دیدگاه محیی الدین ابن عربی در مساله جبر و اختیار سایت آیه های انتظار انجمن آیه های انتظار
ثبت نام
سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
تبلیغات تبلیغات
دیدگاه محیی الدین ابن عربی در مساله جبر و اختیار
صفحه 2 از 4 نخستنخست 1234 آخرینآخرین
نمایش نتایج: از شماره 11 تا 20 , از مجموع 37
  1. #11
    مدیر ارشد انجمن اخلاق و عرفان
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آواتار ها

    تاریخ عضویت : امرداد 1391
    صلوات
    28000
    دلنوشته
    1
    اللهم صلّ علی محمد و ال محمد و عجّل فرجهم
    نوشته : 13,141      تشکر : 27,295
    57,760 در 13,226 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آنلاین نیست.

    پیش فرض










    3. تجدد امثال


    در مبنای دیگر عرفانی، وجودات خاصه (ممکنات) با افاضة حق موجودند و اين افاضه، آن به آن، از ناحية حق به اين وجودات مي‌‌رسد. در عرفان از اين افاضه به تجدد امثال تعبير مي‌‌شود (رک: ابن‌عربي، بي‌تا: 1/188 و 2/ 639 و 677 و 3/398؛ همو، 1370: 125ـ126 و 155).


    در تجدد امثال، صور عالم به منزلة اعراض‌اند که بر جوهر واحد نفس رحمانی، که عین حق تعالی است، عارض شده‌اند.


    این جوهر حکم همان هیولای کلی در فلسفه را دارد که در تعریف همة موجودات امکانی اخذ می­شود. در عرفان نیز از نفس رحمانی به جوهر تعبیر می­­­­شود که در همه موجودات حضور دارد و مقوم آنها است و در عین حال، خود قائم به نفس خود است (ابن‌عربي، 1370: 125-126).


    افاضة حق از راه همین نفس صورت می‌پذیرد و اين افاضهْ همة امور وجودي از جمله افعال ممکنات را دربرمي‌گيرد. بنابراين، افعال موجودات همانند خود آنها با افاضات حق وجود پيدا مي‌‌کنند. اين افاضات طوري‌اند که اگر يک آن قطع شوند فعل متوقف مي‌‌شود.


    بر اين اساس فعلي که از عبد صادر مي‌‌شود و، به ظاهر، او فاعل آن محسوب مي‌‌شود، در اصل با افاضة حق وجود پيدا مي‌‌کند. نه تنها فعل عبد بلکه خود او و نيز توان و قدرت او، آن به آن، با افاضة حق موجود مي‌‌شود. بنابراين، فعل عبد همان‌گونه که به خود او نسبت دارد، به نحو شديد‌تر به حق نسبت دارد و اين همان بيان عرفان است که فعل را هم به حق و هم به عبد نسبت مي‌‌دهد.


    البته این مبنا به همان میزان که وجود را به انسان نسبت می­دهد فعل را نیز به انسان نسبت می­دهد. به میزانی که ما برای وجود انسان استقلال قائل می­شویم در فعل او نیز به همان میزان استقلال را می­پذیریم.


    دیدگاه محیی الدین ابن عربی در مساله جبر و اختیار

  2. #12
    مدیر ارشد انجمن اخلاق و عرفان
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آواتار ها

    تاریخ عضویت : امرداد 1391
    صلوات
    28000
    دلنوشته
    1
    اللهم صلّ علی محمد و ال محمد و عجّل فرجهم
    نوشته : 13,141      تشکر : 27,295
    57,760 در 13,226 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آنلاین نیست.

    پیش فرض












    بدیهی است که بر اساس این مبنا انسان در وجود، استقلال تام و تمام ندارد بلکه وجود او همواره به حق متکی است، بنابراین فعل او نیز استقلال کامل نداشته به حق تکیه دارد.


    همان‌طور که وجود او وجود مظهری (و نه ایجادی و قائم به نفس) است، فعل او نیز فعل مظهری است.


    به هر صورت در یک طرف این وجودِ عبدی و فعل او، حق و در طرف دیگرِ آن خود عبد است.


    بدون حق، وجود و فعل عبد، لباس تحقق و وجود نمی­پوشد و بدون عبد این وجود و فعل ظهور نمی­یابد. بدین معنی که وجود و قدرت عبد از ناحیه حق افاضه می­شود اما این افاضات در موطن‌های مختلف، آثار مختلف را از خود به نمایش می­گذارند و همان طور که اشاره شد این اختلاف و تفاوت ناشی از خصوصیات موطن (یعنی خصوصیات افراد) است نه از خصوصیت نفس افاضه؛ زیرا افاضه (باران وجودی حق) نسبت به همة مواطن یکسان و مساوی است و این مواطن (زمین‌های پذیرندة خلقی این باران)‌اند که هر کدام به میزان استعداد خود از آن بهره‌مند می­شوند و محصولاتی را به بار می­آورند.



    مطالب اين قسمت را با بيان روايتي از امام علي بن‌موسي الرضا(ع) به پایان می‌بریم. امام هشتم(ع) فرمود خداوند خطاب به عبد می‌فرماید:

    «ای فرزند آدم! تو با مشیتی که من به تو داده‌ام اراده می‌کنی و با قدرتی که من به تو داده‌ام اوامر مرا انجام می‌دهی و با نعمتی که من به تو داده‌ام نافرمانی‌ام را می‌کنی» (کليني، 1365: 1/161).


    دیدگاه محیی الدین ابن عربی در مساله جبر و اختیار

  3. #13
    مدیر ارشد انجمن اخلاق و عرفان
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آواتار ها

    تاریخ عضویت : امرداد 1391
    صلوات
    28000
    دلنوشته
    1
    اللهم صلّ علی محمد و ال محمد و عجّل فرجهم
    نوشته : 13,141      تشکر : 27,295
    57,760 در 13,226 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آنلاین نیست.

    پیش فرض










    بررسي سخنان ابن‌عربي


    پس از آنکه دريافتيم به لحاظ مباني عرفاني، جبر در ناحية افعال عباد راه ندارد و عبدْ فاعل موجب نيست و در فعل خود نقش دارد،نوبت به بررسي سخنان ابن­ عربي مي‌‌رسد.

    در اين بررسي به عباراتي خواهيم پرداخت که نقش و تأثير انسان را در فعلش و نيز فاعليت حق را در آن فعل نشان مي‌‌دهند و در نهايت عباراتي را که به نحوي ابهام دارند يا شائبه‌اي از جبر در آنها ديده مي‌‌شود، بررسي خواهيم کرد.

    دیدگاه محیی الدین ابن عربی در مساله جبر و اختیار

  4. #14
    مدیر ارشد انجمن اخلاق و عرفان
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آواتار ها

    تاریخ عضویت : امرداد 1391
    صلوات
    28000
    دلنوشته
    1
    اللهم صلّ علی محمد و ال محمد و عجّل فرجهم
    نوشته : 13,141      تشکر : 27,295
    57,760 در 13,226 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آنلاین نیست.

    پیش فرض









    دیدگاه محیی الدین ابن عربی در مساله جبر و اختیار

    اختيار عبد

    ابن‌عربي عبد را در افعالش مختار مي‌‌داند؛ زيرا به نظر وي جبر با تکليف سازگار نيست (ابن‌عربي، بي‌تا: 1/42).


    وي نه تنها عبد را مختار مي‌‌داند، بلکه او را در اين اختيار مضطر مي‌‌بيند؛ يعني عبد ناگزير از اختيار است. وي با تشبيهي که بين فعل و اختيار حق و اختيار عبد مي‌‌کند مسئله را از ابهام خارج مي‌‌کند. او معتقد است که حق نيز همانند انسان، مجبور به اختيار است؛ بدين معني که حق تابع علم خود است و اين تبعيتْ از نوعي جبر و حتميت برخوردار است ـ هرچند اين جبر، حق را فاعل موجَب نمي‌‌کند؛ زيرا خدا خود بر خويش آن را پذيرفته است. بنده نيز اختيار خود را به شکل حتمي و جبري دارا است (همان: 1/591).


    همان‌گونه که اين اضطرار و مجبور بودن به اختيار، حق را از اختيار بيرون نمي‌‌برد، عبد را نيز از اختيار خارج نمي‌‌کند. ابن‌عربي براي اينکه کسي از تعبير جبر دربارة­ حق دچار سوء برداشت نشود، آن را در جاي ديگر اين‌گونه توضيح مي‌‌دهد: «آنجا [در ناحية حق]، جبر و جابر يکي است؛ جابر جز علم حق چيزي نيست و علم او صفت اوست و صفت او ذات او» (همان: 3/167).





    دیدگاه محیی الدین ابن عربی در مساله جبر و اختیار

  5. #15
    مدیر ارشد انجمن اخلاق و عرفان
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آواتار ها

    تاریخ عضویت : امرداد 1391
    صلوات
    28000
    دلنوشته
    1
    اللهم صلّ علی محمد و ال محمد و عجّل فرجهم
    نوشته : 13,141      تشکر : 27,295
    57,760 در 13,226 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آنلاین نیست.

    پیش فرض










    هرچند نوع اضطراري بودن اختيارِ حق و اختيار عبد از هم متمايزند؛ اما تشبيه عبد به حق از جهت نفس اضطراري بودن است. از این رو مي‌‌توان نتيجه گرفت همان‌گونه که حق در افعالش مختار است، عبد نيز چنين است.


    عبد در فعلش مختار است و مجبور بودن او به اختيار نه تنها در مقابل اختيار و نافي آن نيست؛ بلکه مؤيد و مؤکد آن است و اختيار را براي انسان به امر حتمي و ناگزير مبدل مي‌‌سازد.


    در جاي ديگر با تأکيد بر حتميت و اختيار و اينکه هستي و حضرت حق با حتميت و جبر و وجوب همراه‌اند و اينکه هر مخلوقي حتي در اختيار نيز با اصل و خالق خود از نظر حتميت و ضرورت شبيه است، اين تشبيه را به گونة ديگر تأکيد مي‌‌کند:


    «تو با حق و اوصاف او باش [يعني] بين جبر و اختيار دايم» (همان: 1/687). ابن‌عربی برای رفع اشتباه تصریح می‌کند که جبر تشبیهی در هر دو وجود (حق و عبد) برخاسته از اکراه نيست؛ انسان مجبور (به اختیار) است اما (در این جبر) مکره و مضطر نيست، «فهو مجبور غير مکره» (همان: 2/35)؛ بلکه این جبر همان سرشته شدن با اختیار است، يعني انسان به حکم خلقت خود ناگزیر از انتخاب و اختیار است.




    دیدگاه محیی الدین ابن عربی در مساله جبر و اختیار

  6. #16
    مدیر ارشد انجمن اخلاق و عرفان
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آواتار ها

    تاریخ عضویت : امرداد 1391
    صلوات
    28000
    دلنوشته
    1
    اللهم صلّ علی محمد و ال محمد و عجّل فرجهم
    نوشته : 13,141      تشکر : 27,295
    57,760 در 13,226 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آنلاین نیست.

    پیش فرض













    ابن‌عربي اضطراري بودن اختيار را در جاي ديگر با بيان متفاوتي توضيح مي‌‌دهد:


    فعل در ناحية عبد با آنکه فعل حق محسوب مي‌‌شود اما با «ارادة حادثة عبد» که اختياري است، تحقق مي‌‌يابد.


    فعل عبد مثل حرکت شيءِ مرتعش نيست که هيچ اراده واختياري در آن وجود ندارد. يعني حرکات ما به سوي انجام فعل اختياري است اما ايجاد آن از ناحية حق است و ايجاد ارادة عبد هم از سوي حق صورت مي‌‌گيرد.


    بدين ترتيب وقتي حق فعلي را در ناحية عبد اراده مي‌‌کند که در آن بايد جسم از جايي به جاي ديگري انتقال يابد، اراده و طلب انتقال را در ما قرار مي‌‌دهد و ما هم با حرکت اختياري که در نفس خودمان مي‌‌يابيم حرکت مي‌‌کنيم و منتقل مي‌‌شويم.


    اين انتقال در اصل از ناحية خدا خلق مي‌‌شود اما با «ارادة حادثه»اي که در اختيار ما است محقق مي‌‌شود. بنابراين، انسانِ مختار نزد سليم‌العقل در اختيار خود مجبور است (رک: همان: 3/300 و 1/687 و 4/175 و 355).










    دیدگاه محیی الدین ابن عربی در مساله جبر و اختیار

  7. #17
    مدیر ارشد انجمن اخلاق و عرفان
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آواتار ها

    تاریخ عضویت : امرداد 1391
    صلوات
    28000
    دلنوشته
    1
    اللهم صلّ علی محمد و ال محمد و عجّل فرجهم
    نوشته : 13,141      تشکر : 27,295
    57,760 در 13,226 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آنلاین نیست.

    پیش فرض







    نقش انسان و حق در فعل عبد


    ابن‌عربي افعال انسان را به «لا» از حروف الفباي عربي تشبيه مي‌‌کند؛ چون ترکيب اين حرف طوري است که نمي‌‌توان تشخيص داد الف کدام و لام کدام است. فعل عبد نيز چنين است؛ يعني «دربارة فعلي که به دست انسان انجام مي‌‌شود نمي‌‌توان گفت که فعل به طور خالص از آنِ چه کسي است؟ اگر بگويي آن فعل از آن خدا است، درست گفته‌اي و اگر بگويي از آن مخلوق است، باز درست گفته‌اي. اگر چنين نباشد، تکليف عبد درست نمي‌‌شود» (همان: 1/177).



    ابن‌عربي آية «والله خلقکم و ما تعملون» (صافات: 96) را مصداق جمع بين دو نسبت فعل مي‌‌داند و مي‌‌گويد:


    «اگرخدا نقشي در فعل بنده نداشته باشد، براي بنده به هيچ وجه، فعلي ظهور نمي‌‌يابد. از اين رو آية «والله خلقکم و ما تعملون» ميزاني است که بين نسبت صورت فعل که به عبد برمي‌گردد و نسبت ايجاد که به خدا برمي‌‌گردد، جمع مي‌‌کند؛ يعني آيه مي‌‌گويد که خدا عمل شما را خلق مي‌‌کند و با اين بيان، عمل را به بندگان و ايجاد آن را به خدا نسبت مي‌دهد» (همان: 171).







    دیدگاه محیی الدین ابن عربی در مساله جبر و اختیار

  8. #18
    مدیر ارشد انجمن اخلاق و عرفان
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آواتار ها

    تاریخ عضویت : امرداد 1391
    صلوات
    28000
    دلنوشته
    1
    اللهم صلّ علی محمد و ال محمد و عجّل فرجهم
    نوشته : 13,141      تشکر : 27,295
    57,760 در 13,226 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آنلاین نیست.

    پیش فرض











    وي در جاي ديگري آية مزبور را در کنار آية «ما رميت اذ رميت» (انفال: 17) قرار مي‌‌دهد و آن را از باب حيرت مي‌‌داند؛


    زيرا افعال در عين آنکه به عباد نسبت داده مي‌‌شوند از آنان نفي مي‌‌شوند و علمِ بديهيِ ناشي از حس، انکار مي‌‌شود و اينْ حيرت است.


    اين حيرت بيشتر ناشي از عدم استقرارِ نسبت فعل است که بين حق و خلق در تزلزل و ناپايداري است؛ گاهي جانب حق و گاهي جانب خلق رجحان مي‌‌يابد.


    ديد کثرت‌گرايانه و ظاهر‌گرايانه جانب خلق را برجسته مي‌‌کند و ديد وحدت‌گرايانه و باطن‌گرايانه جانب حق را غليظ مي‌‌کند و اين نوسان همواره خودنمايي مي‌‌کند (رک: ابن‌عربي، بي‌تا: 4/43 و280 و 2/607).










    دیدگاه محیی الدین ابن عربی در مساله جبر و اختیار

  9. #19
    مدیر ارشد انجمن اخلاق و عرفان
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آواتار ها

    تاریخ عضویت : امرداد 1391
    صلوات
    28000
    دلنوشته
    1
    اللهم صلّ علی محمد و ال محمد و عجّل فرجهم
    نوشته : 13,141      تشکر : 27,295
    57,760 در 13,226 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آنلاین نیست.

    پیش فرض












    مي‌دانيم آية «ما رميت اذ رميت» (انفال: 17) يکي از آيات کليدي در باب توحيد افعالي است که عرفا بر اساس وحدت شخصي وجود از آن زياد بهره مي‌‌گيرند.


    از طرفي آية «والله خلقکم و ما تعملون» (صافات: 96) دليل اصلي گروهی از متکلمین (اشاعره) در باب نفي فعل از انسان است.


    اينکه ابن‌عربي اين دو آيه را در کنار هم قرار داده است، نشان مي‌‌دهد که او برداشت متعارف این گروه از آية مزبور را نمي‌‌پسندد.


    او مضمون اين آيه را شبيه به آية «ما رميت» ــ که دلالت واضح‌تري بر نسبت فعل به حق و خلق دارد ــ مي‌داند.


    از این رو، در جاي ديگري با استناد به آية «والله خلقکم»، خالقيت را به حق نسبت مي‌‌دهد و دربارة عبد مي‌‌گويد: «تو فاعل هستي و نيستي» (همان: 213).









    دیدگاه محیی الدین ابن عربی در مساله جبر و اختیار

  10. #20
    مدیر ارشد انجمن اخلاق و عرفان
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آواتار ها

    تاریخ عضویت : امرداد 1391
    صلوات
    28000
    دلنوشته
    1
    اللهم صلّ علی محمد و ال محمد و عجّل فرجهم
    نوشته : 13,141      تشکر : 27,295
    57,760 در 13,226 پست تشکر شده
    دریافت : 0      آپلود : 0
    کنیز فاطمه(سلام الله علیها) آنلاین نیست.

    پیش فرض









    آنگاه اين نفي و اثبات را به «ما رميت اذ رميت» استناد مي‌‌دهد و مي‌‌گويد:


    «خداوند همان چيزي (رمي) را که به تو نسبت داد از تو نفي و براي خود اثبات کرد و فرمود: و لکن الله رمي، در حالي که اين عبد بود که رمي کرد» (ابن‌عربي، بي‌تا: 4/213).


    اين بدان معني است که وي معني اين دو آيه را نزديک به هم مي‌‌داند. اين استدلال نشان مي‌‌دهد که وي دو حيثيتي بودن فعل عبد را مسلم مي‌‌داند و فعل را به حق و عبد، هر دو نسبت مي‌‌دهد.



    قابل یادآوری است که گروه مزبور فعل را فقط به حق نسبت می‌دهند و جهت خلقی آن را (که ما با مبانی (عرفانی) پیش‌گفته و از جمله مبنای وحدت شخصی وجود توضیح دادیم) ملحوظ نمی‌دارند.


    بنابراين، اصلي‌ترين آيه‌اي که از سوي این متکلمان براي نفي فعل از عبد استفاده مي‌‌شود، نزد ابن‌عربي براي اثبات اختيار عبد بر مبناي وحدت شخصي وجود به کار مي‌‌رود.




    دیدگاه محیی الدین ابن عربی در مساله جبر و اختیار

صفحه 2 از 4 نخستنخست 1234 آخرینآخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

موضوعات مشابه

  1. Root کردن چیست و چه کارایی هایی دارد ؟
    توسط رایکا در انجمن مقالات آموزش و ترفندها
    پاسخ: 1
    آخرين نوشته: 09-01-1392, 23:00
  2. پاسخ: 2
    آخرين نوشته: 14-01-1389, 16:42

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •