*•. ✿.•* تناسب معنایی آیات قرآن *•. ✿.•* سایت آیه های انتظار انجمن آیه های انتظار
ثبت نام
سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
تبلیغات تبلیغات
*•. ✿.•* تناسب معنایی آیات قرآن *•. ✿.•*
نمایش نتایج: از شماره 1 تا 7 , از مجموع 7
  1. #1
    عضو ماندگار
    *آیه های انتظار* آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    نوشته : 742      تشکر : 4,542
    2,528 در 714 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    *آیه های انتظار* آنلاین نیست.

    sham1 *•. ✿.•* تناسب معنایی آیات قرآن *•. ✿.•*









    يكي ديگر از ويژگي هاي قرآن، وجود تناسب معنوي ميان آيات هر سوره است، گرچه يك جا نازل نگشته و به صورت پراكنده با فاصله هاي زياد يا كم نازل شده باشند.
    زيرا پراكندگي در نزول آيات كه به جهت مناسبت هاي گوناگون بوده ـ طبيعتاً ـ اقتضا مي كند ميان هر دسته آياتي كه به مناسبتي نازل گشته با دسته ديگر كه به مناسبت ديگري نازل گشته است، رابطه و تناسبي وجود نداشته باشد، و اين پراكندگي در نزول بايستي در چهره مجموع آيات هر سوره به خوبي هويدا باشد.
    درصورتي كه با دقتي كه دانشمندان ـ به ويژه در عصر اخير ـ در محتواي سر تا سر هر سوره انجام داده اند به اين نتيجه رسيده اند كه هر سوره هدف يا هدف هاي خاصي را دنبال مي كند كه جامع ميان آيات هر سوره است و امروزه به نام «وحدت موضوعي» در هر سوره خوانده مي شود،
    همين وحدت موضوعي است كه وحدت سياق سوره را تشكيل مي دهد و مساله اعجاز در همين نكته است كه پراكندگي در نزول، عدم تناسب را اقتضا مي كند، با آن كه تناسب و وحدت سياق در هر سوره به خوبي مشهود است و بر خلاف مقتضاي طبع پراكندگي در نزول مي باشد!
    دانشمندان بر اين مدعا دلايلي دارند از جمله تفاوت در عدد و كميت آيات سوره ها است.
    اين تفاوت در عدد آيات هر سوره نمي تواند اتفاقي باشد، زيرا اتفاقي بودن يعني نسنجيده و عاري از حكمت و بدون سبب بودن است و صدور هر گونه عمل حساب نشده از فاعل حكيم ممتنع است.
    سوره هاي قرآن بيش تر به طور كامل نازل گشته، به ويژه سوره هاي كوتاه، سوره هاي ديگر كه آيات آن ها در طول مدت و پراكنده نازل گشته است، با نزول بسم الله الرحمن الرحيم آغاز مي گرديد، و هر آيه يا آياتي كه پس از آن نازل مي گشت، با دستور پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله به دنبال آيات پيشين ثبت مي گرديد، تا بسم الله ديگري نازل گردد كه پايان سوره قبل و آغاز سوره بعد را اعلام نمايد.
    لذا مقدار عدد آيات هر سوره و ترتيبي كه ميان آيه هاي هر سوره وجود دارد، تماماً توقيفي است و با دست وحي و دستور پيامبر انجام گرفته است.
    اكنون اين سؤال مطرح است كه اين اختلاف عدد در آيات سوره ها براي چيست؟
    پاسخ درست همان است كه يادآور شديم:
    هر سوره هدفي را دنبال مي كند كه با پايان يافتن بيان هدف، سوره پايان مي يابد و اختلاف در عدد آيات هر سوره معلول همين علت است. اين اختلاف هرگز به صورت اتفاقي و بدون سبب معقول انجام نگرفته است و همين جهت است كه وحدت موضوعي يا وحدت سياق هر سوره را تشكيل مي دهد،
    يعني ميان آيات هر سوره يك رابطه معنوي و تناسب نزديك وجود دارد.
    مفسرين متاخر به اين حقيقت پي برده اند و در پي آنند تا به اهداف ويژه هر سوره دست يابند و تا حدودي نيز پيش رفت كرده اند، از جمله، علامه طباطبايي و نيز سيد قطب كه در مقدمه تفسير هر سوره طبق برداشت خود، هدف آن را مختصراً توضيح مي دهد. يكي از شاگردان وي به نام «عبد الله محمود شحاته» كتابي به نام «اهداف كل سورة و مقاصدها» تاليف نموده و سعي بر آن داشته كه اهداف هر سوره را مشخص نمايد كه تا اندازه اي هم موفق گرديده است.
    او از سوره بقره شروع كرده و تا سوره جاثيه ادامه داده و مجموعاً در 45 سوره اين هدف را دنبال كرده است.
    وي در مقدمه كتاب خود مي گويد: «پيشينيان به اين امر اهميت فراوان داده و مقاصد هر سوره در قرآن را تبيين كرده اند، از جمله فيروز آبادي (متوفاي 817) كتابي به نام «بصائر ذوي التمييز في لطائف الكتاب العزيز» تاليف نموده، كه مجلس اعلاي شؤون اسلامي در قاهره با تحقيقي كه استاد «محمد علي نجار» بر آن انجام داده آن را به چاپ رسانيد.



    *•. ✿.•* تناسب معنایی آیات قرآن *•. ✿.•*

  2. تشكرها 3


  3.  

  4. #2
    عضو ماندگار
    *آیه های انتظار* آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    نوشته : 742      تشکر : 4,542
    2,528 در 714 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    *آیه های انتظار* آنلاین نیست.

    پیش فرض








    در آغاز قرن اخير شيخ محمد عبده صاحب تفسير المنار، همين نظريه را دنبال و مساله «الوحدة الموضوعية للسوره» را مطرح كرده و اصرار دارد كه فهم هدف هر سوره كمك شاياني است به مفسر تا به طور دقيق به مقاصد سوره پي ببرد و به معاني آيه آيه هاي هر سوره نزديك شود. شاگرد وي سيد رشيد رضا در تفسيرالمنار، اين نظر استاد را به خوبي توضيح داده است.
    ديگر مفسران عصر حاضر از همين روش الهام گرفته اند، مانند استاد مصطفي مراغي. استاد محمود شلتوت تفسيري دارد كه 10 جزء قرآن را فرا گرفته و همت گماشته تا اهداف هرسوره و اغراض و مقاصد آن ها را بيان نمايد.
    استاد شحاته مي گويد: مرحوم استاد سيد قطب در اين راستا سعي فراوان مبذول داشته و نظري نافذ در اين راه به خرج داده كه احاطه كامل خود را در فهم اهداف سوره ها نشان داده است، و نيز استاد ديگرش دكتر محمد عبدالله دراز در دانشگاه پيش از تفسير هر سوره در اين باره تاكيد داشته و اين ذهنيت را كه قرآن مجموعه اي از گفته ها و انديشه هاي پراكنده است، به شدت رد مي نمود و مي گفت:
    با دقتي كه دانشمندان اسلامي امروزه انجام داده اند، به خوبي روشن گرديده كه هر سوره داراي تنظيم خاص و از نظم و ترتيب ويژه اي برخوردار است، كه با يك مقدمه شيوا شروع مي گردد، سپس به مقاصد عاليه خود مي پردازد و با يك جمع بندي كوتاه خاتمه مي يابد.[1]
    لذا استاد محمد عبدالله دراز مي گويد: «از همين جا نتيجه مي گيريم كه قرآن با آن كه به مقتضاي مناسبت هاي خاص و در زمان هاي متفاوت نازل گرديده، در عين حال وحدت منطقي و ادبي خود را حفظ كرده و اين بزرگترين شاهد بر اعجاز قرآن است».[2]
    استاد محمد محمد مدني ـ رياست دانشكده الهيات در ازهر ـ نيز بر اين مساله تاكيد دارد و دقت در فهم مقاصد هر سوره را بهترين راه براي فهم معاني آيات دانسته است.
    او مي گويد: «تا منظر عام سوره را با ديد باز ننگري، هرگز نتواني به درك جزئيات ترسيم شده در پهناي سوره دست يابي». اين مطلب با ارزش را درمقدمه تفسير سوره نساء بيان داشته و آن را با نام «المجتمع الاسلامي كما تنظمه سورة النساء، جامعه اسلامي آن گونه كه سوره نساء ترسيم كرده» ياد كرده است.[3]
    دكتر محمد محمود حجازي در اين زمينه كتابي دارد به نام «الوحدة الموضوعية في القرآن الكريم» كه به سال 1390 هـ و 1970 م به چاپ رسيده و به تفصيل سخن گفته است.
    خلاصه، متاخرين در اين باره تاكيد دارند كه هر سوره داراي يك جامعيت واحدي است كه در انسجام و به هم پيوستگي آيات نقش دارد و اولين وظيفه مفسر، پيش از ورود به تفسير آيات، به دست آوردن آن وحدت جامع حاكم بر سوره است تا به خوبي بتواند به مقاصد سوره دست يابد.
    به علاوه، علماي بلاغت از دير زمان، «حسن مطلع» و «حسن ختام» در هر سوره را از جمله محسنات بديعي قرآن دانسته اند، بدين ترتيب كه هر سوره با مقدمه اي ظريف آغاز مي گردد و با خاتمه اي لطيف پايان مي يابد. گويند: ضرورت بلاغت اقتضا مي كند كه سخن­ور سخن خود را با ظرافت تمام به گونه اي آغاز كند كه هم آمادگي در شنونده ايجاد كند و هم اشارتي باشد به آن چه مقصود اصلي كلام است.



    *•. ✿.•* تناسب معنایی آیات قرآن *•. ✿.•*

  5. تشكرها 3


  6. #3
    عضو ماندگار
    *آیه های انتظار* آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    نوشته : 742      تشکر : 4,542
    2,528 در 714 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    *آیه های انتظار* آنلاین نیست.

    پیش فرض





    اين نحو شروع در سخن با نام «براعت استهلال» خوانده مي شود، يعني ورزيدگي و هنرمندي در جلب نظر شنونده در آغاز سخن.
    ابن معصوم ـ اديب تواناي معروف گويد: «و قد اتت جميع فواتح السور من القرآن المجيد علي احسن الوجوه و ابلغهاو اكملها،[4] تمامي آغاز سوره هاي قرآن به بهترين وجهي اين نكته بنيادين بلاغت رارعايت كرده است».
    ابن اثير نيز در اين باره، ابتداي سوره هاي قرآني را به عنوان بهترين شاهد مثال ياد مي كند.[5]
    درباره «حسن ختام» ابن ابي الاصبع گويد:
    «لازم است كه متكلم سخن خود را با لطافت كامل پايان بخشد، زيرا اين آخرين جملاتي است كه اثر آن در ذهن شنونده باقي مي ماند.
    لذا بايد سعي كند تا با شيواترين و پخته ترين عبارت ها، سخن خود را خاتمه دهد».
    آن گاه به تفصيل، به تك تك سوره ها پرداخته و شيوايي خاتمه هر يك را از ديدگاه «علم بديع» روشن مي سازد.[6] علماي بلاغت اتفاق نظر دارند، كه خاتمه سوره ها هم چون افتتاح آن ها، در نهايت لطافت و ظرافت انجام يافته است. ابن معصوم گويد: «خواتيم السور كفواتحها واردة علي احسن وجوه البلاغة و اكملها مما يناسب الاختتام».
    آن گاه خاتمه برخي سوره ها را بر مي شمرد و حسن آن را ارائه مي دهد، سپس مي گويد: «و تامل سائر خواتيم السور تجدها كذلك في غاية الجودة و نهاية اللطافة».[7]
    جلال الدين سيوطي در زمينه حسن افتتاح و حسن ختام سوره ها ـ در كتاب بزرگ قدرش «معترك الاقران » ـ به درازا سخن گفته و از استادان سخن­دان، گوهرهاي تابناكي در اين باره ارائه داده است.[8] در جلد 5 كتاب «التمهيد» فشرده مطالب يادشده را با ذكر شواهد و مثال آورده ايم.[9]
    اكنون اين پرسش پيش مي آيد:
    آيا مي شود، كلامي با مقدمه اي شيوا و خاتمه اي زيبا، مقصودي بس والا در ميان نداشته باشد؟ اين همان نكته اي است كه متاخرين بدان پي برده اند. استاد بزرگوار علامه طباطبايي بر اين نكته اصرار دارد كه هر سوره صرفاً مجموعه اي از آيات پراكنده و بدون جامع واحدي نمي باشد، بلكه يك وحدت فراگير بر هر سوره حاكم است كه پيوستگي آيات را مي رساند. مساله «وحدت موضوعي» يا «وحدت سياق» در هر سوره ـ كه از قرائن كلاميه به شمار مي رود ـ از همين جا نشات گرفته است.
    علامه مي فرمايد: «ان لكل طائفة من هذه الطوائف من كلامه تعالي ـ التي فصلها قطعا قطعا و سمي كل قطعة سورة ـ نوعا من وحدة التاليف و الالتئام لا يوجد بين ابعاض من سورة، و لا بين سورة و سورة.




    *•. ✿.•* تناسب معنایی آیات قرآن *•. ✿.•*

  7. تشكرها 4

    مدير اجرايي (29-09-1391), یاس بهشتی (29-09-1391), شهاب منتظر*غلام علی اصغر(ع) (29-09-1391), صافات (30-09-1391)

  8. #4
    عضو ماندگار
    *آیه های انتظار* آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    نوشته : 742      تشکر : 4,542
    2,528 در 714 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    *آیه های انتظار* آنلاین نیست.

    پیش فرض






    [1] . شحاته، اهداف كل سورة، ص 5 ـ 4.
    [2] . استاد دراز، المدخل الي دراسة القرآن الكريم، مقدمه. (همان ص 6 ـ 5).
    [3] . مدني، المجتمع الاسلامي، ص 7 ـ 5.
    [4] . ابن معصوم، انوار الربيع، ج 1، ص 34.
    [5] . ابن اثير، المثل السائر، ج 3، ص 98.
    [6] . ابن ابي الاصبع، بديع القرآن، ص 343 و ص 353 ـ 346.
    [7] . انوار الربيع، ج 6، ص 325.
    [8] . ر. ك: جلال الدين سيوطي، معترك الاقران، ج 1، ص 79 ـ 75 و نيز كتاب «الاتقان»، ج 3، ص 319 ـ 316. البرهان زركشي، ج 1، 181 164.
    [9] . التمهيد، ج 5، ص 304 ـ 290.
    محمد هادي معرفت ـ علوم قرآني ص405


    *•. ✿.•* تناسب معنایی آیات قرآن *•. ✿.•*

  9. تشكرها 4

    مدير اجرايي (29-09-1391), یاس بهشتی (29-09-1391), شهاب منتظر*غلام علی اصغر(ع) (29-09-1391), صافات (30-09-1391)

  10. #5
    عضو ماندگار
    *آیه های انتظار* آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    نوشته : 742      تشکر : 4,542
    2,528 در 714 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    *آیه های انتظار* آنلاین نیست.

    پیش فرض







    از اين رو در مي يابيم كه اهداف و مقاصد مورد نظر در هر سوره با سوره هاي ديگر تفاوت دارد، هر سوره براي بيان هدف و مقصد خاصي عرضه شده كه پايان نمي يابد مگر با پايان يافتن آن هدف و رسيدن به آن مقصد».
    وي پيشاپيش هر سوره، فشرده اي از مطالب گسترده آن را بيان داشته و با اين اقدام شايسته، از راز بزرگي كه در متن سوره ها نهفته است پرده برداشته و جهشي ارزنده به جهان تفسير بخشيده است. جزاه الله عن القرآن خير الجزاء.
    ما به عنوان نمونه، از انسجام و به هم پيوستگي آيات سوره حمد و نظم طبيعي هفت آيه آن و نيز از مقدمه و اهداف و خاتمه سوره بقره كه حاكي از نظام طبيعي خاصي است، در حد توانايي بحث كرده ايم.[2] با تامل و دقت در هر سوره، اين انسجام و جامعيت حاكم به خوبي مشهود است.
    امام فخر رازي درباره آيات پاياني سوره بقره و پيوند آن ها با مطالب مطرح شده در متن سوره گويد:
    «و من تامل في لطائف نظم هذه السورة و في بدائع ترتيبها، علم ان القرآن كما انه معجز بحسب فصاحة الفاظه و شرف معانيه، فهو ايضا معجز بحسب ترتيبه و نظم آياته. و لعل الذين قالوا انه معجز بحسب اسلوبه ارادوا ذلك. الااني رايت جمهور المفسرين معرضين عن هذه اللطائف، غير متنبهين لهذه الامور،[3] هر كه در ظرافت نظم اين سوره ـ بقره ـ تامل كند و بدايعي ـ هنر جالب ـ كه در ترتيب آيات آن رعايت شده مورد توجه قرار دهد، خواهد يافت كه قرآن همان گونه كه از لحاظ فصاحت الفاظ و شرف و بلنداي معاني معجز است، بر حسب ترتيب و نظم آيات آن نيز معجز است.
    و شايد كساني كه اعجاز قرآن را بر حسب اسلوب گفته اند همين را خواسته اند. ولي ـ متاسفانه ـ مي بينم كه بيشتر مفسرين از اين نكته غفلت ورزيده اند و بدان توجهي ننموده اند».
    آن گاه گفته شاعر را ياد آور مي شود:
    «و النجم تستصغر الابصار رؤيته و الذنب للطرف لا للنجم في الصغر، ستارگان را گر چه ديدگان ما كوچك مي بيند، گناه از ديدگان است نه در ستارگان كه كوچك مي نمايند».
    و من هنا نعلم ان الاغراض و المقاصد المحصلة من السور مختلفة، و ان كل واحدة منها مسوقة لبيان معنا خاص و لغرض محصل لا تتم السورة الا بتمامه،[1] اين كه خداوند هر دسته از آياتي را جدا از دسته ديگر قرار داده و نام سوره بر هر يك نهاده، شاهد براين است كه يك گونه انسجام و پيوستگي در هر مجموعه وجود دارد، كه در قسمتي از يك مجموعه و يا ميان هر سوره و سوره ديگر، آن پيوستگي خاص وجود ندارد.



    *•. ✿.•* تناسب معنایی آیات قرآن *•. ✿.•*

  11. تشكرها 4

    مدير اجرايي (29-09-1391), یاس بهشتی (29-09-1391), شهاب منتظر*غلام علی اصغر(ع) (29-09-1391), صافات (30-09-1391)

  12. #6
    عضو ماندگار
    *آیه های انتظار* آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    نوشته : 742      تشکر : 4,542
    2,528 در 714 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    *آیه های انتظار* آنلاین نیست.

    پیش فرض






    تذكر لازم:

    برخي علاوه بر تناسب آيات، مساله تناسب سوره ها را نيز مطرح ساخته و خواسته اند ترتيب موجود ميان سوره ها را توقيفي بدانند.
    بلكه برخي ازاين فراتر رفته آن را حكمت بالغه الهي گرفته، شاهدي بر اعجاز قرآن در ترتيب سوره ها دانسته اند
    .[4] برهان الدين بقاعي (متوفاي 885) تفسير گسترده اي دارد به نام «نظم الدرر في تناسب الآيات و السور»كه به افراط در اين زمينه سخن گفته و از حداعتدال بيرون رفته است.
    مطلب را ازآن جا شروع مي كند كه تناسب ميان «استعاذه» و «بسمله» در آن است كه «استعاذه» با حرف «الف» شروع مي شود و اشاره به ابتداي آفرينش است، ولي «بسمله »با حرف «باء» كه حرف «شفوي »است شروع و با حرف «ميم »ختم مي شود كه اشاره به «معاد»است.
    پس استعاذه و بسمله مبدا و معاد را فرا گرفته اند. به علاوه، يك تناسب دوراني ميان آخر قرآن (كه به دو سوره معوذتين ختم مي شود) و ابتداي قرآن كه با «استعاذه» شروع مي شود، قايل شده، كه هرگاه كسي بخواهد در تلاوت قرآن، آخر آن را به اول آن وصل كند، اين تناسب رعايت شده است.[5] آن گاه در بيان پيوستگي سوره ها به يك ديگر سخنان بسياري گفته كه عموماً فاقد دليل و تعجب برانگيز است.
    شگفت آورتر، معاصر وي جلال الدين سيوطي، با آن ذكاوت و تيز نظري ـ با آن كه كار بقاعي را ناپسند خوانده ـ خود رساله اي به نام «تناسق الدرر في تناسب السور» نگاشته و در عرضه اين گونه مطالب بدون پشتوانه اسراف ورزيده است،
    از جمله ناسبت سوره «مسد»با سوره «توحيد»كه پس از آن واقع گرديده را در وزن و قافيه (حرف دال) گرفته، گويد: «سوره (مسد) به آيه في جيدها حبل من مسد[6] ختم مي شود و سوره (توحيد) به آيه قل هو الله احد[7] آغاز مي گردد، كه حرف آخر هر دوآيه (دال) است»[8] و از اين گونه تكلفات كه آدمي از شنيدن آن رنج مي برد. به گفته سيد قطب:
    «قرآن آن اندازه شكوه مند و بزرگ قدر است و عظمت آن فراگير، كه نيازي به اين گونه تكلفات بي رنگ و بي مايه ندارد». جاي شگفتي است كه برخي ازمفسرين عالي قدر ما، اين گونه گفته ها را پي گيري كرده در كنار مطالب ارزش مند ووالاي تفسير خود درج كرده اند.[9]
    لذا متذكر مي شويم، كه هيچ تناسب معنوي ميان سوره ها با يك ديگر وجود ندارد و هرگز ترتيب موجود بين سوره ها توقيفي نيست، بلكه پس از رحلت پيامبرگرامي صلي الله عليه و آله بر دست صحابه، از روي برخي مناسبت هاي اعتباري ـ مثلاً بزرگي وكوچكي سوره هاو از اين قبيل ـ انجام گرفته است، كه شرح آن در فصل هاي قبلي آمد.




    *•. ✿.•* تناسب معنایی آیات قرآن *•. ✿.•*

  13. تشكرها 4

    مدير اجرايي (29-09-1391), یاس بهشتی (29-09-1391), شهاب منتظر*غلام علی اصغر(ع) (29-09-1391), صافات (30-09-1391)

  14. #7
    عضو ماندگار
    *آیه های انتظار* آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    نوشته : 742      تشکر : 4,542
    2,528 در 714 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    *آیه های انتظار* آنلاین نیست.

    پیش فرض







    [1] . تفسير الميزان، ط تهران، ج 1، ص 14، و ط بيروت، ص 16.
    [2] . ر. ك: التمهيد، ج 5، ص 251 ـ 248.
    [3] . فخر رازي، تفسير كبير، ج 7، ص 127.
    [4] . محمد تقي شريعتي، تفسير نوين، ص 20 ـ 19.
    [5] . بقاعي، نظم الدرر، ج 1، ص 22 و ص 15.
    [6] . مسد 111: 5.
    [7] . اخلاص 112: 1.
    [8] . سيوطي، تناسق الدرر، ص 71، اين رساله با نام «اسرار ترتيب القرآن» به تحقيق عبد القادر احمد عطا به چاپ رسيده است.
    [9] . هم چون مفسر گران قدر طبرسي عظيم، در تفسير پر ارج و گران قيمت خود «مجمع البيان ».


    محمد هادي معرفت ـ علوم قرآني ص405


    *•. ✿.•* تناسب معنایی آیات قرآن *•. ✿.•*

  15. تشكرها 3


اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

موضوعات مشابه

  1. Root کردن چیست و چه کارایی هایی دارد ؟
    توسط رایکا در انجمن مقالات آموزش و ترفندها
    پاسخ: 1
    آخرين نوشته: 09-01-1392, 23:00
  2. پاسخ: 2
    آخرين نوشته: 14-01-1389, 16:42

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •