».سپس می‏افزاید:
    «اگر دقت بنمائیم، بیشتر علومی که عنوان پیشین شامل آنها می‏شود، و یا معمولا در کتب علوم قرآنی به آن می‏پردازند، اکثر آنها پیرامون تفسیر برخی جوانب قرآن بوده و یا برای شرح و تفسیر قرآن، مقدمه‏سازی می‏نماید.پس در واقع این دانش‏ها، «علوم التفسیر»و یا«علوم تفسیر القرآن»می‏باشند. لذا، اگر«تفسیر»یکی از این علوم و یا یکی از علوم قرآنی شمرده شود و به عنوان یکی از بخش‏ها و انواع این علم، همچون سایر انواع، به حساب آید، مسأله‏ای است که خالی از اشکال نمی‏باشد.زیرا هدف بیشتر این علوم، هموار نمودن راه شرح و تفسیر و فهم قرآن است.
    لذا تصنیفات بسیاری که پیرامون تفسیر نوشته شده، با مقدمه و یا مقدماتی که حاوی مهمترین این علوم می‏باشد، آغاز گشته‏اند.

    علوم قرآنی و گستره آن

  10. تشكر

    مدير اجرايي (08-11-1390)

  11. #16
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض







    تأکید می‏کنیم که تطبیقی میان هدف اساسی علوم الحدیث و علوم قرآنی به عمل آید.علم مصطلح الحدیث پیرامون صحت و میزان نسبت آن به پیامبر(ص)بحث می‏کند و علوم قرآنی نیز پیرامون تفسیر قرآن و هموار نمودن فهم و شرح‏ معانی آن تحقیق می‏کند. (44)

    در پایان می‏توان تفاوتهای این علم را با دو اعتبار مختلفش، در موارد ذیل مشخص نمود:
    1)علوم القرآن به معنای اضافی، قرآن را مورد بررسی تفصیلی قرار داده و از زاویه و دیدگاه به خصوصی، آیه‏های قرآن را مفصلا می‏کاود. (45)
    2)علوم قرآنی به معنای اضافی شامل علوم متعدد می‏شود.که هر یک از این علوم، بخشی از قرآن را بررسی می‏نماید.و لذا به صورت جمع آمده است. (46)
    3)علوم قرآنی به معنای مدون آن، چکیده و مختصر شده مباحث علوم متعددی می‏باشد که در علوم القرآن به معنای اضافی مطرح است و اصول و ضوابط و قواعد کلی و مهم این علوم را گرفته و در خود جمع نموده است. (47)



    علوم قرآنی و گستره آن

  12. تشكر

    مدير اجرايي (08-11-1390)

  13. #17
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض







    پاورقيها

    (1)-ر ک:مناهل العرفان فی علوم القرآن ج 1/12.عبد العظیم زرقانی، موجز لوم القرآن، ص 11؛دکتر داود عطار، اصول التفسیر و قواعده، ص 39؛خالد عبد الرحمن العلک، من علوم القرآن، ص 5؛عبد الفتاح القاضی، المدخل لدراسة القرآن، ص 24 و 25.
    (2)-المدخل الی علوم القرآن و العلوم الاسلامیة، ص 9.دکتر محمدامین فرشوخ.
    (3)-محاضرات فی علوم القرآن، ص 7 دکتر نور الدین عتر.
    (4)-محاضرات فی علوم القرآن، ص 5.
    (5)-من علوم القرآن، ص 5 و 6.
    (6)-مناهل العرفان فی علوم القرآن ج 1/23.
    (7)-المدخل لدراسة القرآن، ص 24 و 25.
    (8)-اصول التفسیر و قواعده، ص 39.
    (9)-دراسات فی علوم القرآن، ص 12 و 13.دکتر محمد بکر اسماعیل.
    (10)-دراسات فی علوم القرآن، ص 12 و 13.
    (11)-محاضرات فی علوم القرآن، ص 5 و 7.
    (12)-من علوم القرآن، ص 5 و 6، دراسات فی علوم القرآن، ص 12 و 13.
    (13)-مناهل العرفان ج 1/23، فی علوم القرآن دراسات و محاضرات.دکتر محمد عبد السلام کفافی و عبداللّه شریف.
    (14)-المدخل لدراسة القرآن، ص 24 و 25.
    (15)-اصول التفسیر و قواعده، ص 39.
    (16)-دراسات فی علوم القرآن، ص 12 و 13.
    (17)-البرهان فی علوم القرآن ج 1/109 تحقیق دکتر یوسف عبدالرحمن مرعشلی.
    (18)-همان منبع، ج 1/100.
    (19)-همان منبع.
    (20)-همان منبع، ج 1/102.
    (21)-همان منبع، ج 1/100.
    (22)-علوم القرآن الکریم، ص 7 دکتر نور الدین عتر.
    (23)-مناهل العرفن، ج 1/23.
    (24)-فی علوم القرآن.دراسات و محاضرات، ص 28.
    (25)-من روائع القرآن ص 65 و 66.دکتر سعید رمضان بوطی.
    (26)-ر ک:مناهل العرفان ج 1/23، المدخل لدراسة القرآن ص 24، اصول التفسیر و قواعده، ص 39.
    (27)-المدخل لدراسة القرآن، ص 25 و ر ک:مناهل العرفان ج 1/27.
    (28)-مناهل العرفان، ج 1/27.
    (29)-علوم القرآن الکریم، ص 7.
    (30)-المدخل لدراسة القرآن، ص 25 و ر ک:مباحث فی علوم القرآن، ص 123 دکتر صبحی صالح.و من روائع القرآن، ص 67.
    (31)-فنون الافنان فی عیوم علوم القرآن، ص 7.
    (32)-مباحث فی علوم القرآن، ص 15 و 16.مناع القطان.
    (33)-المدخل لدراسة القرآن، ص 25.
    (34)-ر ک:مباحث فی علوم القرآن، ص 10.
    (35)-ر ک:علوم القرآن الکریم، ص 3 و 4.
    (36)-به طور مثال دکتر ابو شهیه در بیان موضوع این علم می‏نویسد:و یکون موضوعه هو القرآن الکریم من ناحیة تفسیره«او»من حیث رسمه«أو»من حیث طریقه ادائه«أو» من حیث اعجازه«او»من حیث بیان شرحه و مراده.المدخل لدارسة القرآن، ص 25.
    (37)-به طور مثال ابن جوزی در بیان جوانب این علم آورده: ...و تعلم ان النواحی التی یبحث فیها هذا العلم هی نزول القرآن«و»جمعه«و»ترتیبه«و» تدوینه«و»رسمه فی المصاحف«و»اسباب نزوله«و»اصول«و»مناهج تفسیره«و» شرح غریبه«و»اجاز ذلک.فنون الافنان/71 و ر ک:الوحی و القرآن الکریم، ص 103؛مناهل العرفان، ج 1/27؛المدخل الی علوم القرآن، ص 10؛من علوم القرآن، ص 6؛التبیان فی علوم القرآن، ص 12.
    (38)-ر ک:المدخل لدراسة القرآن، ص 25؛البرهان فی علوم القرآن، ج 1/31 مقدمه دکتر مرعشلی.
    (39)-شهید صدر در تعریف این علم می‏نویسد:«علوم القرآن هی جمیع المعلومات و البحوث التی تتعلق بالقرآن...»علوم القرآن الکریم، ص 3 و 4 صدر.
    (40)-علوم القرآن الکریم، ص 8.دکتر عتر.
    (41)-نفحات من علوم القرآن.
    (42)-التمهید فی علوم القرآن، ج 1/20.
    (43)-ر ک:فنون الافنان، ص 71؛من علوم القرآن، ص 76؛التبیان فی علوم القرآن، ص 12؛مباحث فی علوم القرآن، ص 15 و 16.
    (44)-علوم القرآن، ص 123 و 124، دکتر عدنان محمد زرزور.
    (45)-ر ک:محاضرات فی علوم القرآن، ص 7؛علوم القرآن الکریم، ص 5.دکتر عتر.
    (46)-ر ک:مناهل العرفان، ج 1/23؛المدخل لدراسة القرآن، ص 24 و 25.
    (47)-ر ک:المدخل لدراسة القرآن، ص 25؛مباحث فی علوم القرآن، ص 123 دکتر صالح.علوم القرآن الکریم، 7، دکتر عتر و فنون الافنان، ص 71.
    علوم قرآنی و گستره آن

  14. تشكر

    مدير اجرايي (08-11-1390)

  15. #18
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض






    ..ـــــــــــ پايان ـــــــــــ..



    مقاله قرآني علوم قرآنی و گستره آن


    علی رضا طبیبی




    علوم قرآنی و گستره آن

  16. تشكر

    مدير اجرايي (08-11-1390)

صفحه 2 از 2 نخستنخست 12

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •