سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر سایت آیه های انتظار انجمن آیه های انتظار
ثبت نام
سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
تبلیغات تبلیغات
سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر
صفحه 3 از 3 نخستنخست 123
نمایش نتایج: از شماره 21 تا 27 , از مجموع 27
  1. #21
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض








    علماي ماوراءالنهر كه در علم حديث دستي داشتند، با عناويني چون حافظ، امام، حاكم، مُسند، مُحَدِّث و امير نيز ياد مي‌شد و ايشان در فقه و علوم ادبي نيز صاحب نظر و داراي تأليف و اثر بودند (خطيب بغدادي، 1/139؛ نسفي، القند، 694؛ سمعاني، 1/134 ـ 135 و 5/19؛ قرشي، 2/84؛ ذهبي، تذكره، 3/156).
    روايت حديث براي علماي ماوراءالنهر در هر درجه و مقام، يك سنت مطلوب و پسنديده بود و هر عالمي اعم از فقيه و اديب و مفسر به مناسبتهاي مختلف در مساجد و مدارس و محلات و رباط‌ها و خانه‌ها حديث نقل مي‌كرد و كساني هم بودند كه مي‌نوشتند (نسفي، همان، 535 و 540 و 542 و 550 و 663؛ سمعاني، 2/530؛ ذهبي، سير، 19/143). برخي علماي حديث ماوراءالنهر در سفرهاي زيارتي خود به قصد حج، در شهرهاي خراسان و عراق مجلس حديث داير مي‌كردند و مردم با شوق فراوان در مجالس آنان حاضر مي‌شدند (خطيب بغدادي، 13/270 و 284).

    ـــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــ

    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  2. تشكر

    مدير اجرايي (21-02-1391)

  3. #22
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض




    بازار روايت حديث چنان داغ بود كه برخي حاكمان و سياستمداران و دهقانان نيز در نقل و روايت حديث شركت مي‌كردند تا فضيلتي كسب كنند. شمس الملك نصر بن احمد قراخاني، حاكم سمرقند (د. 472 ق) در دارالجوزجانيه سمرقند حديث مي‌گفت و اَمالي داشت (نسفي، همان، 446 ـ 447). ابوبكر محمد بن محمد بن قاسم بن منصور كَسبَوي (د. 513 ق) كه به كارهاي ديواني چون وزارت و رياست اشتغال داشت، در آخر عمر كارهاي ديواني را ترك كرد و به روايت حديث پرداخت (سمعاني، 4/237). دهقانان كه از طبقات زميندار و ثروتمند و سرشناس جامعه بودند و اغلب، امور ديواني به دست آنان بود، نيز به حديث توجه داشتند. دهقان ابو محمد عبدالرحيم بن عبدالكريم كَرْميني (د. بعد از 451 ق) در سمرقند حديث مي‌گفت (نسفي، همان، 417)؛ دهقان عمر بن حسين كاسني نسفي (د. نيمه دوم قرن پنجم ق) راوي حديث بود (همو، 481)؛ دهقان ابو اسماعيل ابراهيم بن محمد حلمي در قرن پنجم هـ ، از ديگر راويان حديث بود (سمعاني، 4/237).
    ـــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــ

    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  4. تشكر

    مدير اجرايي (24-02-1391)

  5. #23
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    مجالس حديث در ماوراءالنهر مقيد به مكان و زمان خاصي نبود و در همه زمانها و مكانها برگزار مي‌شد. در عين حال برخي اماكن شاهد برگزاري حلقه‌هاي حديثي بسياري بودند. روز جمعه از روزهاي خاص روايت حديث بود. جامع بخارا از مهمترين اماكن برگزاري مجالس حديث به شمار مي‌رفت. ابوالفضل احمد بن علي بن عمرو سليماني بيكندي (د. 412 ق) ـ كه ذهبي از وي با عنوان محدث ماوراءالنهر ياد مي‌كند (سير، 17/200) ـ از حافظان بزرگ حديث بود كه به گفته سمعاني، بيش از چهارصد تصنيف كوچك داشت. او هر هفته يك مجموعه تصنيف مي‌كرد و آن را در روز جمعه در مسجد جامع بخارا بر مردم مي‌خواند (1/434؛ سيوطي، 409). ابوالمحامد حماد بن ابراهيم صفار از علماي بزرگ قرن ششم هـ ، در روزهاي جمعه و در آغاز صبح در جامع بخارا حديث مي‌گفت (سمعاني، 3/548). در جامع سمرقند به ويژه در روزهاي جمعه و بعد از نماز صبح، مجالس املاي حديث با حضور نمازگزاران داير مي‌شد (نسفي، القند، 414؛ ابن نجار، 3/259؛ سمعاني، 5/104). گاهي اوقات نيز مجالس حديث در جامع سمرقند، قبل از نماز صبح برگزار مي‌شد. سمعاني در شرح حال ابو اسحاق، ابراهيم بن يعقوب كُشاني غُنْجيري، (د. 554 ق) آورده است كه در جامع سمرقند قبل از نماز مجلس حديث داشت (4/312). در مناسبت‌هايي چون مراسم عيد فطر نيز در جامع سمرقند حديث گفته مي‌شد (نسفي، همان، 569).
    ـــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــ

    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  6. تشكر

    مدير اجرايي (25-02-1391)

  7. #24
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض






    دارالجوزجانيه ـ از نهادهاي آموزشي مهم شهر سمرقند ـ مجالس حديث بسياري را به خود ديده بود. گزارشهاي متعدد نجم‌الدين عمر نسفي و سمعاني بيانگر اين نكته است كه در اين مكان در سالهاي مختلف قرن پنجم هـ ، به ويژه در صبح روز پنج‌شنبه، مجالس حديث پيوسته برقرار بوده است (نسفي، القند، 146 و 155 و 403 و 447 و 479؛ سمعاني، 5/73). ابواليسر بَزدَوي (د. 493 ق) فقيه معروف و قاضي القضاة سمرقند از جمله بزرگاني بود كه در دارالجوزجانيه حديث املا مي‌كرد. مسجد مناره سمرقند از ديگر نهادهاي آموزشي بود كه مجالس حديث بسياري به ويژه در قرن پنجم هـ در آنجا برگزار مي‌شد (نسفي، 233 و 283 و 545 و 547؛ سمعاني، 2/526). بيشترين گزارشها حكايت از برگزاري مجالس حديث در روزهاي پنج‌شنبه و دوشنبه ماه ربيع الاول مي‌كنند (نسفي، 547، 558 و 698 و 422). از ديگر نهادهاي آموزشي كه شاهد برپايي مجالس املاي حديث بودند، مي‌توان به مدرسه قُثَم بن عباس در سمرقند (سمعاني، 5/73)، مسجد سكه عُبّاد سمرقند (نسفي، 389) مسجد عطاران سمرقند (قرشي، 2/84)، سكه سپيدار در صبح روزهاي جمعه در ماه ربيع الاول (نسفي، 422) و رباط مُرَبَّع سمرقند (همو، 158)، اشاره كرد. در تيم[8] خاتون در سمرقند هم امام شرف المله محمد بن ابي‌بكر نسفي در زمان عوفي، در اواخر قرن ششم هـ حديث روايت مي‌كرد (عوفي، 143). جامع شهر نسف نيز شاهد مجالس متعدد املاي حديث در قرن پنجم بود (نسفي، القند، 394 و 686).
    ـــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــ

    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  8. تشكر

    مدير اجرايي (25-02-1391)

  9. #25
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    با اينكه از قرن چهارم هـ جوامع و كتب حديثي متعددي همچون صحيح بخاري و سنن ترمذي و امثال آن در دسترس محدثان و علاقه‌مندان به حديث قرار داشت، سفرهاي علمي براي كسب و جمع‌آوري حديث از ماوراءالنهر به سوي مصر و شام و عراق و حجاز و حتي مغرب و آندلس، در طول دو قرن پنجم و ششم با شور و شوق فراوان ادامه داشت (خطيب بغدادي، 4/239؛ سمعاني، 2/12 و 2/373). ابو محمد عبدالعزيز بن محمد اُستُغداديزي معروف به نخشبي (د. 456 ق) از علماي بزرگ حديث در ماوراءالنهر بود. او كه در شهرهاي سمرقند و بخارا و نسف حديث مي‌نوشت، براي جمع حديث تا مصر و شام و حجاز سفر كرده بود. ذهبي او را با عنوان‌هاي حافظ، امام و رَحّال ياد كرده است (تذكرة الحفاظ، 3/233؛ نسفي، 429؛ سمعاني، 1/133 و 2/109 ـ 110). حسين بن محمد بن علي بلخي دربندي سمرقندي (د. 456 ق) ديگر محدث بزرگ ماوراءالنهر بود كه در طلب حديث تا اسكندريه مصر سفر كرد (ذهبي، سير، 18/297).

    ـــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــ

    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  10. تشكر

    مدير اجرايي (26-02-1391)

  11. #26
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض




    نتيجه‌گيري:
    از نوشتار فوق نتايج زير حاصل مي‌شود:
    1 ـ بر خلاف پندار خام برخي افراد بي‌اطلاع، پس از سقوط سامانيان و سلطه تركان بر ماوراءالنهر چراغ مطالعات ديني به عنوان بخشي از فرهنگ و تمدن اسلامي، خاموش نشد، بلكه در برخي رشته‌ها همچون حديث، به صورتي بسيار جدي‌تر از گذشته پيگيري شد و شايد از بركت همين مطالعات بود كه اسلام در ميان تركان تازه وارد قبول عام يافت.

    2 ـ هرگاه در يك جامعه، دين و اعتقادات و لزوم فراگيري آموزشهاي ديني نهادينه و فرهنگ سازي شود، شور و شوق بي‌نظيري را در انسانها براي انجام حركتهاي علمي مؤثر و جدي ايجاد مي‌كند.



    ـــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــ


    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  12. تشكر

    مدير اجرايي (25-03-1391)

  13. #27
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض






    3 ـ اقبال و رويكرد عمومي به جريانهاي فرهنگي و آموزشي از چند جهت در بهبود اين جريانها تأثير داشت: از يك طرف سبب ايجاد شوق و هيجان بيشتر در علما و دانشمندان براي گسترش فعاليتهاي علمي آنان مي‌شد و از طرف ديگر حمايت‌هاي معنوي و مالي مردم و نهادهاي دولتي از اين جريانها را جلب مي‌كرد، و امكانات بيشتري را در مسير فعاليتهاي فرهنگي قرار مي‌داد. هر چند رويكرد عمومي سبب مي‌شد تا مطالعات انجام شده بسيار سطحي و فاقد دقت و تعمق لازم باشد.
    4 ـ شايد نبود فضاي سياسي و اجتماعي مناسب براي فعاليت در ساير رشته‌هاي علمي، باعث مي‌شد تا افراد با استعداد و علاقمند، توانايي‌هاي خود را در علوم نقلي كه عامه پسند و پر مشتري بود به كار گيرند. از طرف ديگر، چون اين گونه علوم هيچ گونه مشكلي براي حكومت وقت نداشت، حكومتها نه تنها مانعي براي اين علوم ايجاد نمي‌كردند، بلكه گاهي براي مسلمان جلوه دادن خود، از اين علوم حمايت نيز مي‌كردند.

    ـــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــ
    دكتر علي غفراني

    سرگذشت علوم قرآنی و حدیث در ماوراء النهر

  14. تشكر

    مدير اجرايي (26-03-1391)

صفحه 3 از 3 نخستنخست 123

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •