نگاه قرآن به عقلانیت دین سایت آیه های انتظار انجمن آیه های انتظار
ثبت نام
سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
تبلیغات تبلیغات
نگاه قرآن به عقلانیت دین
صفحه 2 از 2 نخستنخست 12
نمایش نتایج: از شماره 11 تا 18 , از مجموع 18
  1. #11
    مدیر افتخاری
    خراباتي آواتار ها

    تاریخ عضویت : شهریور 1388
    نوشته : 4,962      تشکر : 3,978
    6,248 در 2,892 پست تشکر شده
    وبلاگ : 5
    دریافت : 0      آپلود : 0
    خراباتي آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : نگاه قرآن به عقلانیت دین




    5ـ عقلانیت دعاوى دینی

    در قرآن شریف به آیات فراوانى برمی‌خوریم که در آنها با تعبیر « من آیاته» مواجه می‌شویم. موضوع و متعلق « آیه بودن» از دیدگاه قرآن،‌بسیار متنوع و گسترده است؛ از طبیعت گرفته تا امور انفسی و خلاصه تمام ماسوی‌الله را شامل می‌گردد. در قرآن بیش از 350 آیه وجود دارد که چنین مفادى را در بردارد ؛ نظیر : کذلک یبین الله آیاته للناس لعلهم یتقون»[بقره 187] ،‌« و من آیاته خلق السموات و الارض و اختلاف السنتکم »[روم،‌22]؛ « و من آیاته منامکم باللیل و النهار و ابتغاءکم من فضله »[شوری، 29]« و من آیاته خلق السموات و الارض و ما بث فیهما من دابة».

    بنابراین دعوت قرآن و نیز روایات به تدبر، تفکر و مطالعه آیات الهى از جهت آیه بودن آنهاست؛ گر چه اندیشه در باب طبیعت و غیر آن خود مفید و ارزشمند است.

    آیه به معناى نشانه و علامت است و همواره به امرى بیرون و فراتر از خود اشاره دارد. معرفت آیه آى به معناى عبور معرفت‌شناختى از نشانه به صاحب نشانه می‌باشد.

    شناخت آیه‌اى سهم مهم و بسزایى در معارف بشرى دارد . شناخت امور حسى و غیر حسى از طریق علائم محسوس آن مسألة‌اى عادى و روزمره است . از علوم تجربى گرفته در روان‌شناسى از علائم رفتارى به ویژگی‌های روانى پی‌می‌برند، در جامعه شناسى از داده‌های رفتار جمعی، علل آن به دست می‌آید ،‌هم‌چنین در علوم پایه از قبیل فیزیک، شیمى و زیست‌شناسی کاربرد فراوانى از این مدل می‌توان یافت ـ تا رفتارهای روزمره زندگى می‌توان ده‌ها و صدها مصداق و نمونه و مؤید بر این اصل یافت . ویلیام اکام[11]از کشیشان و فلاسفه معروف‌قرون وسطى ،‌اصلى پیش رو نهاد که « امرى موجود است که یا محسوس من باشد یا لازمه محسوس من ؛ والا باید آن را از صفحه وجود محو کرد». بر این اساس به « استره ‌اکام » معروف شد. وى تیغ برکشید و امور فراوانى را از صفحه هستى خارج کرد؛ زیرا با اصل فوق هم‌خوان نبود.
    نگاه قرآن به عقلانیت دین

  2. #12
    مدیر افتخاری
    خراباتي آواتار ها

    تاریخ عضویت : شهریور 1388
    نوشته : 4,962      تشکر : 3,978
    6,248 در 2,892 پست تشکر شده
    وبلاگ : 5
    دریافت : 0      آپلود : 0
    خراباتي آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : نگاه قرآن به عقلانیت دین




    استدلال از راه آیه،‌خود به دو نحو است:‌اول: استدلال از راه آثار و علائم حسى بر امور محسوس ؛ دوم : استدلال از طریق نشانه‌هاى حسى بر امر غیر حسی.

    هر دو استدلال از سنخ معرفت آیه‌ای است و مورد پذیرش همگان از جمله غربی‌ها قرار دارد.البته‌ به این نکته باید توجه داشت که اعراب جاهلى میان خلق و تدبیر تفاوتى قائل بودند؛ آنها خلق را به خدا و تدبیر را به ارباب اصنام نسبت می‌دادند؛ از این رو بیت‌ها را پرستش می‌کردند، تا نزد خد شفیعشان شوند. آیات فراوانى در این باب نازل شد تا بیان دارد که آفرینش و تربیت هر دو خاص خداست . از این رو آیات از خلقت اشیا و تکوین انسان آغاز و در ادامه به تدبیر امور اشاره کرد:« و من آیاته خلق السموات و الارض و اختلاف السنتکم و ألوانکم ان فى ذلک لایات للعالمین »[روم،‌22].

    « و من آیاته ان خلقکم من تراب ثم اذا انتم بشر تنتشرون » [روم،‌20] . چنانکه در جاى جاى سخن وحی تعابیرى هم‌چون « یتفکرون»، «یعقلون» و « یذکرون» را می‌توان مشاهده نمود. لذا انتقال از آیه به صاحب آیه تنها به مدد تعقل و تفکر فراهم می‌آید . پس خلق و تدبیر دو امر ممزوج بوده،‌نه مفروق و فاعل هر دو یکى است.

    ابراهیم u بر بطلان ربوبیت کواکب و ماه و خورشید از راه آثار حسى آن استدلال کرد. افول و غیبت آنها از انسان، خود دلیل بر مدعاست : « کذلک نرى ابراهیم ملکوت السموات و الارض و لیکون من الموقنین ، فلما جن علیه اللیل رأى کوکباً قال هذا ربی، فلما افل قال لااحب الافلین»[انعام،‌ 79ـ57].

    در باب شناخت آیه‌ای، تفاسیرى چند مشاهده می‌شود که در این مقال به همه آنها اشاراتى خواهد شد.
    نگاه قرآن به عقلانیت دین

  3. #13
    مدیر افتخاری
    خراباتي آواتار ها

    تاریخ عضویت : شهریور 1388
    نوشته : 4,962      تشکر : 3,978
    6,248 در 2,892 پست تشکر شده
    وبلاگ : 5
    دریافت : 0      آپلود : 0
    خراباتي آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : نگاه قرآن به عقلانیت دین




    6ـ تفسیر بر پایه استنتاج علمی

    علوم به عنوان مجموعه مسائل هدفدار و روش‌مند،‌در تاریخ دراز آهنگ خود،دچار تحولات وسیعى شده است، و لکن ارکان و مراحل آن همیشه بر این سبک و سیاق بوده است: فرضیه ، آزمون و قانون [12].

    دانشمند علوم طبیعى بر اساس مشاهدات علمى و انس ذهنى حاصله، به فرضیه‌اى (گمانه) دست می‌یازد . وى فریضه خود و دیگر فرضیه‌های رقیب را به آزمون می‌گذارد تا توان تبیین علمى آنها را بیازماید. گام مهم در این زمینه ارزیابى میزان احتمالات است تا بر اساس آن فرضیه‌اى قبول،‌رد یا تعدیل گردد. میزان احتمال در ارائهنظریه، تأثیر تام و تمام دارد،‌به گونه‌اى که اگر معلوم شد احتمال قابل توجهى وجود دارد که مشاهدات آن مؤید فرضیه دومى می‌باشد،‌در این صورت ، فرضیه اول رد یا تعدیل می‌گردد یا لااقل از تبدیل شدن به نظریه محروم می‌ماند . ولى اگر میزان احتمال به حدی کم باشد که در عمل نادیده گرفته شود،‌فرضیه نخست از آزمون سربلند و پیروز بیرون آمده،‌نظریه علمى محسوب می‌شود.

    مدل روش استقرائى مبتنی بر احتمالات یا روش شناخت آیه‌اى ، در مورد ذات واجب، قابل تطبیق می‌باشد [13] ، مى توان با مشاهده کوه و در و دشت آسمان و زمین به نظرى بس عمیق پى برد و آن را گواه بر مدبرى بس نکته دان و نکته سنج و خبیر و توانا گرفت. البته فرضیه‌اى دیگر می‌توان ابراز داشت و آن اینکه نظم مشهود در پاره‌هاى خلقت ،‌بدون دخالت قادرى تواناو صرفاً بر اساس تصادف و صدفه تحقق یافته است؛‌مثلاً نظم منظومه شمسى که حاصل صدها و هزاران اجزا و ارتباطات است با احتمالی که براى نشان دادن آن، نیاز به کسرى با مخرج بسیار زیاد است،‌اتفاق باشد .
    نگاه قرآن به عقلانیت دین

  4. #14
    مدیر افتخاری
    خراباتي آواتار ها

    تاریخ عضویت : شهریور 1388
    نوشته : 4,962      تشکر : 3,978
    6,248 در 2,892 پست تشکر شده
    وبلاگ : 5
    دریافت : 0      آپلود : 0
    خراباتي آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : نگاه قرآن به عقلانیت دین




    ولى تنها توجه به مثال ذیل امر را تا حد زیادی واضح و روشن می‌کند:‌

    می‌دانید حروف فارسی از نظر نوشتن بعضى (مانند ب ) به چهار صورت (ب ،‌ـب،‌ب و ـبـ )نوشته می‌شود و بعضى (مانند و) به دو صورت (و ،‌ ـو) و مجموعاً‌بیش از یکصد شکل پیدا می‌کند و ما عجالتاً یکصد شکل حساب می‌کنیم. فرض کنید ماشین تحریر ما نیز همین یک صد صورت را داشته باشد. احتمال تصادفى تایپ شدن یکى از حروف،‌به طور مشخص ، یک صدم و احتمام تصادفى تایپ شدن دو حرف مشخص پشت سر هم ،‌یک ده‌هزارم است. حال اگر کتابى داشته باشیم که هر صفحه آن بیست سطر و در هر سطر پنجاه حرف وجود داشته باشد،‌هر صفحه مجموعاً یک هزار حرف در خود جاى خواهد داد؛ بنابراین احتمال تصادفى تایپ شدن یک صفحه از مطالب در خود جاى خواهد داد؛ بنابراین احتمال تصادفى تایپ شدن یک صفحه از مطالب کتاب،‌به طور صحیح و منظم، مساوى کسرى است با صورت یک و مخرج یک در کنار دو هزار صفر این عدد به قدرى عظیم و نجومى است که هیچ کس نمی‌تواند آن را به درستى تصور کند. اگر تمام اتمهاى منظومه‌ها و کرات آسمانى را حساب کنیم، در برابر آن مسلماً عدد کوچکی خواهد بود. به همین دلیل یک احتمال از این عدد بزرگ بقدری کوچک است که عملاً هیچ فرقى با صفر ندارد. حال اگر این کتاب یک هزار صفحه داشته باشد،‌براى نشان دادن احتمال تصادفى تایپ شدن آن به وسیله یک نفر بی‌سواد، کسرى لازم است که مخرج آن دو میلیون صفر داشته باشد و اگر کتابخانه ما فقط یک هزار کتاب دارا باشد ،‌دو میلیارد صفر در مخرج کسر خواهیم داشت.

    با این حساب راهى برای پژوهشگر باقى نمی‌ماند جز اینکه فرضیه دخالت طرح و تدبیر در خلقت را بپذیرد. و هر چه دقت و توجه و مطالعه خود را افزون کند، نظم ناشناخته‌اى کشف خواهد شد و در نتیجه احتمال قریب به صفر، ناچیز و ناچیزتر می‌شود و این امر حاصلى جز ایمانی صد چندان به خدا نخواهد داشت.

    این تفسیر درسخنان اندیشمندان و فرزانگان معاصر با اندک اختلافى مشاهده می‌شود[14]. هم‌چنین در برخى آثار فلاسفه مسیحى ردپایى از آن را می‌توان یافت [15].
    نگاه قرآن به عقلانیت دین

  5. #15
    مدیر افتخاری
    خراباتي آواتار ها

    تاریخ عضویت : شهریور 1388
    نوشته : 4,962      تشکر : 3,978
    6,248 در 2,892 پست تشکر شده
    وبلاگ : 5
    دریافت : 0      آپلود : 0
    خراباتي آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : نگاه قرآن به عقلانیت دین




    7ـ تفسیر بر پایه استنتاج فلسفى

    مراد استنتاج فلسفى آن است که کبراى استدلال ، اصلى عقلى و فلسفى بوده و صدق آن وامدار و مشاهده حسى نباشد. پس ممکن است صغراى استدلال مقدمه‌اى تجربی و حسى باشد . ولى از آنجا که کبرى فلسفى است ، استدلال ماهیتاً فلسفى خواهد بود. برخى بزرگان شناخت آیه‌ای در قرآن را داراى ماهیتى فلسفى تلقى کرده‌اند. فیلسوف کبیر علامه طباطبایى در عین حال که وجود خدا را در قرآن امرى بدیهى تلقى فرموده‌اند،‌اما با پذیرش شناخت آیه‌ای می‌فرمایند: با تدبر و تأمل در آیات تکوینى الهی، می‌توان جهاتى یافت که با انضمام اصول عقلی،‌دلالت بر ذات پاک خداى سبحان و صفات علیاى او خواهد داشت. مشاهده فقر و نیاز با توجه به اصل عقلى «احتیاج وجود فقیر به ذات غنی»، دلالتى آشکار بر وجود خداى صمد و صفات حسناى او دارد [16]. برخی فلاسفه دیگر استدلال بر ذات پاک واجب را در قرآن روا می‌دارند.[17]

    براهین موسوم به براهین جهان شناختى در فلسفه دین مسیحی، اغلب با اخذ یک مقدمه تجربى از قبیل « حرکت »،‌«حدوث» و ضمیمه یک اصل فلسفى نظیر « احتیاج حادث به محدث یا احتیاج متحرک به محرک»، به اثبات وجود خداوند می‌پردازند . به هر حال می‌توان گفت شناخت آیه‌اى در این دو تفسیر، تابع الگوى معرفتی «شاهد ـــ جریان ـــ‌استدلال ــ باور » می‌باشد. و ما با رعایت اصول استدلال علمى و فلسفى ،‌از طریق مقدمات به نتیجه مطلوب منتهى می‌شویم.
    نگاه قرآن به عقلانیت دین

  6. #16
    مدیر افتخاری
    خراباتي آواتار ها

    تاریخ عضویت : شهریور 1388
    نوشته : 4,962      تشکر : 3,978
    6,248 در 2,892 پست تشکر شده
    وبلاگ : 5
    دریافت : 0      آپلود : 0
    خراباتي آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : نگاه قرآن به عقلانیت دین




    8ـ تفسیر بر پایه تعبیر دینى

    برخى فیلسوفان معاصر دین، که نگاهى مثبت به دین و مبانى آن دارند علی‌رغم این که معتقدند ادله اثبات واجب از اثبات قطعى وجود او ناتوان است،‌ایمان به خدا را امرى معقول و از مقوله باورهاى غیر مبتنى بر دلیل و استنباط می‌دانند. جان هیک می‌پرسد : آیا شناختن یعنی اثبات کردن؟ خود در پاسخ می‌گوید: لااقل از دیدگاه نویسندگان کتاب مقدس چنین نیست. وجود خداوند نزد آنها امرى ملموس است نه موضوعى براى استدلال و استنباط [18].

    مفهوم استدلال یا آوردن شاهد و دلیل، متضمن نوعى شکاف و فاصله میان واقعیت مشهود و مسألة مطلوب می‌باشد. هیک با استفاده از اصل « کلیفورد» که از اصول معرفت‌شناسى نویناست،‌معتقد است :‌

    همواره و همه‌جا و براى همه کس نادرست است که به چیزى باور داشتهباشد ، اما دلیل و مدرک کافی براى آن ارائهندهد .

    او این اصل را نیازمند تعدیل و تغییر می‌داند . تنها معرفتهاى استدلالی است که محتاج شاهد و مدرک است. اما معارف تجربى نیازى به استدلال ندارد؛ ما به داده‌هاى حسى خود اعتقاد داریم؛ ولی اعتقاد مزبور براساس دلایل و شواهد تلقى نمی‌شود. بنابراین می‌توان گفت مجموعه معرفت‌هاى ما به دو قسم معرفت مبتنى بر شهواهد باور ؛ ولى الگوى معرفتى معارف غیر مبتنى بر شواهد،نیازمند شاهد و فرآیند استنباط نیست. وى معرفتهای غیر استدلالى را شامل اصول بدیهى عقلى و ادراکات حسی می‌داند و هم‌چنین با تمایز میان باورهاى پایه‌ای و باورهاى بنیادی، مدعى می‌شود که ادراکات دینی از قبیل باورهاى بنیادى است که ضمناً باورى غیر استدلالى و نیز ارزشمند می‌باشد[19].
    نگاه قرآن به عقلانیت دین

  7. #17
    مدیر افتخاری
    خراباتي آواتار ها

    تاریخ عضویت : شهریور 1388
    نوشته : 4,962      تشکر : 3,978
    6,248 در 2,892 پست تشکر شده
    وبلاگ : 5
    دریافت : 0      آپلود : 0
    خراباتي آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : نگاه قرآن به عقلانیت دین




    9ـ تفسیر بر پایه شناخت از راه تذکر

    « علم» در علوم اسلامى با تقسیم اولى به دو قسم علم حضورى و علم حصولى تقسیم می‌شود. قسم اول علمى پیشین و از مقوله یافته‌هاست و دامنش از خطا، تزلزل ، تردید و تیرگى مصون است. در قرآن به طور وفور تذکر به میثاق ازلى و ملاقات حضورى و مراجعه شهودى یافت می‌شود. نظیر آیه فطرت:« فطرة الله التى فطرالناس علیها لا تبدیل لخلق الله»[ روم ،‌30] یا آیه ذر؛ « واذ اخذ ربک من بنی‌آدم من ظهورهم ذریتهم و اشهدهم على انفسهم الست بربکم قالو بلی شهدنا» [اعراف ، 172].

    در روایتى آمده است که خداى سبحان نفرمود «الیس لکم رب»، بلکه فرمود:« الست بربکم» ؛ به عبارتى دیگر از ضمیر متکلم استفاده کرد. این امر دلالت بر معرفت شهودى پیشین از نوع معرفت آیه‌اى دارد ؛ زیرا آنها را بر نفسهاشان شاهد گرفت. آنان نیز بدون تأمل شهادت بر رب بودن خدای سبحان دادند و به تعبیر دقیق‌تر،‌ربوبیت او را یافتند . به دیگر سخن یافتن خود، عین یافتن اوست؛ نه مقدمه آن تا میان آن دو شکاف و فاصله افتد . گاه انسان با مشاهده ردپایى می‌فهمد عابرى از ان مسیر گذشته است؛ این فهم غایبانه مشخصات دقیقی از عابر به انسان نمی‌دهد. بر خلاف شناخت شهودى که مشهود بر شاهد، واضح و آشکار خود را می‌نمایاند. بنابراین شناخت آیه‌ای در این مورد، نشانه‌اى از خدایى است که در عمق جان جا دارد و هر انسان در زوایاى وجود خود هم‌نشین اوست و تنها تصفیه درون کافى است تا پرده از رخساره آن برگیرد.
    نگاه قرآن به عقلانیت دین

  8. #18
    مدیر افتخاری
    خراباتي آواتار ها

    تاریخ عضویت : شهریور 1388
    نوشته : 4,962      تشکر : 3,978
    6,248 در 2,892 پست تشکر شده
    وبلاگ : 5
    دریافت : 0      آپلود : 0
    خراباتي آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : نگاه قرآن به عقلانیت دین




    نتیجه آن که به جز تفسیر دوم دیگر تفاسیر معقول و مستدل می‌نماید. جان آدمى ساحت‌هاى فراتر از حس دارد و با عقل یا شهود می‌‌تواند به فراسوى نشانه‌ها گام بردارد. البته طعن عارف بر عقل فیلسوف نه به جهت تحقیر آن است، بلکه از آن روست که وى را تا سراى معشوق برکشد.


    چشــم اگــــر دارى تــو کورانه میا

    ور نـــدارى چشــم ، دست آور عصا

    آن عصــــاى حــــزم و استـدلال را

    چـــون نــــدارى دیــد می‌کن پیشوا

    ور عصاى حزم و استـدلال نیست

    بی‌عصا کش بـر سر هر ره مایست

    گــــام ز آن‌ســان نه که نابینا نهد

    تـــا کـــه پـــا از چاه و از سگ وارهد[20]

    از این روست که خداوند در وحی خود به گونه‌هایى چند تجلى کرد؛ گاه فرمود: « ان فى ذلک لایة لقوم یعقلون»[نحل ،‌67] و گاه به اشارت « ان ذلک لایة لقوم یذکرون»[نحل، 13].

    پی‌نوشت‌ها

    [1] مرحوم علامه طباطبایی آنها را بالغ بر سیصد مورد می‌داند ؛ ر. ک. المیزان، 5/255.

    [2] ابن منظور،‌لسان العرب، نشر ادب الحوزه 1363، 13/170 ؛ محمد مرتضى الزبیدی، تاج العروس،‌منشورات دارمکتبة الحیاة ،‌بیروت، 9/208، عبدالرحیم ابن عبدالکریم صفی‌پور، منتهى الأرب ، کتابخانه نسائى 1/2/402.

    [3] تفسیر نمونه، زیر نظر آیة الله ناصر مکارم شیرازی، دارالکتب الاسلامیة ، تهران،‌1368،‌2/369.

    [4] تاج العروس، 9/26،‌لسان العرب، 7/459 ـ 458.

    [5] ر.ا.نیکلسون ،‌عرفان و عارفان مسلمان،‌ترجمه اسدالله آزاد، دانشگاه فردوس، ص 46؛ م.م.شریف، تاریخ فلسفه در اسلام،‌تهران،‌مرکز نشر دانشگاهی، 1/315.

    [6] غلامحسین ابراهیمی دینانی، منطق و معرفت در نظر غزالى ،‌امیرکبیر ، ص 322.

    [7] المیزان،‌5/272.

    [8] عزالدین محمود کاشانی،‌مصباح الهدایة‌و مفتاح الکفایة ،‌به تصحیح جلال‌الدین همایی، تهران،‌سنایی،‌1325،‌ص 13.

    [9] المیزان ،‌5/355.

    [10] Dancy.Y.Anintroducion to contemporarg Epistemology (New York, Basil Black Woll 1985) p.110.

    [11] آلبرت آوی،‌سیر فلسفه در اروپا،‌ مترجم دکتر على اصغر حلبی، 1/250 ، هنری توماس،‌بزرگان فلسفه ،‌مترجم فریدون برده‌ای، ص 16.

    [12] ایان بار بور،‌علم و دین ،‌مترجم بهاء‌الدین خرمشاهی، 18/27 ؛ جان لاری،درآمدى تاریخی به فلسفه علم، مترجم على پایا، 53.

    [13] شهید صدر، محمد باقر، الاسس المنطقیه للاستقراء.

    [14] الرسل و الرسول و الرساله، شهید محمد باقر صدر، ص 47 ـ 38، شهید مرتضى مطهری، توحید، ص 98 ـ 58 و مجموعه آثار، 3/50 و سیرى درنهج‌البلاغه ، ص 54.

    [15] Philosophy of Religion. Louis. Pojman p.39.

    [16] علامه طباطبایی، المیزان،‌1/395 و 9/154.

    [17] الاشارات و التنبیهات، 3/66،‌الاسفار الاربعه ، 6/14.

    [18] جان هیک،‌فلسفه دین، مترجم بهرام راد، فصل ششم philosophy of Religion ABERNETHY

    Newyork, The mocnilan company p.252.

    [19] Dancy, Gonathan. An Introduction to comtemparary Epistemology (Basil Blackwell), Part.a.

    [20] مثنوى مولوى با تصحیح دکتر استعلامی، ج 3، یت 276 به بعد.

    منبع: مبین ـ نخستین فصلنامه‌ى قرآن پژوهى به زبان فارسى ـ مباحث تفسیر

    صفحه 84 ـ‌ 66

    نگاه قرآن به عقلانیت دین

صفحه 2 از 2 نخستنخست 12

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •