سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر سایت آیه های انتظار انجمن آیه های انتظار
ثبت نام
سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
تبلیغات تبلیغات
سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر
صفحه 2 از 3 نخستنخست 123 آخرینآخرین
نمایش نتایج: از شماره 11 تا 20 , از مجموع 27
  1. #11
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    علم تفسير



    اين علم در واقع دانش فهم قرآن است (حاجي خليفه، 1/427). از آنجا كه قرآن منبع بزرگ معرف ديني و نيز يكي از منابع فقه اسلامي شمرده مي‌شود، تفسير و فهم آن نه تنها مورد توجه مفسران بلكه مورد توجه فقها و محدثان و اُدَبا نيز بود و از همين روست كه بيشتر مفسراني كه در ماوراءالنهر در قرنهاي پنجم و ششم هـ بر قرآن تفسير نوشته و صاحب شهرتي شده‌اند، بيشتر فقيه يا اديب بودند (به عنوان نمونه: سمعاني، 4/312).[2]
    علم تفسير در ماوراءالنهر در دوره مطالعه ما، در مقايسه با فقه و حديث كمتر مورد توجه بود و به همين جهت آثار كمي در باب تفسير پديد آمده و علماي كمتري در اين زمينه به شهرت رسيده‌اند. آثار به جا مانده نيز بسيار ساده و عاميانه‌اند.





    .
    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  2. تشكر

    مدير اجرايي (10-02-1391)

  3. #12
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    در مجالس تفسير كه براي وعظ و ارشاد توده مردم در شهرهاي بزرگي چون سمرقند و بخارا و … برگزار مي‌شد، احتمالاً بيشتر تفسير روايي مورد توجه بود و اثر ماندگاري از اين نوع تفاسير به دست نيامده است؛ اما در لابلاي كتب رجالي نام مفسران بسياري از اين دسته ديده مي‌شود؛ از اولين مفسراني كه در واقع به عصر سامانيان تعلق داشت، قاضي ابو عبدالله حليمي حسين بن حسن (د. 403 ق) شافعي مذهب بود. او كه جامع همه علوم و در زمان خود امام و مرجع مردم بود و در فقه و نحو تأليفات متعددي داشت، كتاب آيات الساعة را در تفسير قرآن نوشت (سمعاني، 2/250؛ ابن عماد حنبلي، 3/167). مفسر ديگر، ابو نصر احمد بن محمد بن احمد معروف به حدادي سمرقندي (د. ح. 420 ق) بود كه علاوه بر علم قرائت، در تفسير نيز تأليفاتي داشت. او كتاب الموضّح في التفسير را نوشت.





    .
    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  4. تشكر

    مدير اجرايي (12-02-1391)

  5. #13
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    حدادي در اين تفسير مختصر و يك جلدي از هر سوره قرآن يك آيه را مورد توجه قرار داده و از جزء بيست و ششم قرآن به بعد برخي سوره‌ها را از قلم انداخته است. آيات سوره بقره بيش از ساير سوره‌ها مورد توجه وي بوده است. او همچنين كتابي به نام المدخل لعلم التفسير داشت كه به گفته مصحح كتاب الموضّح، چاپ شده است.[3] اين مؤلف سمرقندي احتمالاً در اواخر عمر در بغداد مي‌زيسته است. از ديگر مفسران اين ديار از ابو محمد احمد بن يعقوب بن احمد بن ابراهيم بن يوسف رودباري (د. 465ق) از رودبار چاچ و ساكن سمرقند ياد شده است. سمعاني كه از او با عنوان مفسر ياد كرده، از اثر تفسيري او سخني نگفته است (3/101). فقيه معروف علي بن محمد بَزدَوي نسفي معروف به فخر الاسلام كه در كلام و فقه صاحب چندين تأليف بود، كتابي به نام كَشْفُ الاَستار في التفسير نوشت كه يكصد و بيست جزء بود. از اين كتاب تاكنون نشاني به دست نيامده است (سمعاني، 1/339؛ معين الفقراء، 52؛ بغدادي، هدية العارفين، 1/693).[4]
    ـــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــ
    3. ـ ـــــ ؛ معرفة القراء الكبار، تحقيق محمد سيد جاد الحق، مصر، دار الكتب الحديثه، بي‌تا.
    4. ـ ـــــــــــــــ ؛ هدية العارفين، بيروت، دار احياء التراث العربي، بي‌تا.


    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  6. تشكر

    مدير اجرايي (12-02-1391)

  7. #14
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    ابو نصر احمد بن احمد بن نصر بخاري ديگر مفسر ماوراءالنهر بود كه در قرن پنجم هـ از بخارا برآمد. او در سال 475 هـ ، زماني كه ساكن شهر بلخ بود، تفسير اَنيسُ المريدين و رَوضة المحبين را نوشت. به گفته استوري، تفسير سوره دوازدهم او كه ظاهراً به زبان فارسي هم بوده، به صورت نسخه خطي باقي مانده و شامل چهل مجلس است (1/722، 109). او همچنين كتاب تاج القصص را در زندگي پيامبران نوشت كه از قرآن مايه داشت. ابوطاهر محمد بن نصر بن احمد بن محمد قلانسي نسفي (د. 479ق) كه از كارمندان عالي رتبه دولت نيز بود، در اواخر عمر در نسف املا مي‌كرد و تفسير بر او خوانده مي‌شد (سمعاني، 4/570). از ديگر مفسران مشهوري كه سمعاني ياد كرده، امام ابو محمد بن محمد بن محمد بن ايوب قَطَواني سمرقندي (د. 506 ق) بود كه در فتوا و وعظ نيز شهرت داشت. با اين مشخصات بعيد نيست كه قرآن را براي توده مردم تفسير مي‌كرد (4/526؛ لكنوي، 186) ابو نصر احمد بن حسن بن احمد سليماني مشهور به زاهد، از سال 519 ق در بخارا تفسير زاهدي را نوشت كه به زبان فارسي بود (استوري، 1/109).
    ـــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــ

    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  8. تشكر

    مدير اجرايي (14-02-1391)

  9. #15
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    در قرن ششم هـ آثار تفسيري قابل توجه و بزرگتري پديد آمد و علماي بيشتري در اين زمينه قلم زدند. از جمله مفسران معروف اين دوره، عبدالعزيز بن عثمان بن ابراهيم نسفي قاضي و فقيه حنفي (د. 533 ق) بود كه كتاب مَدارجُ الاَفْهام وَ الاَفراج في تفيسر آية ثَمانِية اَزْواج را به زبان فارسي نوشت (بغدادي، ايضاح المكنون، 2/453؛ هدية العارفين، 1/578؛ اصفهاني، 120؛ ابن عماد حنبلي، 4/115). فقيه مشهور ديگري كه در قرن ششم هجري تفسيري نگاشت، دانشمند پر تأليف، متكلم و اديب نجم الدين عمر نسفي سمرقندي (د. 537 ق) بود. او كه آثار قلمي‌اش به يكصد كتاب مي‌رسيد، در تفسير قرآن سه اثر تأليف كرد: دو كتاب الاَكْمل الاَطْوَل في تفسير القرآن در چهار جلد (اصفهاني، 120؛ ابن عماد حنبلي، 4/115؛ بغدادي، ايضاح، 1/117؛ هدية العارفين، 1/783) و التَيْسير في علمِ التفسير به زبان عربي بودند (حاجي خليفه، 1/519) و سومين اثر قرآني وي، با نام تفسير نسفي به زبان فارسي است كه در واقع يك ترجمه ادبي و موزون و مسجع از قرآن است و از تمام محسنات فصاحت و بلاغت برخوردار و عباراتش موزون و داراي سجع‌هاي گوناگون و آرايش‌هاي لفظي و معنوي است. در واقع نسفي خواسته است تا پا به پاي كلام آسماني از محسّنات لفظي و معنوي آن نيز تقليد كند و گفتارش را به شيوه بيان قرآن و انسجام حروف و كلمات آن نزديك سازد. از اين رو سعي كرده يك نثر فارسي قرآني بسازد.
    ـــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــ

    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  10. تشكر

    مدير اجرايي (15-02-1391)

  11. #16
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    او اختلاف اقوال مفسران را در عباراتي كوتاه به همراه قيل (گفته‌اند) آورده است (استوري، 1/114؛ جويني، 15 ـ 17)[5]. فقيه اصولي، ابوبكر علاءالدين منصور، محمد بن احمد سمرقندي (د. 538 ق) و معاصر با نسفي، كتاب تاويلات القرآن ماتريدي را شرح كرد (بروكلمان، 6/296)[6]. ديگر فقيه حنفي سمرقندي صاحب اثر در تفسير قرآن، محمد بن عبدالحميد بن … اُسْمَندي (488 ـ 552 ق) بود كه علاوه بر كتب متعددي كه در فقه و اصول تدوين كرد، تفسير قرآن هم داشت (بغدادي، هدية العارفين، 2/92). از بزرگترين علماي تفسير قرن ششم هجري، علاءالدين ابو عبدالله محمد بن عبدالرحمان بن احمد بخاري ملقب به علاء زاهد (د. 546 ق) كتاب بزرگ تفسير علايي را نوشت كه بيش از هزار جزء بوده است (حاجي خليفه، 1/454 و 1/458).
    ـــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــ
    [5]. تفسير نسفي چاپ شده است.
    [6]. در همين زمان مفسر بزرگ خوارزم يعني زمخشري (د. 538 ق) در غرب ماوراءالنهر ظهور كرد و تفسير كشاف را كه مُبَلِّغ عقايد كلامي اعتزال بود، تأليف كرد. اين تفسير منحصر بفرد، تأليفي ادبي و كلامي است اما رنگ ادبي بر آن غلبه دارد. زمخشري در اين تفسير، وجوه اعجاز آيات قرآن و زيبايي نظم قرآني و بلاغت آن را به صورتي بي‌مانند روشن كرده است. از اين نكته كه تفسير كشاف زمخشري در مفسران ماوراءالنهر تأثير خاصي گذاشته باشد، اطلاعي در دست نيست. البته با توجه به اينكه زمخشري كشاف را در زمان سكونت در مكه نوشته است، احتمال تأثير وي بر مفسران ماوراءالنهر بعيد به نظر مي‌رسد.

    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  12. تشكر

    مدير اجرايي (17-02-1391)

  13. #17
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    يكي از بزرگترين آثار تفسيري كه بعد از كشاف زمخشري و در فاصله سالهاي 536 ـ 564 هجري در بخارا تأليف شد، تفسير يَنابيعُ‌ العُلوم امام صفي الدين يوسف بن عبدالله بن ابي يعقوب اَنْدَخودي لؤلؤي (د. بعد از سال 564 ق) بود. امام اندخودي در بلخ سكونت داشت؛ اما به روزگار حاكميت صدر جهان، محمد بن عمر، به بخارا مهاجرت كرد و تفسير خود را در آنجا نوشت و آن را به نام حسام الدين عمر و پسر او صدر جهان محمد از آل برهان كرد (استوري، 1/119 ـ 120؛ دانش پژوه، شماره 1)[7]. بر اساس نوشته محمد تقي دانش‌پژوه كه نسخه خطي اين تفسير را در كابل ديده، اين تفسير چهار بخش دارد. در مقدمه آن بيست فصل در فضايل علوم قرآني و تفسيري آمده است. با اينكه كتاب به زبان فارسي نوشته شده، در عين حال عبارات عربي بسياري را در خود دارد. امام اندخودي در تفسير سوره يوسف روش عرفاني پيش گرفته و مطالبي صوفيانه در تأويل آيات اين سوره آورده است. عبدالكريم سمعاني، اندخودي را ديده و از او حديث شنيده بود (5/472).
    ـــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــ
    7. ـ ابن خلدون؛ مقدمه، ترجمه محمد پروين گنابادي، تهران، شركت انتشارات علمي و فرهنگي، 1369ش.

    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  14. تشكر

    مدير اجرايي (17-02-1391)

  15. #18
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    از آخرين علمايي كه درباره قرآن قلم زد، محمد بن ابي بكر بن يوسف فَرغاني بود. او كتابي با نام البيان في غريب القرآن داشت كه در سال 591 هجري نوشته بود (بغدادي، هدية العارفين، 2/104). همچنين آثاري با نامهاي، مفاتيح الاخبار، مفاتيح الاقبال و هدية الاصدقاء نيز بدو منسوب است كه موضوع آنها مشخص نيست (حاجي خليفه، 2/1255 و 2042).

    علم حديث

    حديث به عنوان يكي از منابع فقهي مسلمانان و ميراث ارزشمند پيامبر بزرگوار اسلام (ص) همواره مورد توجه مسلمانان بود و از مهمترين علوم ديني به شمار مي‌رفت. علم حديث در خراسان و ماوراءالنهر از اواسط قرن سوم هجري با تدوين اولين جوامع حديثي اهل سنت يعني صحيح بخاري تأليف ابو عبدالله محمد بخارايي (د. 256ق)؛ صحيح مسلم بن حجاج نيشابوري (د. 261ق) و سنن ترمذي تأليف محمد بن عيسي ترمذي (د. حدود 279ق) پا گرفت و در عصر سامانيان شاخ و برگ بسياري يافت. از بركت وجود اين محدثان بزرگ، يك روح عمومي گرايش به حديث در ميان علماي ماوراءالنهر ايجاد شد و از زمان سامانيان گرايش آشكاري به نگارش حديث پديد آمد تا حدي كه برخي اميران ساماني و ديگر افراد اين دودمان، خود آشنا به حديث و اهل روايت بودند (مقدسي، 493 ـ 496، حاكم نيشابوري، 108 و 109 و 129؛ سمعاني، 1/459، 3/201).

    ـــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــ



    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  16. تشكر

    مدير اجرايي (19-02-1391)

  17. #19
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    بعد از سقوط سامانيان نيز روح توجه و علاقه‌مندي به حديث همچنان فعال و پويا باقي ماند و بسياري از فقهاي حنفي و شافعي به همان ميزان كه به فقه توجه داشتند، به حديث نيز علاقه‌مند بودند. جاي جاي آثاري چون القند نسفي (د. 537 ق) و الانساب سمعاني (د. 567 ق) سرشار از نام دانشمنداني است كه واسطه نقل و روايت حديث بوده‌اند. علاقه به حديث در قرن پنجم هجري بسيار جدي بود و براي استماع برخي احاديث از تازه واردان به ماوراءالنهر، پولهاي كلان پرداخت مي‌شد. بر اساس نوشته ابن رجب بغدادي، زماني كه ابو محمد رزق‌الله تميمي (د. 488ق) در حدود سال 482 ق براي ديدار با ملكشاه و تسليم پيام خليفه مقتدي به وي به سمرقند آمد و حلقه‌هاي روايت حديث را مشاهده كرد، براي نقل هر حديث يكصد دينار خواست. هنوز ظهر نشده بود كه كيسه‌اي حاوي پانصد دينار طلا و گروهي از مردم كه مشتاق شنيدن حديث بودند، نزد وي گرد آمدند (1/100).
    ـــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــ


    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  18. تشكر

    مدير اجرايي (19-02-1391)

  19. #20
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    با اين كه علماي حديث در ماوراءالنهر، در سده‌هاي پنجم و ششم هجري چشمگير بودند آثار مكتوب و مجموعه‌هاي حديثي چنداني از آن زمان به جا نمانده است. البته اين امر معلول چند علت است: شايد با وجود كتابهايي چون صحيح بخاري و سنن ترمذي و نيز به سبب رعايت فضيلت متقدمان، كسي به خود جرأت تدوين كتب حديثي نمي‌داد يا ضرورتي براي اين كار احساس نمي‌كرد. همچنين، حوادث سختي چون حمله مغولان و ديگر اقوام بيابانگرد به آن سرزمين، سبب نابودي بسياري از كتب در آن ديار شده است.
    ـــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــ

    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  20. تشكر

    مدير اجرايي (20-02-1391)

صفحه 2 از 3 نخستنخست 123 آخرینآخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •