رسول پوشانيده، تفسير كلمات مزمل و مدثر سایت آیه های انتظار انجمن آیه های انتظار
ثبت نام
سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
تبلیغات تبلیغات
رسول پوشانيده، تفسير كلمات مزمل و مدثر
صفحه 2 از 2 نخستنخست 12
نمایش نتایج: از شماره 11 تا 16 , از مجموع 16
  1. #11
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    تفاسير ديگر حكايت از آن دارند كه حالت پوشيده بودنِ حضرت محمّد، به دليل نوميدي ناشي از مخالفت معاندان و منكرانش بوده است. روايتي كه سندش به جابربن عبداللّه صحابي مي‌رسد چنين مي‌گويد كه:
    قريش در دار الندوه گرد آمدند و مشورت كردند كه براي دور كردن مردم از اطراف حضرت محمّد، او را به چه نامي بخوانند. يكي گفت: كاهن، ديگري مجنون و سومي شاعر را پيشنهاد كرد. سرانجام بر اين عنوان توافق كردند: «آنكه ميان عاشق و معشوق جدايي مي‌افكند» (يفرّق بين الحبيب وحبيبه). پيامبر اين سخن را شنيد، خود را پوشانيد و در لباسهايش پوشيده ساخت (فتزمّل في ثيابه و تدثّر فيها). جبرئيل كه نزدش آمد، او را خطاب كرد: يا أيّها المزّمّل، يا أيها المدّثّر.30

    نقل ديگري با همين مضمون، به ابن عباس منتسب است. بنابر آن روايت، وليد بن مغيره ضيافتي براي قريش ترتيب داد كه در آنجا براي يافتن نام و عنواني براي حضرت محمّد مشورت كردند. عناوين پيشنهادي ساحر، كاهن و شاعر بودند؛ ‌اما سرانجام بر عنوان «سحر يؤثر» اتفاق كردند. وقتي حضرت محمّد از اين امر اطلاع يافت، بر سر خود پوششي بر‌گرفت و خود را پوشيده ساخت (وقنّع رأسه وتدثّر). آنگاه خداوند آيات نخست سوره? مدثر را نازل كرد.31 تعبير «سحر يؤثر» كه در آيه? 24 سوره مدثر ذكر شده است، فراز آغازين اين سوره را به صورت فرماني الهي مي‌نماياند كه به حضرت محمّد دستور مي‌دهد از سخني كه كافران راجع به او ـ‌در آن آيه‌ـ مي‌گويند نوميد و دلگير مباشد.

    طبرسي (م548هـ) همين تفسير را بدين شكل نقل به معنا مي‌كند:‌
    اي آنكه مي‌خواهي با پوشانيدن خود از آزار ايشان در امان ماني، با انذار ايشان به استقبال آن آزار و اذيت برو و قوم خويش را از آتش جهنم بترسان، گو اينكه ايمان نياورند.32

    ــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــ
    30. الدّرّ‌المنثور، 6/276 (به نقل از بزّار، طبراني و ابو نُعيم). نقل‌هاي ديگر را ن.ك: فخر رازي، 30/189‌،‌190؛ قرطبي، 19/60‌،‌61.
    31. الدّرّ المنثور، 6/281 (به نقل از طبراني و ابن مردويه) نيز ن.ك: ابن كثير، تفسير، 4/440.
    32. طبرسي، 29/105.


    رسول پوشانيده، تفسير كلمات مزمل و مدثر

  2. تشكر

    مدير اجرايي (04-04-1391)

  3. #12
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    در برخي تفاسير، اين عدم فعاليت و پوشيده بودن حضرت محمّد، ناشي از يك ضعف شخصي، يعني نفسانيات شمرده شده است. بنابر يكي از اين تفاسير كه فخر رازي در توضيح كلمه? المزّمّل نقل مي‌كند:

    پيامبر در ردايي پشمي متعلق به همسرش خديجه پوشيده و مشغول استيناس با وي بود كه در همان وقت آيات نخست سوره? مزّمّل نازل شد؛ گويي به او گفته شد: امور نفساني را رها كن و خود را به عبادت پروردگار مشغول بدار.33

    در نقل‌هاي ديگر از همين تفسير، آن امر نفساني صرفاً خواب است؛ مزّمّل به كسي اطلاق مي‌شود كه در حال خواب خود را در پتويي پوشانيده است، و اين واژه به نحو استعاري در بيان كاهلي و عدم فعاليت به كار مي‌رود. روشن‌ترين بيان از اين تفسير را زمخشري در كشّاف آورده است. وي شعري از ذوالرمّه (م117هـ) نقل مي‌كند كه در آن واژه? متزمّل به معناي «فرد تنبل، مسامحه كار، كه از سختي‌ها كناره مي‌گيرد، در دفعِ‌مشكلات نمي‌كوشد و هيچ دشواري را بر دوش نمي‌گيرد»، به كار رفته است. به گفته? زمخشري، حضرت محمّد عادت داشت كه شب را در پتويي بخوابد؛ نحوه? خطاب آيه در اينجا، اين عادت او و نيز آسوده خوابيدن شبانه‌اش را ـ‌چنانكه گويي هيچ امر مهم ديگري وجود ندارد‌ـ مذموم نشان مي‌دهد. وي مي‌افزايد كه در فراز آغازين سوره? مزّمّل، حضرت محمّد ترغيب مي‌شود كه به جاي تزمّل، تشمّر كند، يعني از رختخواب بيرون آيد، مشغول كار شود و خويش را وقف عبادت خداوند كند. زمخشري به اين دليل چنين استنباطي را مطرح مي‌كند كه تاكيد دارد حضرت محمّد و صحابه? او در انجام اين امر الهي، خواب را رها كردند و تمام شب را به نماز و عبادت پرداختند، تا آنجا كه به قدري ضعيف و رنجور گشتند كه خداوند بديشان اجازه داد تنها پاره‌اي از شب را به نماز ايستند.34

    ــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــ
    33. فخر رازي، 30/171:… أنّه كان متزمِّلا في مرط لخديجة‌مستأنسا بها فقيل له:‌«يا أيّها المزّمّل قم اللّيل»؛‌كأنّه قيل له: «اترك نصيب النّفس واشتغل بالعبوديّة».
    34. زمخشري، 4/174. مقايسه كنيد با كشف الملتبس، برگه? 187 الف؛‌فخر رازي، 30/171، بيضاري، 2/284؛ طبرسي، 29/93.


    رسول پوشانيده، تفسير كلمات مزمل و مدثر

  4. تشكر

    مدير اجرايي (04-04-1391)

  5. #13
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    چنين تفسيري از واژه? مزّمّل كه از بافت و سياق مجموعه? سوره? مزمّل بهره مي‌گيرد، ريشه در روايات تفسيري قديم‌تر دارد. از سُدّي (م 128هـ) نقل است كه حضرت محمّد براي خواب، خود را پوشانيده بود (…وكان قد تزمَّل للنّوم).35 همين بيان را از قول ضحّاك (م105هـ) نيز نقل كرده‌اند.36 تفسير ياد شده در شرح و بيان آيات نخست سوره? مدثّر هم آمده است. فخر رازي مي‌گويد كه حضرت محمّد پوشيده در لباس‌هاي خويش خوابيده بود (كان نائما متدثّرا بثيابه)، كه جبرئيل آمده، او را بيدار كرد و گفت: «يا أيها المدّثّر. قم فأنذر». گويي به او مي‌گويد: «خواب و پوشش خود را كنار بگذار و خود را به انجام رسالت پروردگارت مشغول بدار.»37 چنين تفسيري از واژه? مدّثّر بار ديگر آدمي را به ياد بيانات قديم‌تر با همين مضمون مي‌اندازد. طبري روايتي منسوب به ابن عباس و با اِسنادِ آلِ‌ابن سعد بدين مضمون مي‌آورد كه يا ايّها المدّثّر به معناي «يا ايّها النّائم» است.38 فراء و ابن قتيبه نيز توضيح مي‌دهند كه مدّثّر به كسي گفته مي‌شود كه لباس خويش را براي خواب مي‌پوشد.39
    ــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــ
    35. واحدي، الوسيط/300 الف؛‌نيز ن.ك: ابن كثير، تفسير، 4/434.
    36. قرطبي، 19/32.
    37. فخر رازي، 30/190؛‌نيز ن.ك: طبرسي، 29/150.
    38. طبري، تفسير، 29/91.
    39. فرّاء، 3/200؛ ابن قتيبه، غريب القرآن/495.


    رسول پوشانيده، تفسير كلمات مزمل و مدثر

  6. تشكر

    مدير اجرايي (04-04-1391)

  7. #14
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    شگفت‌ترين تفسير از واژگان المزّمّل/المدّثّر كه در دسته? سوم ـ‌يعني تبيين‌هاي «مذمّتي»‌ـ قرار مي‌گيرد، در كتاب التعريف عن الاسماء المبهمة في القرآن،40 اثر سهيلي آمده است. وي تفسير خود را با اين بيان آغاز مي‌كند كه هيچ‌يك از عناوين المزّمّل و المدّثّر را نمي‌توان نامي براي حضرت محمّد به شمار آورد، زيرا اين دو عنوان صرفاً به دليل اوضاع و احوال خاصّي كه حضرت محمّد در آن لحظه? خطاب وحياني داشته به كار رفته است. سهيلي خاطر نشان مي‌كند كه به منظور القايِ‌مفهوم مهر و ملاطفت، پيامبر با عنوان المزّمّل مورد خطاب قرار گرفته است. اين بدان معناست كه به حالتي كه پيامبر در آن لحظه? خاص خطاب داشته، هيچ ملامت و مذمّتي متوجه نبوده است. سهيلي به نمونه‌هايي مشابه از حضرت علي و حذيفه استشهاد مي‌كند كه فرد نخست را يكبار پيامبر با عنوانِ «ابو تراب» خطاب كرد و نفر دوم را در جايي «نعمان» خوانده‌اند، كه در اين هر دو مورد، مقصود اصلي، افاده? معناي مهر و ملاطفت بوده است. وي مي‌افزايد كه عبارت نخست سوره? مزّمّل، براي هر آن كس كه شب را تماماً به خواب مي‌گذراند، اين پيام را دارد كه برخيز و نماز بگذار. وي همچنين مي‌نويسد كه پيام اين آيه به حضرت محمّد، با توجه به دستورِ «قم اللّيل…» كاملاً روشن است: اينكه در وقت خواب خود را درون جامه‌هايت مپوشان، و حال خود را هر لحظه نيكوتر گردان. سهيلي معتقد است كه همين پيام در آيات نخست سوره? مدّثّر نيز مندرج است. در اين‌جا رابطه‌اي مهم ميان خطابِ «يا أيّها المدّثّر» و فرمانِ «قم فأنذر» وجود دارد. به گفته? وي، معناي اين فراز از سوره? مدثر را تنها با توجه به جمله‌اي منسوب به پيامبر(ص) مي‌توان دريافت. آن جمله اين است كه «أنا النّذير العريان»: من هشدار دهنده‌اي برهنه هستم. سهيلي مي‌گويد كه تعبير «نذيرِِ عريان» به معناي كسي است كه مصمّم و فعالانه (الجادّ‌المُشمِّر) اقدام مي‌كند. آنگاه مي‌افزايد كه عادت و شيوه? هشدار دهندگان عرب اين بود كه در حالِ اعلام خطر، لباس خويش را درآورده و آن را تكان مي‌دادند تا نسبت به هشدار خود، جلب توجه كنند. بنابراين، ارتباط ميانِ‌آن خطاب و آن فرمان روشن مي‌شود: هشدار دهنده‌اي كه خود را در جامه‌هايش پوشانيده است، نمي‌تواند هشدار دهنده? برهنه (النذير العريان) باشد.
    ــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــ
    40. سهيلي، الاسماء/88 الف‌ـ 89 ب. براي نقل قول‌هاي كوتاهي از اين كتاب ن.ك: قرطبي، 19/33؛ و مقايسه كنيد با سهيلي، الروض الأُنُف، 2/48؛‌مُغُلطاي، الزهر الباسم، مخطوطات كتابخانه?‌دانشگاه ليدن، بخش شرق شناسي، برگه? 134 ب‌ـ 135 الف.

    رسول پوشانيده، تفسير كلمات مزمل و مدثر

  8. تشكر

    مدير اجرايي (04-04-1391)

  9. #15
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    محتواي سخن سهيلي اين است كه عنوانِ مدّثّر، كوتاهي حضرت محمّد را در اداي وظيفه‌اش به عنوان نذير و هشدار دهنده? قومش نشان مي‌دهد. او را به دليل عدم فعاليت و سستي، مدّثّر خوانده‌اند. فرمانِ «قم فأنذر» دستوري است به كنار نهادنِ «تدثّر» و رو آوردن به «انذار عريان». به ديگر سخن، او مي‌بايست جامه? خويش را بدر آورد و به سان رسولي از جان گذشته به ميدان عمل در آيد.
    اين بيان و توضيحِ سهيلي در نوع خود منحصر به فرد است. ديدگاه وي مبتني بر روايتي بسيار كهن در صحيح بخاري41 و مُسلم42 است. ابو موسي اشعري از پيامبر چنين نقل مي‌كند كه:‌
    مَثَل من و رسالتم، همچون كسي است كه نزد قوم خويش آمده، اعلام مي‌كند:‌من به دو چشم خويش سپاه دشمن را ديده‌ام و من هشدار دهنده‌اي عريانم (وانّي أنا النّذير العريان). خود را نجات دهيد! خود را نجات دهيد! برخي به سخنش گوش مي‌دهند و نجات مي‌يابند. ديگران اطاعت نمي‌كنند و چون دشمن سر رسيده، حمله مي‌كند، ايشان را هلاك مي‌كند.
    مؤلفان مسلمان ظاهراً همگي اتفاق نظر دارند كه كاربرد اصطلاحيِ عبارتِ «أنا النّذير العريان»، اساساً مربوط به دوره? پيش از اسلام است، ليكن در تعيين كسي كه نخست بار اين تعبير را به كار برده، اختلاف نظر فراواني دارند.43 اما به هر حال، مزيّت تفسير و رأي سهيلي در اين است كه نشان مي‌دهد «مدّثِّر» از اصطلاحات عربي جا افتاده در دوره? پيش از اسلام بوده است.

    ــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــ
    41. بخاري، صحيح، 8/126 و 9/115.
    42. مُسلم، صحيح، 7/63.
    43. ن.ك: فتح الباري، 11/270‌،‌271؛‌زبيدي، 3/561‌،‌562 (ذيل ماده? «نذر»).


    رسول پوشانيده، تفسير كلمات مزمل و مدثر

  10. تشكر

    مدير اجرايي (18-04-1391)

  11. #16
    عضو وفادار
    زهرای مرضیه آواتار ها

    تاریخ عضویت : فروردین 1391
    نوشته : 452      تشکر : 16
    788 در 379 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    زهرای مرضیه آنلاین نیست.

    پیش فرض





    دسته سوم از روايات و تفاسيري كه در اين مقاله مطرح شد، عموماً از دو دسته? ديگر قديمي‌تر مي‌نمايند. اين تفاسير مبتني بر اين فرض‌اند كه پوشيدگي حضرت محمّد، حالتي نابجا بوده، كه وي مي‌بايست از آن بدر مي‌آمده است. اين نگرش ظاهراً مولود آن بستر و محيط قديمي است كه در آن هنوز انديشه? عصمت حضرت محمّد به طور كامل حاكم نشده بود. بعدها اين پوشيدگي حضرت چنان تفسير شد كه بيانگرِ‌حالت موجّه‌تري از پيامبر (دسته? دوم)، يا دست كم حالتي خنثي (دسته? نخست) باشد. در چنين بستري، تفاسير دسته? سوم، ديگر مورد پذيرش و تحمل قرار نمي‌گرفتند. اين نكته? بسيار مهمي است كه تفسير و تبيين سهيلي راجع به «النذير العريان» در جاي ديگري تكرار و بازگويي نشده است، و حتي توضيح زمخشري در باب سستي حضرت محمّد، به دليلِ‌خوابيدن در تحت پوششِ‌جامه‌هايش، بارها مورد انتقاد آلوسي قرار مي‌گيرد.44 سرانجام اينكه به جرأت مي‌توان ادعا كرد كه دسته سوم از تفاسير ياد شده، سرنخ معناي اصليِ‌تعابيرِ مزَّمِّل و مدَّثِّر را در دست دارند.
    ــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــ
    44. آلوسي، 29/101.

    اُري ربين
    مرتضي كريمي‌نيا



    رسول پوشانيده، تفسير كلمات مزمل و مدثر

  12. تشكر

    مدير اجرايي (18-04-1391)

صفحه 2 از 2 نخستنخست 12

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •