واژه‌شناسی‌ قرآن‌ سایت آیه های انتظار انجمن آیه های انتظار
ثبت نام
سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
تبلیغات تبلیغات
واژه‌شناسی‌ قرآن‌
صفحه 2 از 2 نخستنخست 12
نمایش نتایج: از شماره 11 تا 16 , از مجموع 16
  1. #11
    مدیر افتخاری
    خراباتي آواتار ها

    تاریخ عضویت : شهریور 1388
    نوشته : 4,962      تشکر : 3,978
    6,248 در 2,892 پست تشکر شده
    وبلاگ : 5
    دریافت : 0      آپلود : 0
    خراباتي آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : واژه‌شناسی‌ قرآن‌




    در خصوص‌ غیرمهموز بودن‌ واژه‌ «قرآن‌» چـهار نظر عمده‌ به‌ شرح‌ ذیل‌ وجود دارد:

    1ـ برخی‌ کلمه‌ «قرآن‌» را با «ال‌» تعریف‌ نه‌ مهموز دانسته‌اند و نه‌ مشتق‌، بلکه‌ آن‌ را اسم‌ خاصی‌ برای‌ کتاب‌ خدا شمرده‌اند. همانند تورات‌ و انجیل‌ که‌ دو اسم‌ خاص‌ برای‌ کتاب‌ آسمانی‌ حضرت‌ موسی‌ و عیسی‌ - علیهما السلام‌ - محسوب‌ می‌شوند. با این‌ وصف‌، واژه‌ «القرآن‌» اسم‌ علم‌ غیر مشتقی‌ است‌ که‌ مرتجلاً برای‌ کتاب‌ آسمانی‌ اسلام‌ وضع‌ شده‌ است‌. شافعی‌ چنین‌ نظری‌ را اختیار کرده‌ و بر این‌ عقیده‌ بوده‌ است‌ که‌ واژه‌ «قرآن‌» از «قرأت‌» گرفته‌ نشده‌ است‌، چه‌ اگر مشتق‌ از آن‌ می‌بود، آنوقت‌ هر چیز خواندنی‌ قرآن‌ نام‌ می‌گرفت‌. (27) سیوطی‌ پس‌ از ذکر آراء مختلف‌ در این‌ باره‌ خود به‌ پیروی‌ از نظر شافعی‌ گفته‌ است‌: «مختار نزد من‌ در این‌ مسئله‌ همان‌ است‌ که‌ شافعی‌ تصریح‌ کرده‌». (28) بنابراین‌، می‌توان‌ دریافت‌ که‌ چون‌ شافعی‌ و سیوطی‌ و دیگر موافقان‌ با این‌ رای‌، انگیزه‌ای‌ برای‌ بحث‌ در این‌ مقوله‌ نداشته‌اند، ناگزیر چنین‌ نظری‌ را اتخاذ کرده‌اند.

    2ـ برخی‌ دیگر چون‌ ابوالحسن‌ اشعری‌ و پیروانش‌ واژه‌ «قرآن‌» را مشتق‌ از «قرن‌» به‌ معنای‌ ضمیمه‌ کردن‌ دو چیز به‌ یکدیگر دانسته‌ و به‌ قول‌ عرب‌ که‌ گفته‌ است‌: «قرنت‌ الشّی‌ بالشّی‌» استناد جسته‌اند، و در نتیجه‌، مجموعه‌ سوره‌ها و آیه‌ها و حرفها را - از آن‌ جهت‌ که‌ پیوسته‌ و مقرون‌ به‌ یکدیگرند - «قران‌» خوانده‌اند. (29) همچنین‌ برخی‌ این‌ وجه‌ تسمیه‌ را به‌ جهت‌ اقتران‌ احکام‌ و شرایع‌ در کتاب‌ خدا دانسته‌اند و برخی‌ دیگر هم‌ اشتمال‌ قرآن‌ بر خصوصیاتی‌ چون‌: فصاحت‌ و بلاغت‌، اسلوب‌ عالی‌ شگفت‌آور، خبر دادن‌ از مغیبات‌ و دانشهای‌ فراوان‌ را که‌ - جمعا بر الهی‌ بودن‌ آن‌ دلالت‌ دارد - وجهی‌ دیگر تلقی‌ کرده‌اند. (30) بر همین‌ اساس‌ است‌ که‌ گفته‌اند: قرآن‌ (به‌ کسر قاف‌) جمع‌ است‌ مابین‌ حج‌ و عمره‌ با یک‌ احرام‌ و در اصطلاح‌ نجوم‌، پیوستن‌ دوستاره‌ باشد در برجی‌. (31) این‌ نظر مبین‌ آن‌ است‌ که‌ اولا همزه‌ ممدوده‌ در کلمه‌ «قرآن‌» حرف‌ زاید است‌، یعنی‌ کلمه‌ مهموز نیست‌ و ثانیا «نون‌» جزء اصلی‌ کلمه‌ محسوب‌ می‌شود. ماحصل‌ کلام‌ اینکه‌ می‌توان‌ کتاب‌ الهی‌ را «قران‌» خواند، که‌ این‌ نیز رأیی‌ سست‌ است‌، زیرا هرچند که‌ واژه‌ «قران‌» بدون‌ همزه‌ ممدوده‌ و با همین‌ معنی‌ درصدر اسلام‌ کاربرد داشته‌ است‌؛ (32) مع‌الوصف‌، هرگز در کتاب‌ خدا به‌ معنای‌ «مجموعه‌ای‌ از سور و آیات‌ و حروف‌ بهم‌ پیوسته‌ مکتوب‌» نیامده‌ است‌. مضافا بر اینکه‌ وقتی‌ در اوایل‌ وحی‌، سوره‌ مزمل‌ نازل‌ شد که‌ برای‌ نخستین‌ بار لفظ‌ «قرآن‌» در آن‌ ذکر می‌شد، هنوز تعداد سور و آیات‌ نازل‌ شده‌ بر رسول‌ اکرم‌ (ص‌) در حدی‌ نبود که‌ بتوان‌ - به‌ عنوان‌ مجموعه‌ای‌ از آیات‌ و سور بهم‌ پیوسته‌ و مقرون‌ - بر آنها نام‌ قرآن‌ نهاد.
    واژه‌شناسی‌ قرآن‌


  2. #12
    مدیر افتخاری
    خراباتي آواتار ها

    تاریخ عضویت : شهریور 1388
    نوشته : 4,962      تشکر : 3,978
    6,248 در 2,892 پست تشکر شده
    وبلاگ : 5
    دریافت : 0      آپلود : 0
    خراباتي آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : واژه‌شناسی‌ قرآن‌




    3ـ یکی‌ ازنحویون‌، به‌ نام‌ فراء کوفی‌، واژه‌ قرآن‌ را مشتق‌ از «قرائن‌»: جمع‌ «قرینه‌» دانسته‌ و آن‌ را «قران‌» خوانده‌ است‌. بدان‌ جهت‌ که‌ آیاتش‌ قرینه‌ و همانند یکدیگر است‌ و پاره‌ای‌ پاره‌ دیگر را تصدیق‌ می‌کند. آنگاه‌ در توجیه‌ نظر خود به‌ آیة‌ «... لوکان‌ من‌ عند غیرالله‌ لوجدوا فیه‌ اختلافا کثیرا» نساء 4/82 استشهاد کرده‌ است‌. (33) طبق‌ نظر فراء کلمه‌ «قرائن‌» در اصل‌ غیر مهموز و نون‌ در آن‌ اصلی‌ است‌. در نتیجه‌، نون‌ در واژه‌ «قرآن‌» باید اصلی‌ و خود کلمه‌، غیرمهموز باشد. این‌ رای‌ نیز به‌ جهت‌ مغایرت‌ با موازین‌ لغوی‌، تصنعی‌ و غیرقابل‌ قبول‌ است‌.

    4ـ بعضی‌ هم‌ لفظ‌ «قرآن‌» را با استناد به‌ احادیثی‌ چون‌ «ان‌ هذا القرآن‌ مادبة‌ الله‌ فاقبلوا من‌ ما دبته‌ ما استطعتم‌» (34) و «القرآن‌ مادبة‌ الله‌ فتعلموا ما دبته‌ ما استطعتم‌» (35) و «ان‌ هذالقرآن‌ مادبة‌ الله‌ فخذوا منه‌...» (36) از کلمة‌ «قری‌» به‌ معنای‌ ضیافت‌، مشتق‌ و مالا غیر مهموز دانسته‌ و بر این‌ نظر بوده‌اند که‌ قرآن‌ کریم‌ گستره‌ خوان‌ خداوندی‌ است‌ که‌ هرکس‌ به‌ قدر وسع‌ و همت‌ خویش‌ از آن‌ منتفع‌ و محظوظ‌ خواهد شد؛ چنانکه‌ در تفسیر ابوالفتوح‌ رازی‌ آمده‌ است‌: عبدالله‌ مسعود روایت‌ کند از حضرت‌ رسول‌ (ص‌) که‌ گفت‌: ان‌ هذاالقرآن‌ هومادبة‌ الله‌ فتعلموا مادبته‌ ما استطعتم‌....»: این‌ قرآن‌ مهمانی‌ خداست‌، بیاموزید مهمانی‌ خدای‌ را چندانکه‌ می‌توانید. (37) البته‌ بعید نیست‌ که‌ در این‌ توجیه‌، اتخاذ «قری‌» به‌ معنای‌ ضیافت‌ و به‌ عنوان‌ منشأ لغوی‌ «قرآن‌» نیز به‌ جهت‌ ارتباط‌ آن‌ با مفهوم‌ عبارت‌ «هوشهر دعیتم‌ فیه‌ الی‌ ضیافة‌الله‌» (38) از خطبه‌ رسول‌ اکرم‌ (ص‌) پیرامون‌ اهمیت‌ ماه‌ مبارک‌ رمضان‌ بوده‌ باشد؛ ماهی‌ که‌ قرآن‌ در آن‌ نازل‌ شده‌ است‌.

    با اندک‌ تاملی‌ می‌توان‌ به‌ سستی‌ توجیهات‌ یاد شده‌ در اشتقاق‌ لفظ‌ قرآن‌ پی‌ برد، زیرا اولا عدم‌ تطبیق‌ واژه‌ «قری‌» با «قرآن‌» از جنبه‌ لغوی‌ و اشتقاقی‌ آنقدر روشن‌ است‌ که‌ نیازی‌ به‌ توضیح‌ نیست‌. (39) ثانیا این‌ توجیه‌ لغوی‌ که‌ بر مبنای‌ مدلول‌ احادیث‌ فوق‌الذکر صورت‌ گرفته‌ توجیهی‌ تکلف‌آمیز و غیر منطقی‌ است‌.
    واژه‌شناسی‌ قرآن‌


  3. #13
    مدیر افتخاری
    خراباتي آواتار ها

    تاریخ عضویت : شهریور 1388
    نوشته : 4,962      تشکر : 3,978
    6,248 در 2,892 پست تشکر شده
    وبلاگ : 5
    دریافت : 0      آپلود : 0
    خراباتي آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : واژه‌شناسی‌ قرآن‌




    در اقوال‌ چهارگانه‌ بالا، غیرمهموز دانستن‌ «قرآن‌» به‌ جهت‌ عدم‌ انطباق‌ با موازین‌ لغوی‌ و قواعد مربوط‌ به‌ اشتقاق‌ ـ چنانکه‌ اشارت‌ رفت‌ ـ نامعتبر و غیرقابل‌ اعتناء است‌؛ مضافا بر اینکه‌ اکثر قریب‌ به‌ اتفاق‌ دانشمندان‌ علوم‌ قرآنی‌ و بویژه‌ مفسران‌ بزرگ‌ و سرشناس‌ نیز لفظ‌ «قرآن‌» را مهموز دانسته‌اند؛ منتها در بحث‌ پیرامون‌ اشتقاق‌ و معنی‌ آن‌ نظرات‌ متفاوتی‌ به‌ شرح‌ ذیل‌ ابراز داشته‌اند:

    1ـ عبدالله‌بن‌ عباس‌ گوید: قرآن‌ مصدر «قرء، یقرأ» است‌، چون‌ رجحان‌ و نقصان‌ و خسران‌، و معنی‌اش‌ اتباع‌ بود و معنی‌ تلاوت‌ هم‌ این‌ باشد، برای‌ آنکه‌ تتبع‌ حروف‌ می‌کند در حال‌ خواندن‌، و قرائت‌ و تلاوت‌ به‌ یک‌ معنی‌ باشد. (40) در این‌ صورت‌، قرآن‌ اسمی‌ است‌ برای‌ آنچه‌ که‌ قرائت‌ می‌شود و به‌ تعبیر دیگر، این‌ کلمه‌ مصدری‌ است‌ به‌ معنای‌ اسم‌ مفعول‌؛ در نتیجه‌، لفظ‌ «قرآن‌» به‌ معنی‌ «مقروء» ] خوانده‌ شده‌ [ است‌، همانطور که‌ «شراب‌ و کتاب‌ و حساب‌» به‌ معنی‌ «مشروب‌ و مکتوب‌ و محسوب‌» است‌. (41) ابوالحسن‌ علی‌بن‌ حازم‌ لحیانی‌ که‌ از علمای‌ مشهور علم‌ نحو و لغت‌ بوده‌ نیز چنین‌ نظری‌ داشته‌ است‌. (42)

    2ـ قتاده‌ در این‌ خصوص‌، نظری‌ دیگر اختیار کرده‌ و گفته‌ است‌: قرآن‌ مصدری‌ است‌ از قرأت‌ الشی‌ء، یعنی‌ اجزای‌ آن‌ چیز را جمع‌ کردم‌ و پاره‌ای‌ را بر پاره‌ دیگر افزودم‌؛ چنانکه‌ مفسران‌ و محققان‌ شاهد مثالی‌ از عمروبن‌ کلثوم‌، شاعر عهد جاهلی‌، آورده‌اند که‌ گفت‌:

    هجان‌ اللون‌ لم‌ تقرا جنینا (43) ذراعی‌ عیطل‌ ادماء بکر

    بازوانی‌ سپید همانند دو دست‌ شتری‌ دراز گردن‌، فرزند نزاده‌ و سپیدرنگ‌ که‌ جنینی‌ را در رحم‌ فراهم‌ نیاورده‌ است‌.

    مناسبت‌ این‌ معنی‌ با قرآن‌ از آن‌ جهت‌ است‌ که‌ قرآن‌ جامع‌ و حاوی‌ تمام‌ سور و آیات‌ و کلمات‌ و حروف‌ است‌؛ چنانکه‌ سفیان‌بن‌ عیینه‌ گفت‌: «برای‌ آن‌ این‌ کتاب‌ را قرآن‌ خوانند که‌ در او معنی‌ جمع‌ است‌. نبینی‌ که‌ حروف‌ جمع‌ کرد تا کلمه‌ شد و کلمات‌ جمع‌ کرد تا آیه‌ شد و آیه‌ جمع‌ کرد تا سوره‌ شد و سوره‌ جمع‌ کرد تا قرآن‌ شد. پس‌ جمله‌ و ابعاض‌ او از جمع‌ خالی‌ نیست‌». (44) ابوعبیده‌ نیز موافق‌ با نظر قتاده‌ گوید: قرآن‌ بدین‌ جهت‌ به‌ این‌ اسم‌ نامیده‌ شده‌ است‌ که‌ سوره‌ها را با هم‌ جمع‌ کرده‌ است‌. (45)
    واژه‌شناسی‌ قرآن‌


  4. #14
    مدیر افتخاری
    خراباتي آواتار ها

    تاریخ عضویت : شهریور 1388
    نوشته : 4,962      تشکر : 3,978
    6,248 در 2,892 پست تشکر شده
    وبلاگ : 5
    دریافت : 0      آپلود : 0
    خراباتي آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : واژه‌شناسی‌ قرآن‌




    3ـ یکی‌ از مشاهیر علم‌ نحو، لغت‌ و ادب‌، موسوم‌ به‌ زجاج‌، بر این‌ رای‌ بوده‌ است‌ که‌ واژه‌ «قرآن‌» بر وزن‌ «فعلان‌» وصفی‌ مشتق‌ از «اَلْقَرْء» به‌ معنای‌ جمع‌ است‌؛ چنانکه‌ عرب‌ گوید: «قرات‌ الماء فی‌ الحوض‌» یعنی‌ آب‌ را در حوض‌ جمع‌ کردم‌.(46) نتیجه‌ اینکه‌ قرآن‌ ثمره‌ کتب‌ آسمانی‌ پیشین‌، بلکه‌ همة‌ علوم‌ را به‌ حکم‌ «و تفصیل‌ کل‌ شی‌ء» و «تبیانا لکل‌ شی‌ء» یکجا دربر دارد. (47) ابن‌فارس‌ نیز در این‌باره‌ گوید: «قرآن‌ هم‌ بدین‌ جهت‌ نامیده‌ شده‌ که‌ احکام‌ و قصص‌ و غیر آن‌، در آن‌ جمع‌ شده‌ است‌.» (48)


    این‌ نظر تقریبا همانند قول‌ قتاده‌ است‌؛ چنانکه‌ صاحب‌ کشف‌الاسرار با جمع‌بندی‌ میان‌ این‌ دو رای‌ از جهت‌ صوری‌ و معنوی‌ ـ گفته‌ است‌: «اشتقاق‌ قرآن‌ از قرء است‌ و معنی‌ قرء با هم‌ آوردن‌ است‌ چیزی‌ متفرق‌ را، یعنی‌ که‌ قرآن‌ سور و آیات‌ و کلام‌ با هم‌ آرد و جمع‌ کند؛ این‌ خود از روی‌ ظاهر است‌ - اما از روی‌ حقیقت‌، قرآن‌ بدان‌ خواندند که‌ هرچه‌ مردم‌ را بدان‌ حاجت‌ است‌ از کار این‌ جهانی‌ و آن‌ جهانی‌، و ترتیب‌ معاش‌ و معاد ایشان‌، جمع‌ کند و ایشان‌ را به‌ آن‌ راه‌ نماید» (49)

    4ـ قطرب‌ واژه‌ «قرآن‌» را به‌ معنای‌ «یکبار بیرون‌ افکندن‌» دانسته‌ و گفته‌ است‌ که‌ قاری‌ به‌ هنگام‌ قرائت‌، گویی‌ لفظ‌ را از دهان‌ یکباره‌ بیرون‌ می‌افکند؛ چنانکه‌ عرب‌ گوید: «ما قرات‌ الناقة‌ سلی‌ قط‌» یعنی‌ این‌ ماده‌ شتر هرگز بچه‌ای‌ بیرون‌ نینداخت‌. (50)

    با توجه‌ به‌ وجوه‌ معانی‌ واژه‌ «قرآن‌» که‌ قبلا به‌ تفصیل‌ از آنها سخن‌ رفت‌، می‌توان‌ دریافت‌ که‌ قول‌ نخست‌ از اقوال‌ چهارگانه‌ فوق‌ معتبر است‌، چنانکه‌ مفسران‌ و دانشمندان‌ علوم‌ قرآنی‌ غالبا در این‌ مورد اتفاق‌ نظر دارند؛ یعنی‌ «قرآن‌» از ریشه‌ «قرا» و به‌ معنای‌ «مقروء» است‌ از باب‌ اطلاق‌ مصدر بر مفعولش‌. شیخ‌الطائفه‌، ابوجعفر محمدبن‌ حسن‌ طوسی‌ در تأیید این‌ نظر گوید: «اگر گویند چگونه‌ قرائت‌، قرآن‌ نامیده‌ می‌شود در حالی‌ که‌ خود قرآن‌ به‌ معنی‌ «خوانده‌ شده‌» است‌، گوییم‌: همانطور که‌ مکتوب‌، کتاب‌ خوانده‌ می‌شود و به‌ معنی‌ نوشته‌ نویسنده‌ است‌. شاعر در طلاقنامه‌ای‌ که‌ به‌ همسرش‌ نوشته‌ گوید:

    کتاب‌ مثل‌ ما لصق‌ الغراء تومل‌ رجعة‌ منی‌ و فیها

    که‌ مقصود از کتاب‌ در این‌ بیت‌، طلاقنامه‌ مکتوب‌ است‌. (51) از مفسران‌ بنام‌ معاصر می‌توان‌ استاد فقید، حضرت‌ علامه‌ طباطبایی‌، صاحب‌ تفسیر شریف‌المیزان‌ را نام‌ برد که‌ با این‌ رای‌ موافق‌ بوده‌ است‌. وی‌ در این‌ باره‌ گوید: قرآن‌ نام‌ کتابی‌ است‌ که‌ بر پیامبر اکرم‌، حضرت‌ محمد (ص‌) نازل‌ شد و از آن‌ جهت‌ که‌ خوانده‌ می‌شود، بدین‌ نام‌ موسوم‌ شده‌ است‌؛ چنانکه‌ خدای‌ تعالی‌ فرماید: انا جعلناه‌ قرآنا عربیا لعلکم‌ تعقلون‌» زخرف‌ 43/4. (52)
    واژه‌شناسی‌ قرآن‌


  5. #15
    مدیر افتخاری
    خراباتي آواتار ها

    تاریخ عضویت : شهریور 1388
    نوشته : 4,962      تشکر : 3,978
    6,248 در 2,892 پست تشکر شده
    وبلاگ : 5
    دریافت : 0      آپلود : 0
    خراباتي آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : واژه‌شناسی‌ قرآن‌




    به‌ هر حال‌ قرآن‌ - به‌ هر تعبیری‌ که‌ یاد کرده‌ شود - کلامی‌ است‌ اعجازآمیز و اعجاب‌انگیز که‌ از طریق‌ وحی‌ بر رسول‌ اکرم‌ (ص‌) نازل‌ گردیده‌ است‌. این‌ کتاب‌ عزیز که‌ هرگز باطل‌ را بدان‌ راه‌ نیست‌. به‌ مقتضای‌ آیه‌ کریمه‌ «انا نحن‌ نزلنا الذکر و انا له‌ لحافظون‌» حجر 15/9 از آغاز وحی‌ تا روزگار ما همچنان‌ مصون‌ از هرتغییر و تبدیل‌ و تحریفی‌ برجای‌ مانده‌ و در هیئت‌ کامل‌ اولیه‌ خود متواتراً و صحیح‌ الاسناد به‌ دست‌ ما رسیده‌ است‌، تا در پرتو تعالیم‌ حیاتبخش‌ آن‌ بتوان‌ راه‌ تعالی‌ و تکامل‌ را فراروی‌ فطرت‌ و خرد هموار ساخت‌؛ با ایجاد پیوندی‌ ناگسستنی‌ بین‌ خود و خدا، امور دنیوی‌ و اخروی‌ را در مسیری‌ حق‌پسندانه‌ به‌ جریان‌ انداخت‌؛ در زلال‌ چشمه‌ساران‌ معارف‌ سبحانی‌ به‌ تطهیر و تلطیف‌ روان‌ پرداخت‌؛ و آنسان‌ که‌ باید صادقانه‌ بار سنگین‌ امانت‌ را بر دوش‌ تعهد کشید و خلعت‌ شریف‌ کرامت‌ بر قامت‌ جان‌ پوشید.
    علیرضا میرزا محمد
    واژه‌شناسی‌ قرآن‌


  6. #16
    مدیر افتخاری
    خراباتي آواتار ها

    تاریخ عضویت : شهریور 1388
    نوشته : 4,962      تشکر : 3,978
    6,248 در 2,892 پست تشکر شده
    وبلاگ : 5
    دریافت : 0      آپلود : 0
    خراباتي آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : واژه‌شناسی‌ قرآن‌




    پی‌ نوشت‌ها و مأخذ:

    1- به‌ ترتیب‌ سوره‌های‌ قرآنی‌: 2/185، 4/82، 5/101، 6/19، 7/204، 9/111، 10/37، 12/3، 15/87 و 91، 16/98، 17/9 و 41 و 45 و 46 و 60و 78 (دوبار) و 82 و 88 و 89، 18/54، 20/2 و 114، 25/30 و 32، 27/1 و 6 و 76 و 92، 28/85، 30/58، 34/31، 36/2، 38/1، 39/27، 41/26، 43/31، 46/29، 47/24، 50/1 و 45، 54/17 و 22 و 32 و 40، 55/2، 59/21، 73/4 و 20، 76/23، 84/21. ر.ک‌: المعجم‌ المفهرس‌ لالفاظ‌ القرآن‌ الکریم‌، ص‌ 539 - 540.

    2- به‌ ترتیب‌ سوره‌ها: 10/15 و 61، 12/2، 13/31، 15/1، 17/106، 20/113، 36/69، 39/28، 41/3 و 44، 42/7، 43/4، 56/77، 72/1، 75/17 و 18، 85/21. ر.ک‌: همان‌ مأخذ.

    3- المیزان‌ فی‌ تفسیرالقرآن‌: علامه‌ طباطبایی‌، ج‌ 13، ص‌ 175.

    4- ر.ک‌: همان‌ مأخذ، ج‌ 20، ص‌ 109 - 110.

    5- تفسیر ابوالفتوح‌ رازی‌، ج‌ 1، ص‌ 5.

    6- مباحث‌ فی‌ علوم‌ القرآن‌ - دکتر صبحی‌ الصالح‌، ص‌ 21؛ و نیز رجوع‌ کنید به‌: الاتقان‌ فی‌ علوم‌ القرآن‌ - سیوطی‌، ترجمه‌ سید مهدی‌ حائری‌ قزوینی‌، ج‌ 1، ص‌ 181-183.

    7- قرآن‌ مجید و فهارس‌ القرآن‌، بکوشش‌ محمود رامیار، ص‌ 997-998.

    8- تفسیر ابوالفتوح‌ رازی‌، ج‌ 1 ص‌ 5 .

    9- الاتقان‌ فی‌ علوم‌ القرآن‌ 7 ج‌ 1، ص‌ 183.

    10- نفائس‌ الفنون‌ فی‌ عرایس‌ العیون‌ - شمس‌ الدین‌ محمدبن‌ محمود آملی‌، ج‌ 1، ص‌ 368 و 369: به‌ انضمام‌ واژه‌ «عظیم‌» ایضاً.

    11- ر.ک‌: التبیان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌ - شیخ‌ طوسی‌، ج‌ 1، ص‌ 17-18؛ و جامع‌ البیان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌ - طبری‌، ج‌ 1 ص‌ 32؛ و مجمع‌ البیان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌ - طبرسی‌، ج‌ 1، ص‌ 14؛ و تفسیر کبیر منهج‌ الصادقین‌، ج‌ 1، ص‌ 7.

    12- دستور الاخوان‌ - قاضی‌ خان‌ بدر محمد دهار، ج‌ 1، ص‌ 494. این‌ واژه‌ در فرهنگها به‌ دو صورت‌ («نبی‌»: به‌ ضم‌ اول‌ و ثانی‌ به‌ تحتانی‌ کشیده‌، و «نوی‌»: به‌ کسر اول‌ و ثانی‌ به‌ تحتانی‌ مجهول‌ کشیده‌) ضبط‌ شده‌ و به‌ معنی‌ «کلام‌ خدا و قرآن‌ و مصحف‌» آمده‌ است‌. برهان‌ قاطع‌، ج‌ 4، ص‌ 2116-2117 و 2208.

    13- ر.ک‌: وجوه‌ قرآن‌ - حبیش‌ تفلیسی‌، ص‌ 234.

    14- تفسیر الجلالین‌ - سیوطی‌، ص‌ 233.

    15- تفسیر القرآن‌ الکریم‌ - سید عبدالله‌ شبر، ص‌ 190؛ و البرهان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌ - بحرانی‌، ج‌ 2، ص‌ 56؛ و التبیان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌، ج‌ 5، ص‌ 67.

    16- المیزان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌، ج‌ 2، ص‌ 19.

    17- همان‌ مأخذ، ج‌ 2، ص‌ 19، 15، و ج‌ 10، ص‌ 64.

    18- البرهان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌ 7 ج‌ 2، ص‌ 57؛ و نیز رجوع‌ کنید به‌: میزان‌ الحکمة‌ - محمدی‌ ری‌ شهری‌، ج‌ 8، ص‌ 94.

    19- به‌ ترتیب‌ سوره‌ها: 2/53 و 185، 3/4، 8/29 و 41، 21/48، 25/1. ر.ک‌: المعجم‌ المفهرس‌ لالفاظ‌ القرآن‌ الکریم‌، ص‌ 14.

    20- ر.ک‌: قاموس‌ القرآن‌ - فقیه‌ دامغانی‌، ص‌ 357؛ و وجوه‌ قرآن‌ - حبیش‌ تفلیسی‌، ص‌ 221-222.

    21- ر.ک‌: قاموس‌ القرآن‌، ص‌ 400-401؛ و وجوه‌ قرآن‌، ص‌ 247-248.

    22- قرآن‌ امانتی‌ الهی‌، علی‌ گلزاده‌ غفوری‌، ص‌ 24.

    23- ر.ک‌: قاموس‌ القرآن‌، ص‌ 180-183؛ و وجوه‌ قرآن‌، ص‌ 103-107.

    24- زندگی‌ نامه‌ شیخ‌ طوسی‌، ص‌ 136؛ و نیز رجوع‌ کنید به‌: التبیان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌، ج‌ 1، ص‌ 19؛ و تفسیر ابوالفتوح‌ رازی‌، ج‌ 1، ص‌ 7؛ و تفسیر کبیر منهج‌ الصادقین‌، ج‌ 1، ص‌ 7.

    25- تفسیر ابوالفتوح‌ رازی‌، ج‌ 1، ص‌ 6.

    26- الکشف‌ عن‌ وجوه‌ القراءات‌ السبع‌ و عللها و حججها، ج‌ 1، ص‌ 110، فقره‌ 10.

    27- التفسیر الکبیر - فخر رازی‌، ج‌ 5، ص‌ 86؛ و تفسیر الخازن‌، ج‌ 1، ص‌ 114؛ و تاریخ‌ بغداد - خطیب‌ بغدادی‌، ج‌ 2، ص‌ 62؛ و مفردات‌ راغب‌، ص‌ 402؛ و مناهل‌ العرفان‌ فی‌ علوم‌ القرآن‌ - زرقانی‌، ج‌ 1، ص‌ 7.

    28- الاتقان‌ فی‌ علوم‌ القرآن‌، ج‌ 1، ص‌ 184.

    29- التفسیر الکبیر، ج‌ 5، ص‌ 86؛ و الاتقان‌، ج‌ 1، ص‌ 184؛ و مناهل‌ العرفان‌، ج‌ 1، ص‌ 7.

    30- التفسیر الکبیر، ج‌ 5، ص‌ 86؛ و دیوان‌ دین‌ - حبیب‌ الله‌ نوبخت‌، ص‌ 42-44.

    31- فرهنگ‌ علوم‌، دکتر سید جعفر سجادی‌، ص‌ 416.

    32- چنانکه‌ حسان‌ بن‌ ثابت‌ انصاری‌ در غزوه‌ بنی‌ قریظه‌ سرود:

    بتصدیق‌ الذی‌ قال‌ النذیرا کفرتم‌ بالقران‌ و قد أتیتم‌

    (سیرت‌ رسول‌ الله‌ - اسحق‌ بن‌ محمد همدانی‌، ج‌ 2، ص‌ 766؛ و السیرة‌ النبویة‌ - ابن‌ هشام‌، ج‌ 3، ص‌ 169)

    33- التفسیر الکبیر، ج‌ 5، ص‌ 86؛ ومباحث‌ فی‌ علوم‌ القرآن‌، ص‌ 18؛ و الاتقان‌ فی‌ علوم‌ القرآن‌، ج‌ 1، ص‌ 184؛ و مناهل‌ العرفان‌، ج‌ 1، ص‌ 7.

    34- الجامع‌ الصغیر، سیوطی‌، ج‌ 1، ص‌ 100؛ و فیض‌ القدیر - مناوی‌، ج‌ 2، ص‌ 546؛ و بالفظ‌ «فتعلموا» به‌ جای‌ «فاقبلوا» میزان‌ الحکمة‌، ج‌ 8، ص‌ 74.

    35- سفینة‌البحار - محدث‌ قمی‌، ج‌ 2، ص‌ 413؛ و میزان‌ الحکمة‌، ج‌ 8، ص‌ 74.

    36- المعجم‌ المفهرس‌ لالفاظ‌ الحدیث‌ النبوی‌ - و نسنک‌، ج‌ 1، ص‌ 37.

    37- تفسیر ابوالفتوح‌ رازی‌، ج‌ 1، ص‌ 11.

    38- وسائل‌ الشیعة‌ الی‌ تحصیل‌ مسائل‌ الشریعة‌ - شیخ‌ حر عاملی‌، ج‌ 7، ص‌ 227.

    39- ر.ک‌: اقرب‌ الموارد، ج‌ 2، ص‌ 994؛ و معجم‌ مقاییس‌ اللغة‌، ج‌ 5، ص‌ 78.

    40- تفسیر ابوالفتوح‌ رازی‌، ج‌ 1، ص‌ 6؛ و نیز رجوع‌ کنید به‌: التبیان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌، ج‌ 1، ص‌ 18؛

    و تفسیر منهج‌ الصادقین‌، ج‌ 1، ص‌ 7؛ و مفردات‌ راغب‌ اصفهانی‌، ص‌ 402؛ و مجمع‌ البیان‌ طبرسی‌، ج‌1، ص‌ 14؛ و جامع‌ البیان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌، ج‌ 1، ص‌ 32؛ و الصباح‌ المنیر، ج‌ 2، ص‌ 183.

    41- التفسیر الکبیر، ج‌ 5، ص‌ 86؛ و مجمع‌ البیان‌، ج‌ 1، ص‌ 14؛ و جامع‌ البیان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌، ج‌1، ص‌ 33؛ و تفسیر منهج‌ الصادقین‌، ج‌ 1، ص‌ 7.

    42- مباحث‌ فی‌ علوم‌ القرآن‌، ص‌ 19؛ و الاتقان‌، ج‌ 1، ص‌ 184؛ و مناهل‌ العرفان‌، ج‌ 1، ص‌ 7.

    43- جامع‌ البیان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌، ج‌ 1، ص‌ 32؛ و التبیان‌ طوسی‌، ج‌ 1، ص‌ 18؛ و مجمع‌ البیان‌ طبرسی‌، ج‌ 1، ص‌ 14؛ و تفسیر ابوالفتوح‌ رازی‌، ج‌ 1، ص‌ 6؛ و منهج‌ الصادقین‌، ج‌ 1، ص‌ 7.

    44- تفسیر ابوالفتوح‌ رازی‌، ج‌ 1، ص‌ 6.

    45- الاتقان‌ فی‌ علوم‌ القرآن‌، ج‌ 1، ص‌ 184.

    46- التفسیر الکبیر، ج‌ 5، ص‌ 86؛ و الاتقان‌، ج‌ 1، ص‌ 184؛ و تفسیر ابوالفتوح‌، ج‌ 1، ص‌ 6؛ و مناهل‌ العرفان‌، ج‌ 1، ص‌ 7.

    47- مفردات‌ راغب‌، ص‌ 402.

    48- نثر طوبی‌ - علامه‌ شعرانی‌، ج‌ 2، ص‌ 293؛ و معجم‌ مقاییس‌ اللّغة‌، ج‌ 5، ص‌ 79.

    49- تفسیر کشف‌ الاسرار، ج‌ 1، ص‌ 491؛ ونیز رجوع‌ کنید به‌: تفسیر الخازن‌، ج‌ 1، ص‌ 114.

    50- التفسیر الکبیر، ج‌ 5، ص‌ 86؛ والتبیان‌ شیخ‌ طوسی‌، ج‌ 1، ص‌ 18.

    51- التبیان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌، ج‌ 1، ص‌ 18. ترجمه‌ بیت‌ عربی‌ چنین‌ است‌: او آرزومند بازگشت‌ من‌ است‌، در حالی‌ که‌ میان‌ ما طلاقنامه‌ای‌ نوشته‌ شده‌ است‌ که‌ چونان‌ سریشم‌ مرا بر جای‌ نگاهداشته‌ و بازگشت‌ را دشوار می‌سازد.

    52- المیزان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌، ج‌ 2، ص‌ 15؛ و نیز بنگرید به‌: مناهل‌ العرفان‌، ج‌ 1، ص‌ 7.

    منبع :گلستان قرآن ، شماره146
    واژه‌شناسی‌ قرآن‌


صفحه 2 از 2 نخستنخست 12

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •