ღ •:*¨`*:•. ღ.... چندوچون علوم قرآن ....ღ •:*¨`*:•. ღ سایت آیه های انتظار انجمن آیه های انتظار
ثبت نام
سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
تبلیغات تبلیغات
ღ •:*¨`*:•. ღ.... چندوچون علوم قرآن ....ღ •:*¨`*:•. ღ
صفحه 1 از 3 123 آخرینآخرین
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 10 , از مجموع 21
  1. #1
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض ღ •:*¨`*:•. ღ.... چندوچون علوم قرآن ....ღ •:*¨`*:•. ღ









    چندوچون علوم قرآن



    مقدمه
    يكى از مباحث مهم در حوزه قرآن‏شناسى، بررسى مفهوم علوم قرآن و تعيين قلمرو مباحث آن است كه دانشمندان بسيارى به تفصيل از آن سخن گفته و آثار ارزشمندى عرضه نموده‏اند. در اين مقاله برآنيم تا با استفاده از نظرگاه آنان، مفهوم، تقسيمات و جايگاه علوم قرآن را مورد نقد و بررسى قرار دهيم.


    مفهوم علوم قرآن


    اصطلاح علوم قرآن تركيبى است از دو واژه «علوم» و «قرآن» كه معناى هر كدام به تنهايى روشن است؛ اما كاربرد آنها به صورت «مركب» با توجه به اختلاف تركيبى آن، با ابهام روبه‏رو است؛ زيرا اگر واژه علوم نسبت به قرآن، شكل موصوف به خود گيرد، به مقتضاى مفهوم وصفى آن، به معناى دانش‏هايى است كه وجهه قرآنى دارد؛1 اما اگر اين تركيب از نوع اضافى باشد، به معناى دانش‏هايى است كه در ارتباط با قرآن‏است.2

    علوم قرآن، بنابر ديدگاه نخست، تنها دانش‏هاى برخاسته از قرآن را شامل مى‏شود، اما بر اساس ديدگاه دوم دانش‏هاى بيشترى، مانند علوم مقدمى و علوم برخاسته و برگرفته از قرآن را نيز در بر مى‏گيرد؛ چرا كه همه آنها در ارتباط با قرآن كريم است.

    ღ •:*¨`*:•. ღ.... چندوچون علوم قرآن ....ღ •:*¨`*:•. ღ
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟


  2.  

  3. #2
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض




    تعريف علوم قرآن


    پيشينيان، تعريف دقيقى از علوم قرآن ارائه نكرده و تنها به ذكر اقسام آن بسنده نموده‏اند؛ اما امروزيان كم‏وبيش در اين مقوله قلم زده و سخن گفته‏اند؛ از جمله:

    الف. زرقانى
    وى مى‏نويسد: علوم قرآن، با تركيب اضافى خود شامل همه علوم مى‏شود؛ ولى پس از نقل از آن معناى وسيع به فنّ مدوّن، تنها شامل مباحث خاصى شده و اصطلاح جديدى پيدا نموده است. بر اين اساس علوم قرآن، به مجموعه مباحث مربوط به قرآن از جهتِ نزول قرآن، ترتيب، جمع، نگارش، قرائت، تفسير، اعجاز، ناسخ و منسوخ، دفع شبهات از قرآن و امثال آن اطلاق مى‏شود.3

    ب. شهيد صدر
    شهيد صدر در اين‏باره مى‏نويسد: علوم قرآن عبارت است از همه معلومات و مباحثى كه متعلق به قرآن است؛ هر چند اهداف آنها مختلف باشد.4
    ღ •:*¨`*:•. ღ.... چندوچون علوم قرآن ....ღ •:*¨`*:•. ღ
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟

  4. #3
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض




    ج. محمدهادى معرفت
    علوم قرآنى، اصطلاحى است در باره مسائلى مرتبط با شناخت قرآن و شئون مختلف آن.5 وى سپس درباره فرق بين علوم قرآنى و معارف قرآنى مى‏گويد: فرق ميان علوم قرآنى و معارف قرآنى آن است كه علوم قرآنى بحثى بيرونى است و به درون و محتواى قرآن از جنبه تفسيرى كارى ندارد، اما معارف قرآنى كاملا با مطالب درون‏قرآنى و محتواى آن سروكار دارد، و يك نوع تفسير موضوعى به شمار مى‏رود.6



    نيز مى‏افزايد: علوم قرآنى بحث‏هاى مقدماتى براى شناخت قرآن و پى‏بردن به شئون مختلف آن است. در علوم قرآنى، مباحثى چون: وحى و نزول قرآن، مدت و ترتيب نزول، اسباب نزول، جمع و تأليف قرآن، كاتبان وحى، پيدايش قرائات، پيدايش متشابهات، اعجاز، نسخ و عدم تحريف مطرح مى‏باشد.7
    ღ •:*¨`*:•. ღ.... چندوچون علوم قرآن ....ღ •:*¨`*:•. ღ
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟

  5. #4
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض





    نقد و نظر

    در اينكه علوم قرآن مى‏تواند داراى اصطلاح خاصى باشد تا پس از كاربرد آن، به عنوان معناى مورد نظر به اذهان متبادر شود، جاى تريد نيست؛ اما تا كنون اصطلاح خاص روشنى براى آن وضع نشده است. گواه آن، اختلاف در تعاريف و نيز گستردگى و ضيق كاربرد گوناگون آن است؛ چنان‏كه در كلام زرقانى دفع شبهات از قرآن داخل اصطلاح علوم قرآن شمرده شده است، حال آنكه در كلام استاد معرفت، در شمار معارف قرآن و محتواى آن است.

    از سوى ديگر آنچه در كلام اين دو قرآن‏پژوه آمده است با مبناى جدايى تاريخ قرآن از علوم قرآن كه امروزه در عرف پژوهندگان قرآنى مطرح است، ناسازگار است. بنابراين دست‏كم مى‏توان گفت: علوم قرآنى هنوز بر اصطلاح خاصى استقرار نيافته، و چون تركيب وصفى (علوم قرآنى)، رجحانى بر تركيب اضافى (علوم قرآن) ندارد، مناسب‏تر آن است كه علوم قرآن با همان گستردگى ذاتى‏اش به كار رود و اگر محدوده خاصى در نظر پژوهشگرى بود، بايد با قيودى آن را معين نمايد. در نتيجه بايد گفت: اصطلاح علوم قرآن همه دانش‏هايى را كه براى فهم قرآن به كار مى‏آيند يا برخاسته از قرآن‏اند، در بر مى‏گيرد. به ديگر سخن علوم قرآن را مى‏توان اين گونه تعريف كرد: سلسله دانش‏هايى كه در شناخت و فهم قرآن نقش و دخالت دارند.
    ღ •:*¨`*:•. ღ.... چندوچون علوم قرآن ....ღ •:*¨`*:•. ღ
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟

  6. #5
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض




    اقسام علوم قرآن
    با توجه به اينكه علوم قرآن از زواياى گوناگون متنوع است، مفسران و دانشمندان علوم قرآن، تقسيمات زير را براى آن ارائه نموده‏اند:


    تقسيم اول: علوم لفظى و علوم معنوى


    علوم لفظى علومى است كه در باره الفاظ قرآن بحث مى‏كند؛ مانند علم تجويد، علم قرائت، فن رسم الخط، شمارش عدد سوره، آيه، كلمات و حروف قرآن.

    بحث از تحريف‏ناپذيرى قرآن و مسئله اعجاز نيز در رديف همين دسته قرار مى‏گيرند.

    علوم معنوى، علومى است كه درباره معانى قرآن بحث مى‏كند؛ مانند تنزيل و تأويل، ظاهر و باطن، محكم و متشابه، ناسخ و منسوخ، آيات الاحكام و علم تفسير قرآن.8
    ღ •:*¨`*:•. ღ.... چندوچون علوم قرآن ....ღ •:*¨`*:•. ღ
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟

  7. #6
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض








    تقسيم دوم: علوم تاريخى، علوم دستورى و علوم تفسيرى
    علوم تاريخى، علومى است كه در باره سرگذشت قرآن كريم، چون: نزول قرآن، نگارش و نويسندگان قرآن، مراحل تدوين و اعراب و اعجام قرآن سخن مى‏گويد.

    علوم دستورى، علومى است كه در باره قرائت، تجويد، رسم الخط، و... بحث مى‏كند.

    علوم تفسيرى، علومى است كه تفسير، شيوه‏هاى تفسيرى و مناهج آن‏را مى‏كاود.


    تقسيم سوم: علوم برون‏قرآنى و علوم دورن‏قرآنى
    منظور از علوم برون‏قرآنى، علومى است كه با قطع نظر از قرآن و بيرون از محتواى آن، وجود دارد؛ مانند ادبيات، تاريخ و تاريخ قرآن. و اما مقصود از علوم درون‏قرآنى دانش‏هايى است كه از درون قرآن نشئت گرفته است؛ مانند مباحث اعجاز، تحريف، شناخت آيات و سوره‏ها، و تمام معارف قرآن.





    ღ •:*¨`*:•. ღ.... چندوچون علوم قرآن ....ღ •:*¨`*:•. ღ
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟

  8. #7
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض







    تقسيم چهارم: علوم متصل، علوم مرتبط، و علوم مستفاد

    منظور از علوم متصل، دانش‏هايى است كه پيوند ناگسستنى با قرآن دارند؛ به گونه‏اى كه در فرض عدم نزول قرآن، اين علوم نيز اصلا پا به عرصه وجود نمى‏گذاشتند؛ زيرا در حقيقت زايده خود قرآن كريم‏اند. برخى از اين علوم عبارتند از:

    يك. تاريخ قرآن، شامل كيفيت نزول قرآن، نگارش و رسم الخط قرآن، نويسندگان وحى، جمع و تأليف قرآن در عصر پيامبر (ص)، جمع و تأليف قرآن پس از رحلت پيامبر (ص)، قاريان و قرائت‏هاى گوناگون، ترتيب نزول و ترتيب مصحف، تقسيم‏بندى و اجزاى قرآن، اعجام و اعراب‏گذارى قرآن، تجويد و تلاوت قرآن، مفردات و معانى واژگان، وجوه و نظائر، غريب القرآن، زبان قرآن، شناخت آيات و اقسام آن، تناسب آيات و سور، اِحكام و تشابه، نسخ و تخصيص آيات قرآن.


    دو. اسباب النزول.

    سه. شناخت اسمى و وصفى قرآن.

    چهار. حدوث و قدم قرآن.

    پنج. ظهر و بطن.

    شش. تحريف‏ناپذيرى قرآن.

    هفت. اعجاز قرآن.

    هشت. تفسير و تأويل قرآن.

    اما مقصود از علوم مرتبط با قرآن، دانش‏هايى است كه در فهم قرآن نقش اساسى دارند، اگر چه خاستگاه آنها قرآن نبوده است؛ زيرا پيش از نزول قرآن نيز به عنوان بخشى از فرهنگ عرب در ميان آنها وجود داشته است؛ مانند ادبيات به معناى اعم آن، كه پايه اساسى در فهم الفاظ هر متن، و از جمله قرآن مى‏باشد.





    ღ •:*¨`*:•. ღ.... چندوچون علوم قرآن ....ღ •:*¨`*:•. ღ
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟

  9. #8
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض







    صاحب البرهان مى‏نويسد:

    علوم مرتبط با الفاظ قرآن، چهار نوع است: اعراب، نظم، تصريف و اعتبار.9

    منظور از اعراب، علم نحو، مقصود از نظم، علوم بلاغت، مراد از تصريف علم اشتقاق، و منظور از اعتبار، علم منطق است.
    در گروه دانش‏هاى مربوط به قرآن، علوم ديگرى نيز دخالت دارند، كه در مجموع عبارتند از:

    1. علم لغت: دانش شناخت واژه‏ها.

    2. علم صرف: دانش تغيير ساخت‏ها و شناخت جايگاه فردى واژه‏ها.

    3. علم نحو: دانش شناخت جايگاه تركيبى واژه‏ها و اعراب آنها.

    4. فقه اللغه: دانشى كه از ارتباطِ لفظى و معنوى واژگان سخن مى‏گويد.

    5. علم اشتقاق: دانش ارتباط واژه‏ها و معانى آنها با يكديگر.

    6. علم اساليب: شناخت شيوه‏هاى كلامى كه عبارت است از:
    علم معانى: دانشى كه در باره لفظ، از جهت مطابقت با مقتضاى حال گفت‏وگو مى‏كند.
    علم بيان: دانشى كه از نحوه بيان يك معنا، از راه‏هاى گوناگون بحث مى‏كند.
    علم بديع: دانشى كه در باره زيبايى‏هاى كلامى سخن مى‏گويد.10

    7. علم منطق: ابزارى كه با به كار گرفتن آن، ذهن از خطا در فكر مصون مى‏ماند.11 علم منطق از آن رو در رديف علوم لفظى قرار گرفته است كه در باره چگونگى چينش قضايا و مقدمات قياس نيز بحث مى‏كند.





    ღ •:*¨`*:•. ღ.... چندوچون علوم قرآن ....ღ •:*¨`*:•. ღ
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟

  10. #9
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض







    شاخه‏هاى ديگرى از علوم مرتبط با قرآن وجود دارد كه در فهم و تفسير قرآن نقش كليدى دارند؛ هر چند وجود آنان قبل ازنزول قرآن در قالب و عنوان ديگرى بوده است؛ مانند:

    1. سيره پيامبر(ص) و نيز ائمه معصومين (ع) به عنوان بخشى از منابع تفسير.

    2. علوم الحديث، به عنوان بخشى از منابع تفسير، كه خود عبارت است از:

    الف. علم رواية الحديث، و آن علمى است كه در آن از كيفيت اتصال حديث به معصوم از لحاظ احوال روات و كيفيت سند گفت‏وگو مى‏شود. اين شاخه از علم الحديث خود به دو بخش تقسيم مى‏شود:
    ـ علم الرجال، كه از احوال رجال سند از لحاظ عدالت و وثاقت و عدم آن بحث مى‏كند.
    ـ علم مصطلح الحديث، كه به كيفيت نقل حديث توسط راويان از لحاظ تواتر، وحدت نقل، اتصال و انقطاع، صحت و ضعف آن مى‏پردازد.

    ب. علم دراية الحديث، كه از معانى و مفاهيم الفاظ وارد در احاديث، بحث مى‏نمايد.12

    3. علم اصول فقه، يا شناخت شيوه‏هاى استدلال و استنباط احكام موجود در متون دينى اعم از قرآن و سنت.

    4. علم كلام، يا شناخت مسائل و قواعد كلى اصول اعتقادات.

    5. علم تاريخ و احوال بشر.

    پر واضح است كه اين علوم ابزار فهم قرآن است؛ به گونه‏اى كه اگر مفسر قرآنى از آن بى‏بهره باشد، از درك صحيح قرآن محروم خواهد بود، و يا تفسيرش، تفسير به رأى خواهد شد.



    ღ •:*¨`*:•. ღ.... چندوچون علوم قرآن ....ღ •:*¨`*:•. ღ
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟

  11. #10
    كاربر ويژه
    **موعود** آواتار ها

    تاریخ عضویت : مهر 1389
    نوشته : 4,170      تشکر : 3,784
    6,469 در 2,374 پست تشکر شده
    وبلاگ : 1
    دریافت : 0      آپلود : 0
    **موعود** آنلاین نیست.

    پیش فرض







    نقش علوم ديگر در فهم و تفسير قرآن


    آيا دانش‏هاى بشرى، يا علوم تجربى، 13 مانند دانش پزشكى، فيزيك، شيمى، رياضيات، زيست‏شناسى، روان‏شناسى، جامعه‏شناسى، حقوق، اقتصاد و امثال آن، در فهم قرآن نقشى دارند؟ و آيا لازم است مفسر بدان‏ها نيز بپردازد؟

    اين دانش‏ها نقش مستقيمى در فهم قرآن ندارند. چنين نيست كه اگر كسى آشنا و آگاه بدان‏ها نباشد، قرآن را نفهمد. آرى؛ آگاهى از اين سلسله دانش‏ها، مى‏تواند در تبيين موضوع، و نيز عينى كردن برخى از مصاديق به‏ويژه در تفسير آياتى كه به موضوعات علمى اشاره دارد، نقش اساسى ايفا نمايد.

    گفتنى است كه حقايق علمىِ غير قابل تغيير، در صورتى كه از مرحله نظريه و فرضيه گذشته و به صورت قانون حتمى درآمده باشند، مى‏توانند در رديف ديگر مصادر تفسير قرار گيرند. از اين رو، آگاهى از اين دانش‏ها، مى‏تواند كمك شايان توجهى در تعيين مصاديق دقيق‏تر مفاهيم قرآن نمايد؛ به شرط آنكه به وادى تفسير به‏رأى كشيده نشود.




    ღ •:*¨`*:•. ღ.... چندوچون علوم قرآن ....ღ •:*¨`*:•. ღ
    باز ای موعود! بی تو جمعه ای دیگر گذشت.... کُشت ما را بی قراری! پس قرار ما چه شد؟

صفحه 1 از 3 123 آخرینآخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •