علوم قرآنی و گستره آن سایت آیه های انتظار انجمن آیه های انتظار
ثبت نام
سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
تبلیغات تبلیغات
علوم قرآنی و گستره آن
صفحه 1 از 2 12 آخرینآخرین
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 10 , از مجموع 18
  1. #1
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    shamee علوم قرآنی و گستره آن









    علوم قرآنی و گستره آن





    از اصطلاحات رایج قرآن پژوهی واژه«علوم قرآنی» است.این اصطلاح به موازات رشد و نضج کاوش‏های قرآنی، پایگاه ویژه‏ای یافت.در این مقال برآنیم تا دیدگاه پژوهندگان قرآنی را، پیرامون گستره این اصطلاح آورده، سامان دهیم و معنای آن را بنمایانیم.
    کلمه«علوم القرآن»از دو واژه«علوم»و«قرآن» ترکیب یافته، مرکب اضافی می‏باشد.این ترکیب را به دو گونه می‏توان کاوید:
    1)با این اعتبار که«مرکب اضافی»است.
    2)به این اعتبار که یک«فن مدون»است و بعد از ترکیب به این معنا انتقال پیدا کرده است و دارای مفهوم علمیت می‏باشد. (1)


    علوم قرآنی و گستره آن

  2. تشكرها 2


  3.  

  4. #2
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض






    «علوم القرآن»به معنای اضافی

    اندیشوران قرآنی، برای علوم القرآن به معنای اضافی، دو حوزه را ذکر نموده‏اند که به شرح ذیل می‏باشد:
    1)تمام علومی که با قرآن در ارتباط بوده و به معانی قرآن خدمت می‏کنند و یا تمامی علومی که پیرامون قرآن می‏باشند.
    گزارش دکتر محمدامین فرشوخ بیانگر همین وجه است.وی می‏گوید:«علوم قرآنی در ارتباط با فهم معانی قرآن می‏باشد.و این فهم فقط با شرح الفاظ و اعراب و یادکرد اسباب نزول و مکان نزول آیات شکل می‏پذیرد...و تمام این علوم برای تفسیر قرآن مهم هستند.پس علوم قرآنی عبارت از علوم مجملی است که به قرآن خدمت می‏کنند و یا مبتنی بر آن می‏باشند». (2)
    2)گروه دیگر در معنای«علوم قرآنی»قائل به نوعی توسع و تأویل شده، گفته‏اند:«منظور از علوم قرآنی، تمام علومی است که در قرآن وجود دارد و می‏توان از قرآن استنباط نمود.
    دکتر نور الدین عتر می‏نویسد:«مراد از عبارت علوم قرآنی»انواع علومی است که با قرآن کریم درارتباط بوده و مستقیما به معانی قرآن خدمت می‏کنند و پیرامون آن بحث نموده و یا از آن استمداد می‏جویند». (3)

    علوم قرآنی و گستره آن

  5. تشكرها 2


  6. #3
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض








    هم ایشان در موضع دیگری می‏نویسد:«در عصرهای پیشین معنای لغوی«علوم قرآنی»شامل انواع معارف مرتبط با قرآن می‏شده است.خواه این ارتباط در راستای خدمت به معانی قرآن باشد و یا اینکه پیرامون قرآن و یا استمدادجویی از آن و استناد بر آن باشد». (4)
    عبد الفتاح قاضی می‏نویسد:«مراد از«علوم القرآن»به معنای اضافی، تمامی علومی است که به قرآن خدمت می‏کنند و با آن در ارتباطند و مستند بر آن می‏باشند». (5)
    زرقانی نیز در کتابش به همین نکته اشاره کرده، می‏گوید:«نسبتی که میان این دو واژه برقرار است، اشاره به گروههای معارف مرتبط با قرآن دارد، و شامل تمام علومی که به قرآن خدمت می‏کنند و مستند بر آن هستند، می‏شود.» (6)
    علوم قرآنی و گستره آن

  7. تشكرها 2


  8. #4
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض





    دکتر ابو شهبه (7) و خالد عبد الرحمن العک (8) و دکتر محمد بکر اسماعیل (9) نیز در کتبشان به همین دیدگاه اشاره دارند.
    با آن چه که ذکر شد، می‏توان«علوم القرآن»به معنای اضافی را این چنین تبیین نمود که: «علوم قرآنی عبارت از تمامی معارفی است که به نحوی با قرآن در ارتباط می‏باشند؛خواه به طور مستقیم در خدمت معانی و مفاهیم قرآن باشد و یا پیرامون قرآن بحث نماید و یا از قرآن استمداد جوید و بر آن تکیه نماید.و گستره آن شامل تمام علوم شرعی (10) و علومی می‏شود که به فهم معانی و مقاصد قرآن کمک می‏نماید، و این علوم عبارتند از:
    علم تفسیر، و قراآت، و رسم الخط عثمانی، و اعجاز قرآن، و اعراب قرآن و سایر علوم دینی و لغت و بلاغت (11) و ناسخ و منسوخ و اسباب نزول قرآن، و عدد و فواصل آیات و علوم دینی همچون اصول فقه و فقه و توحید و حدیث (12) و غریب القرآن (13) و مجاز القرآن و امثال قرآن (14) و محکم و متشابه (15) و علوم لغوی و تاریخ (16) و...گروهی دیگر، تعریف دیگری را سامان داده‏اند که در آن نوعی تأویل و مجازگویی دیده می‏شود.گویا این نوع نگرش، پیشینه کهنی دارد.
    علوم قرآنی و گستره آن

  9. تشكرها 2


  10. #5
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض





    زرکشی در«البرهان فی علوم القرآن»از ابو بکر بن العربی(ت 544 ه)در«قانون التأویل» نقل می‏کند که وی می‏گوید:«علوم قرآنی، هفتاد و هفت هزار و چهارصد و پنج نوع می‏باشد.به این صورت که کلمات قرآن را در عدد چهار ضرب نمائیم.زیرا هر کلمه دارای ظهر و بطن و حد و مطلع می‏باشد.و این عدد فقط با حساب مفردات به دست می‏آید و اگر ترکیبها و روابط بین آنها لحاظ گردد، عددی به دست خواهد آمد که فقط خدا آنرا می‏داند». (17)
    از ابن مسعود نقل شده که می‏گفت:«هر که به دنبال علم است، باید که در معانی قرآن تدبر نماید و به تفسیر آن بپردازد.زیرا علم اولین و آخرین در قرآن است». (18)
    بیهقی نیز این روایت را در«المدخل»آورده، می‏گوید:«مراد از آن اصول علم است». (19)
    از سهل بن عبداللّه(ت 273)نقل شد که می‏گفت:«اگر به واسطه هر حرف قرآن، به بنده هزار فهم عنایت شود، به انجام آن چه خداوند در کتابش به ودیعت نهاده، نخواهد رسید.زیرا قرآن کلام خداست و کلام خدا صفت اوست.و آن گونه که خداوند بی‏انتهاء است، برای فهم کلامش نیز پایانی هویدا نیست». (20)
    زرکشی نیز می‏نویسد:«هر علمی از قرآن اقتباس شده است، زیرا در غیر این صورت، برهان بر آن نمی‏توان اقامه نمود». (21)

    علوم قرآنی و گستره آن

  11. تشكر


  12. #6
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض





    گزارش دکتر عتر نیز این باور کهن را تأئید می‏کند.وی می‏نویسد:
    در عصرهای پیشین مراد از«علوم قرآنی» تمام علوم شرعی همچون عقیده و فقه و اخلاق و معارف عمومی پیرامون انسان و هستی و طبیعت و گیاه و آسمان و افلاک بود. (22)
    به طوری که سیوطی علم هیئت و هندسه و طب را جزء این علم به حساب آورده است.» (23)
    پژوهندگان دیگری نیز به این موضوع اشاره نموده، گفته‏اند:
    «برخی محققین از عبارت«علوم قرآنی» مفهومی را که به نوعی مجازگویی شبیه بوده و توسع بیش از حدّ می‏باشد، درک نموده‏اند. زیرا آنها بر این باورند که مراد از علوم قرآنی تمام معارف گوناگون و دانش‏هایی است که می‏توان‏[در قرآن‏]به آن اشاره و استدلال نمود». (24)
    علوم قرآنی و گستره آن

  13. تشكر


  14. #7
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض





    دکتر سعید رمضان بوطی نیز به این توسع و مجازگویی در معنای علوم قرآنی اشاره نموده، گفته است:
    «علوم قرآنی بسیار است.و کافی است که بدانی، کتابخانه عربی با تمام علوم گوناگون و بسیارش، شکوفایی خود را وامدار قرآن بوده و از آن منشعب شده است.دانش عربیت.با شاخه‏های ادبیات و بلاغت و قواعد و لغت، و شریعت اسلامی با شاخه‏های فقه و اصول و تفسیر و حدیث و توحید و تاریخ و بسیاری از مسائل هستی شناسی جزء علوم قرآنی می‏باشد». (25)
    البته این گرایشی که میان نوآوران پیش آمده و سعی در برقراری ارتباط میان قرآن و تحولات و پیشرفتهای علوم تجربی و اختراعات آلی زمان ما دارند، پذیرفتنی نیست.
    زیرا این گرایش از مواردی نیست که به بررسی‏های قرآنی که کمک نماید و جایز نیز نمی‏باشد که بر کتاب خداوند تحمیل گردد. زیرا اگر یک نظریه علمی مشهور را، با تأویلی بعید با نص قرآنی پیوند دهیم، آنگاه که بطلان این نظریه آشکار گردد، چه پیش خواهد آمد؟در حالی که قرآن موصوف به‏«لا یأتیه الباطل من بین یدیه و لا من خلفه»می‏باشد.
    علوم قرآنی و گستره آن

  15. تشكر


  16. #8
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض






    موضوع«علوم القرآن»به معنای اضافی


    برای دریافت موضوع این علم، یادکرد دو نکته لازم است:
    اول:مراد از علم در اینجا:مجموعه قضایای کلی حقیقی( غیر قراردادی)است که دارای محور خاصی می‏باشد.
    دوم:کلمه«علوم»در این صطلاح به صورت جمع به کار رفته است تا دلالت بر این نماید که در اینجا، علوم متعددی مطرح است (26) و بحث پیرامون یک علم تنها نمی‏باشد.بلکه علوم متعددی مطرحند که قرآن را می‏کاوند.
    پس در واقع مراد از علوم قرآنی، علوم متعددی است که محور و موضوع خاص تمام آنها، قرآن کریم می‏باشد.و به تعبیر دیگر:در اینجا علوم متعددی داریم که تمام این علوم یک موضوع واحد یعنی«قرآن»کریم دارند.
    دکتر ابو شهیه می‏گوید:«موضوع هر یک از این علوم، قرآن کریم است.بطور مثال موضوع علم تفسیر، قرآن کریم است از آن جهت که به شرح و معنا و مفهوم قرآن-به میزان توانایی بشر- می‏پردازد.و یا موضوع علم قرائت، قرآن کریم است از حیث لفظ و ادای آن و... (27)
    علوم قرآنی و گستره آن

  17. تشكر


  18. #9
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض





    «علوم قرآنی»به معنای یک«فن مدون» *
    طبق گفتار پیشین، علوم القرآن به معنای اضافی آن، بر تمامی علوم متعددی اطلاق می‏شود، که محور هر یک از آنها، قرآن است.و کتب بسیاری نیز در این راستا تصنیف شده که هر یک به موضوع خاصی پرداخته است.
    اما این اصطلاح، اندک اندک معنای تازه‏ای یافت.در واقع همان مباحث علوم متعدد که پژوهندگان به هر یک از آنها تصنیف خاصی اختصاص می‏دادند، مختصر و موجز شد و تمام اصول و مسائل آن در یک کتاب جمع شد.در واقع از علوم به علم انتقال یافت و علم برای مباحثی گردید که در یک کتاب تحت عنوان«علوم قرآنی» گرد هم آمده بودند.

    زرقانی می‏نویسد:«علوم القرآن»به معنای اضافی شامل علوم دینی و عربی می‏شد؛سودمند خواهد بود که بدانی این واژه از این معنای اضافی منتقل شد و آنگاه علم برای یک فن مدون گردید.مدلول و مفهوم آن بعد از نقل با مدلول پیشین آن متفاوت گردید. دیگر این فن مجموعه‏ای از علوم دینی و عربی نمی‏باشد، اگر چه از آن کمک گیرد، ولی معنایی جز این دارد.» (28)

    علوم قرآنی و گستره آن

  19. #10
    عضو كوشا

    تاریخ عضویت : دی 1390
    نوشته : 183      تشکر : 12
    209 در 128 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    ..تُراب.. آنلاین نیست.

    پیش فرض





    دکتر عتر نیز می‏نویسد:«دانشمندان عبارت «علوم قرآنی»را بعنوان علم»پذیرفته‏اند.و مراد آنها، دانش خاصی-غیز از معنای پیشین آن- می‏باشد.زیرا این معنای جدید، اختصاص به علمی دارد که تمام ضوابط این علوم مرتبط با قرآن را با نگرشی کلی و عمومی در خود جمع نموده است. (29)

    دکتر ابو شهیه نیز بر این معنا معترف است و می‏نویسد:«این مباحث و علوم متعدد مختصر گردید و تمامی اصول و مسائل آن در یک کتاب گرد هم آمد و این عنوان«علوم قرآنی»-بعد از اینکه در دهها کتاب پراکنده بود-در یک مکان گرد هم آمد و علم و لقب برای این مباحث تدوین شده گردید و بعد از اینکه مشتمل بر علوم متعدد بود، به صورت یک علم درآمد». (30)

    علوم قرآنی و گستره آن

صفحه 1 از 2 12 آخرینآخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •