بحر المعارف (جلد دوم ) سایت آیه های انتظار انجمن آیه های انتظار
ثبت نام
سلام مهمان گرامي؛

خوش آمدید، براي مشاهده انجمن با امکانات کامل ميبايست از طريق ايــن ليـــنک ثبت نام کنيد
تبلیغات تبلیغات
بحر المعارف (جلد دوم )
صفحه 16 از 31 نخستنخست ... 612131415161718192026 ... آخرینآخرین
نمایش نتایج: از شماره 151 تا 160 , از مجموع 302
  1. #151
    مدیر ارشد انجمن دفاع مقدس
    نرگس منتظر آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    صلوات
    4413
    دلنوشته
    5
    اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍاَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّک
    نوشته : 18,972      تشکر : 41,292
    48,486 در 15,341 پست تشکر شده
    وبلاگ : 15
    دریافت : 0      آپلود : 0
    نرگس منتظر آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : بحر المعارف (جلد دوم )




    و قال ابو عمران الواسطى : كنت فى مركب البحر فانكسرت السفينة ، فبقيت انا مع امراتى على لوح و قد ولدت صبيا و لم اشعر به ، حتى صاحت بى و قالت : انا عطشى ، فقلت : يا هذه قدترين هذه حالنا! فبينا انا كذلك اذ قد سمعت حسيسا فوقى ، فرفعت راسى فاذا انا برجل و فى يده سلسلة من ذهب و فيها ركوة من ياقوت احمر، فقال : هاكما فاشربا. قال : فاخذت الركوة فشربنا منها فاذا هو اطيب من المسك و ابرد من الثلج ، و احلى من العسل ، من انت رحمك الله ؟ فقال : انا عبدلمولاك ، فقلت : باى شى ء بلغت الى ما بلغت ؟ قال : تركت هواى لهواه ، فاجلسنى فى هواه . ثم غاب عنى ، فلم اره بعد ذلك .
    و ابو عمران واسطى گويد: در كشتى نشسته بودم ، كشتى شكست ، من و همسرم بر تخته پاره اى مانديم و او كودكى زاييده بود كه من نفهميده بودم ، تا اين كه مرا صدا زد و گفت : من تشنه ام ، گفتم : اى زن ، خودت كه حال ما را مى بينى ! در همين حال صداى خفيفى را از بالاى سرم شنيدم ، سر خود را بالا كرده مردى را ديدم كه زنجيرى زرين در دست داشت و در آن ظرفى از ياقوت سرخ بود، گفت : اين را بگيريد و بنوشيد. گويد: ظرف را گرفته از آن نوشيديم ، آب آن خوشبوتر از مشك و سردتر از برف و شيرين تر از عسل بود، گفتم : تو كه هستى ، خدا تو را بيامرزد؟ گفت : من بنده مولاى توام ، گفتم : به چه سبب به اين مقام رسيدى ؟ گفت : دلخواه خود را براى خواسته او ترك كردم ، پس او مرا در خواسته خود نشاند. سپس از نظرم ناپديد شد و ديگر او را نديدم .
    و حكى عبدالواحد بن زيد قال : قلت لابى عاصم العاسى . (626) كيف صنعت حين طلبك رسول الحجاج ؟ قال : كنت فى غرفتى فوقعوا على الباب ليدخلوا على ، و صرت مدهوشا، فاذا بين اخذت بيدى و جرتنى قدما او اكثر، فنظرت فاذا انا على جبل ابى قبيس .
    و عبدالواحد بن زيد حكايت نموده گفت : به ابى عاصم عاسى گفتم : آن گاه كه فرستاده حجاج در پى تو آمد چه كردى ؟ گفت : من در اتاق خود بودم كه بر لب در ريختند تا بر من وارد شوند، من مدهوش شدم ، ناگاه دستى آمد و دست مرا گرفت و يك يا چند قدمى كشيد، چشم باز كردم و خود را بر بالاى كوه ابو قبيس ديدم .
    و حكى ان ابراهيم بن ادهم قال : مررت براعى غنم ، فقلت : هل عندك شربة ماء او من لبن ؟ قال : نعم ، ايهما احب اليك ؟ قال : قلت : الماء. قال : فضرب بعصاه حجرا صلدا لا صدع فيه ، فانبجس الماء منه ، فشربت منه فاذا هو ابرد من الثلج و احلى من العسل . فبقيت متعجبا، قال الراعى : لا تتعجب ، فان العبد اذا اطاع مولاه اطاعه كل شىء.
    و حكايت است كه ابراهيم بن ادهم گفت : به چوپانى گذشتم و گفتم : آيا جرعه اى آب يا شير نزد تو هست ؟ گفت : آرى ، كدام يك را بيشتر دوست دارى ؟ گفتم : آب . گويد: با عصايش به سنگ سختى كه هيچ شكاف نداشت زد، پس آب از آن جوشيد كه از برف سردتر و از عسل شيرين تر بود، من در شگفت شدم ، گفت : تعجب مكن ، چرا كه چون بنده از مولايش اطاعت كند همه چيز از او اطاعت خواهند كرد.
    و حكى انه كانت لرابعة البصرية سلة معلقة فى بيتها، فكلما ارادت الطعام ضربت بيدها لتلك السلة فوجدت فيها الطعام الذى شاءت .
    و حكايت است كه : رابعه بصريه زنبيلى داشت كه در اتاقش آويزان بود، هرگاه طعام مى خواست با دست به آن زنبيل مى زد و هر غذائى كه مى خواست در آن مى يافت .
    و قال الحسن (البصرى ): خرج سلمان الفارسى من المداين و معه ضيف ، فاذا بظباء تسير فى الصحراء و طيور يطيرون فى السماء، فقال سلمان : لياءتينى ظباء و طير منكن سمينان ، فقد جاءنى ضيف احب اكرامه . فجاء كلاهما، فقال الرجل : سبحان الله ، و قد سخرلكم الطير فى الهواء! فقال : اتعجب من هذا؟ هل رايت عبدا اطاع الله فعصاه الله تعالى ؟!
    و حسن بصرى گويد: سلمان فارسى به همراه ميهمانى از مدائن خارج شد، ناگاه به آهوانى رسيد كه در صحرا مى گشتند و پرندگانى در آسمان پرواز مى كردند، سلمان گفت : از ميان شما چند آهو و چند پرنده چاق و چله نزد من آيد كه مرا ميهمانى رسيده و دوست دارم از او پذيرائى كنم . هر دو آمدند، آن مرد گفت : سبحان الله ! پرنده در آسمان مسخر شماست ؟ سلمان گفت : از اين در شگفتى ؟ آيا ديده اى بنده اى از خدا اطاعت كند و خداى متعال از او نافرمانى نمايد؟!

    بحر المعارف (جلد دوم )

  2. #152
    مدیر ارشد انجمن دفاع مقدس
    نرگس منتظر آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    صلوات
    4413
    دلنوشته
    5
    اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍاَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّک
    نوشته : 18,972      تشکر : 41,292
    48,486 در 15,341 پست تشکر شده
    وبلاگ : 15
    دریافت : 0      آپلود : 0
    نرگس منتظر آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : بحر المعارف (جلد دوم )




    و قال عبدالواحد بن زيد: بينما انا و ايوب السجستانى (627) نسير فى طريق الشام فاذا نحن باسود اقبل الينا يحمل كارة حطب ، فقلت : يا اسود من ربك ؟ فقال : لمثلى تقول هذا! فرفع راسه الى السماء و قال : الهى حول هذا الحطب ذهبا، فاذا هو ذهب ، ثم قال : اءراءيتم هذا؟ قلنا: نعم ، ثم قال : اللهم رده حطبا، فصاركما كان اولا، و قال : اساءلوا العارفين فان عجايبهم لا تفنى . فقال ايوب : فبقيت متحيرا خجلا من العبد الاسود و استحييت منه حياء ما استحييت قبل ذلك من احد قط، ثم قلت : امعك شى ء من الطعام ؟ قال : فاذا بين ايدينا جام فيه عسل اشد بياضا من الثلج و اطيب ريحا من المسك و قال : كلوا، فوالذى لا اله غيره ليس هذا من بطن نحل ، فاكلنا فما راينا شيئا احلى مته ، ثم انه قال : و ليس بعارف من يعجب من الايات ، و من يعجب من الايات فاعلم انه بعيد من الله . و من عند من روية الاية فانه جاهل بالله .
    و عبدالواحد بن زيد گويد: در اين ميان كه من و ايوب سجستانى در راه شام مى رفتيم ، ناگاه به سياهى برخورديم كه بارى هيزم حمل مى كرد، گفتم : اى سياه ، پروردگار تو كيست ؟ گفت : به مثل منى چنين مى گويى ! سپس سر به آسمان برداشت و گفت : خدايا، اين هيزم را طلا كن ، ناگاه طلا شد، سپس ‍ گفت : اين را ديديد؟ گفتم : آرى ، سپس گفت : خدايا آن را به هيزم بازگردان ، به همان حالت اول بازگشت ، وى گفت : از عارفان بخواهيد، زيرا عجايب آنان پايان نپذيرد. ايوب گفت : من از اين بنده سياه سرگردان و شرمنده ماندم و تا آن گاه هرگز از هيچ كس چنين شرمندگيى نبرده بودم ، سپس گفتم : آيا طعامى با تو هست ؟ گويد: اشاره اى كرد و در برابر ما جامى پيدا شد و در آن عسلى بود از برف سفيدتر و از مشك خوشبوتر و گفت : بخوريد، سوگند به كسى كه جز او خدايى نيست اين عسل از شكم زنبور به عمل نيامده است . از آن خورديم و شيرين تر از آن نديده بوديم ، و در شگفت شديم . سپس ‍ گفت : عارف نيست كسى كه از آيات (امور خارق العاده ) تعجب كند و هر كه از آيات تعجب كند بدان كه او از خدا دور است ، و هر كه از ديدن آيات عناد ورزد او جاهل به خداست .
    و قال بعضهم : كنت حاجا فاردت التلبية ، و اخذت منديلا لى فغسلته فقطعته نصفين ، ثم اتزرت بنصفه و ارتديت بنصفه الاخر، فلم تزل نفسى تنازعى ببعض الحاجة ، فاذا بهاتف يهتف : فانظر بين يديك ، فنظرت ، فاذا البادية فضة كلها. فمضيت غمضت عينى عنها و قلت : اللهم انى اعوذ بك من كل ارادة سواك .
    و يكى از عرفا گويد: به حج رفته بودم ، خواستم لبيك گويم ، حوله اى را گرفته شستم و آن را دو نيم كرده نيمى را به كمر بسته و نيم ديگر را به دوش ‍ گرفتم ، و خواسته اى داشتم كه پيوسته نفسم طالب آن بود، ناگاه شنيدم هاتفى صدا مى زد: به نزد خود بنگر، نگاه كردم ديدم بيابان سراسر تبديل به نقره شد. از آن گذشته و چشم پوشيدم و گفتم : خداوندا، از هر اراده اى جز تو به تو پناه مى برم .
    و حكى ان رجلا من العارفين فرغ من اعمال الحج و اركانه ، ثم اخذ يحرم باحرامه مرة اخرى ، و قال : لبيك اللهم لبيك ، فقيل له : يا هذا، ان وقت الحج تكون التلبية و قد مضى ! فقال : قد احرمت من الموطن الى زيارة البيت ، فالان احرمت من البيت الى زيارة رب البيت . فقيل له : هنيئا لمن احرم عن غيره و قصد الى زيارته ، فنعم المزور ربنا.
    و حكايت است كه مردى از عارفان از كارها و اركان حج فارغ شده ، سپس ‍ احرامى ديگر بست و لبيك اللهم لبيك گفت . به او گفتند: فلانى ! وقت حج كه تلبيه گفته مى شود گذشت ! گفت : از ميقات به زيارت خانه احرام بستم و حال از خانه به زيارت صاحب خانه احرام بسته ام . به او گفتند: گوارا باد بر كسى كه از غير او احرام بسته و قصد زيارت او را نموده ، و چه خوب زيارت شونده اى است پروردگار ما!
    و حكى ان هرم بن حيان قال : كنت اسير على شاطى دجلة فاذا انا برجل اقبل على ، و عليه سيماء العارفين ، فسلمت عليه و قلت : كيف حالك و شانك ؟ قال : سبحان الله ربنا ان كان وعد ربنا لمفعولا. (628) يا هرم بن حيان اشتغل بما يعنيك . فقلت : رحمك الله من اين عرفت اسمى و اسم ابى و ما رايتك قبل اليوم ؟ قال : اما علمت ان العارفين يتعارف بعضهم بعضا بنور المعرفة ؟ فقال : تعجبت من حسن فصاحته و تحيرت من هيبته .
    و حكايت است كه هرم بن حيان گفت : بر ساحل دجله راه مى رفتم ناگاه مردى را ديدم كه به سوى من مى آمد و سيماى عارفان داشت ، بر او سلام كرده گفتم : حال و بالت چطور است ؟ گفت : منزه است پروردگار ما كه وعده پروردگار ما شدنى است ، اى هرم بن حيان ، به كار خود مشغول باش . گفتم : خدا تو را رحمت كند، از كجا اسم من و پدرم را دانستى و حال آن كه پيش از امروز تو را نديده ام ؟ گفت : مگر نمى دانى كه عارفان يكديگر را با نور معرفت مى شناسند؟ گويد: از شيوايى سخن او در شگفت شده و از هيبت او متحير ماندم .

    بحر المعارف (جلد دوم )

  3. #153
    مدیر ارشد انجمن دفاع مقدس
    نرگس منتظر آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    صلوات
    4413
    دلنوشته
    5
    اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍاَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّک
    نوشته : 18,972      تشکر : 41,292
    48,486 در 15,341 پست تشکر شده
    وبلاگ : 15
    دریافت : 0      آپلود : 0
    نرگس منتظر آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : بحر المعارف (جلد دوم )




    و حكى ان ذاالنون المصرى قال : بينا انا اسير فى بلاد الشام فبلغت الى قرية ، فاذا انا بنفر من اهل القرية ، فدنوت منهم فاذا انا باسود و الناس ‍ يضحكون منه ، فرفع راسه الى و قال : يا ذاالنون اعرف قدر الله ، و لا تمن على الله ، و الحبيب لا يمن على الحبيب . ثم نظر الى السماء فقال : يا غاية همم العارفين ان عرفتك فبمواهبك ، و ان شكرتك فبنعمتك . قال : سالت عنه فقيل : هو مجنون لا يفطر فى كل اربعين يوما الا مرة واحدة ، و لا يخالط الناس و لا يكلمهم .
    و حكايت است كه ذوالنون مصرى گفت : همان طور كه در بلاد شام سير مى كردم به دهى رسيدم ، ناگاه تنى چند از اهل آن ده را ديدم ، به آنان نزديك شده شخص سياهى را ديدم كه مردم دور او را گرفته و به او مى خنديدند، آن سياه سر به سوى من برداشت و گفت : اى ذوالنون ، قدر خدا را بشناس ، و بر خدا منت منه كه حبيب بر حبيب منت نمى نهد. سپس به آسمان نگريست و گفت : اى نهايت همت عارفان ، اگر تو را شناخته ام از مواهب تو بوده ، و اگر سپاست گفته ام از نعمت تو بوده است . گويد: از حال او پرسيدم ، گفتند: ديوانه اى است كه چهل روز يك بار غذا مى خورد و با مردم آميزش و گفتگو ندارد.
    و قال ذوالنون المصرى : بينا اسير على شاطى النيل فاذا انا بجارية متطلعة على النيل و قد اضطربت امواج النيل و هى تقول : الهى تدرى ما تفعل بى ؟ فقلت : يا جارية اتشتكين منه و هو صاحب كل بر و احسان ! فقالت : يا ذوالنون انت الذى اذا شكوت شكوت منه ، و اذا سخطت سخطت عليه . ثم انشات تقول :
    من نال ودك لا يشكوك يا سندى
    انت المراد و ما سواك محال فقلت : يا جارية من اين عرفت انى ذوالنون و لم ترنى ؟ فقالت : عرفتك بنور معرفة الجبار. فقلت : اما تجد هيهنا وحشة الوحدة ؟ فقالت : و الذى نور قلبى بنور معرفته ما سكن قلبى قط الى غيره فانه مونس الابرار فى الخلوات ، و صاحب الغرباء فى الفلوات .
    و ذوالنون مصرى گفته است : همان طور كه بر ساحل نيل راه مى رفتم دختركى ديدم كه بر لب نيل آمده و نگاه مى كرد - و امواج نيل به شدت حركت داشت - و مى گفت : خدايا! مى دانى كه با من چه مى كنى ؟ گفتم : دخترك ؟ آيا از خدا شكايت مى كنى و حال آن كه او صاحب هر نيكى و احسانى است ؟ گفت : اى ذوالنون ! توئى كه به وقت شكايت از او شكايت داشته ، و به گاه خشم بر او خشم گيرى . سپس اين شعر را سرود: (ترجمه ) (( اى پشتيبان من ، هر كه به دوستى تو رسيد از تو شكايت نكند، توئى مراد، و غير تو محال است كه مراد من باشد )) . گفتم : دخترك ! از كجا شناختى من ذوالنون ام و حال آن كه مرا نديده بودى ؟ گفت : با نور معرفت خداى جبار تو را شناختم . گفتم : آيا در اين جا از تنهايى وحشتى ندارى ؟ گفت : سوگند به آن كسى كه دلم را به نور معرفت خود روشن ساخت هرگز دلم به غير او آرامش نيافته ، چرا كه او مونس ابرار در تنهايى ها، و همدم غريبان در بيابانهاست .
    و قال الواسطى : بينا اسير فى البادية اذا انا باعرابى جالسا متفردا (و) دنوت منه و سلمت عليه ، فرد السلام على ، فاردت ان اكلمه فقال : اشتغل بذكر الله ، فان ذكر الله شفاء القلوب . ثم قال : كيف يتفرع ابن آدم من ذكره و خدمته ، و الموت فى اثره ، و الله ناظر اليه ! ثم بكى و بكيت معه فقلت له : ما (لى ) اراك فريدا وحيدا؟ قال : ما انا بوحيد، الله معى ، ما انا بفريد، و الله انيسى . ثم قال : و مضى مسرعا و يقول : يا سيدى اكثر خلقك مشغول عنك بغيرك ، و انت عوض عن جميع ما فات . و يا صاحب كل غريب ، و يا مونس ‍ كل وحيد، و يا ماوى كل فريد. و جعل يمر و انا اتبعه ، ثم اقبل الى و قال : ارجع - عافاك الله - الى من هو خير لك منى ، و لا تشغلنى عمن هو خير لى منك . ثم غاب عن بصرى .
    بحر المعارف (جلد دوم )

  4. #154
    مدیر ارشد انجمن دفاع مقدس
    نرگس منتظر آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    صلوات
    4413
    دلنوشته
    5
    اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍاَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّک
    نوشته : 18,972      تشکر : 41,292
    48,486 در 15,341 پست تشکر شده
    وبلاگ : 15
    دریافت : 0      آپلود : 0
    نرگس منتظر آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : بحر المعارف (جلد دوم )




    و واسطى گويد: همان طور كه در بيابان مى رفتم ناگاه به بيابانگردى رسيدم كه تنها نشسته بود، به او نزديك شده و بر او سلام كردم ، پاسخ سلامم داد، خواستم با او سخن گويم ، گفت : به ذكر خدا مشغول باش ، زيرا ياد خدا شفاى دلهاست . سپس گفت : چگونه آدميزاده از ذكر و خدمت او فارغ مى شود در حالى كه مرگ در پى او و خدا ناظر اوست ! سپس گريست و من نيز با او گريستم و گفتم : چرا تو را تنها و بى كس مى بينم ؟ گفت : من بى كس ‍ نيستم ، خدا با من است ، من تنها نيستم در حالى كه خدا مونس من است . سپس به سرعت رفت و مى گفت : سرورم ! بيشتر آفريدگانت از ياد تو به ديگرى مشغولند و حال آن كه تو عوض تمام از دست رفتگانى ، اى همدم هر غريب ، اى مونس هر تنها و اى پناه هر بى كس . همين طور مى رفت و من در پى او بودم ، سپس رو به من نمود و گفت : خدا سلامتيت دهد، بر گرد به سوى كسى كه براى تو بهتر از من است ، و مرا از كسى كه از تو براى من بهتر است مشغول مدار، سپس از نظرم پنهان شد.
    و حكى ان هرم بن حيان قال : رايت اويس بن عامر فسلمت عليه ، فقال : و عليك السلام يا هرم بن حيان ، فقلت : كيف عرفت اسمى و اسم ابى ؟ قال : عرفت روحى و روحك بنور معرفة ربى . انى احبك فى الله ، قال : ما اظن احدا يحب الله يحب غير الله . قلت : اريد الصحبة و الانس بك ، قال : ما ظننت عارفا يستوحش عن الله حتى يستاءنس بغيره . قلت : اوصنى ، قال : اوصيك بالله سبحانه ، فانه عوض عن كل مافاتك .
    حكايت است كه هرم بن حيان گفت : اويس بن عامر را ديدم و به او سلام كردم ، گفت : سلام بر تو اى هرم بن حيان ، گفتم : چگونه اسم من و پدرم را شناختى ؟ گفت : روح خودم و روح تو را با نور معرفت پروردگارم شناختم . گفتم : من تو را در راه خدا دوست مى دارم ، گفت : گمان ندارم كسى كه خدا را دوست داشته باشد غير او را دوست بدارد. (629) گفتم : مى خواهم با تو انس و صحبتى داشته باشم ، گفت : نپندارم كه عارفى با بودن خدا احساس تنهايى كند تا به غير او انس گيرد. گفتم : مرا سفارشى فرما. گفت : تو را به خداى سبحان سفارش مى كنم ، كه او عوض تمام از دست رفته هاى توست .
    و قال ذوالنون : كنت اسير فى بعض المفاوز فاذا انا برجل متزر بحشيش ‍ فسلمت عليه ، فرد على السلام ، ثم قال : من اين الفتى ؟ قلت : من بلد مصر، قال : الى اين ؟ قلت : اطلب الانس بالمولى ، قال : اترك الدنيا و العقبى يصح لك الطلب و تصل الى مولاك و انسه . قلت : هذا كلام صحيح صححه لى ، قال : اتتهمنا فيهما اعطينا! و لقد اعطينا حين ما تقول و هو المعرفة . فقلت : ما اتهمك ولكن اريد ان تزيدنى نورا على نور، فقال : يا ذا النون انظر الى فوقك ، فنظرت فاذا السماء و الارض كانهما ذهب يتوقد و يتلاءلاء. ثم قال : يا ذاالنون اغضض بصرك ، فاذا هما صارتا كما كانتا. فقلت : كيف السبيل الى هذا؟ قال : تفرد بالفرد ان كنت له عبدا.
    بحر المعارف (جلد دوم )

  5. #155
    مدیر ارشد انجمن دفاع مقدس
    نرگس منتظر آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    صلوات
    4413
    دلنوشته
    5
    اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍاَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّک
    نوشته : 18,972      تشکر : 41,292
    48,486 در 15,341 پست تشکر شده
    وبلاگ : 15
    دریافت : 0      آپلود : 0
    نرگس منتظر آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : بحر المعارف (جلد دوم )




    و ذوالنون گفته است : در يكى از بيابانهاى خشك مى رفتم ، ناگاه مردى را ديدم كه با مشتى علف خود را پوشانده ، بر او سلام كردم ، پاسخ سلامم داد، سپس گفت : جوان ! از كجا مى آيى ؟ گفت : از سرزمين مصر، گفت : به كجا مى روى ؟ گفتم : در جستجوى انس با مولايم ، گفت : ترك دنيا و آخرت گو تا طلب تو به صحت پيوندد و به مولاى خود و انس به او دست يابى . گفتم : اين سخن درستى است ولى آن را براى من تصحيح و توجيه نما، گفت : آيا ما را در مورد آن چه به ما داده شده متهم مى دارى ؟ و حال آن كه همان زمان كه سخن مى گفتى معرفت به ما داده شده است . گفتم : تو را متهم نمى كنم ولى مى خواهم نورى بر نورم بيفزايى ، گفت : اى ذوالنون ، به بالاى سرت بنگر، نگاه كردم گويا آسمان و زمين طلايى بود كه مى درخشيد، سپس گفت : اى ذوالنون ، چشمت را فرو خوابان ، ناگاه آسمان و زمين به صورت اولشان برگشتند. گفتم : راه اين كار چگونه است ؟ گفت : اگر بنده آن يگانه هستى خود را براى او يگانه دار.
    و قال محمد المقدسى : دخلت يوما دارالمجانين بالشام فرايت فيها شابا على رقبته غل ، و على رجليه قيد مشدود بسلسله ، فلما وقع بصره على قال : يا محمد اءترى ما فعل بى ؟ و اشار بطرفه الى السماء ثم قال : جعلتك رسولى اليه ، قل له : لو جعلت السماوات غلا على عنقى ، و الارضين قيدا على رجلى ، لم التفت منك الى سواك طرفة عين ؛ كيف لا يكون العارف هكذا و هو يتقلب فى الروضات الاربع على البساط الاربع !: فى روضات ذكره على بساط محبته ، و فى روضات شوقه على بساط انسه ، و فى روضات خوفه على بساط رجائه ، و فى روضات مناجاته على بساط قربه ، فاى نزهة اطيب من نزهة العارف ؟! و اى سرور اسر من سروره ؟! فياله من طرب و سرور! و ياله من فرح و حياة ! فمرة يتفكر فى نعيم ربه ، و مرة يتفكر فى تقصير حقه ، و مرة يتعلق بامتنان ربه ، و مرة يجول حول سرادقات قدسه . للناس حال ، و للعارف حالات .
    و محمد قدسى گفته است : روزى در شام به ديوانه خانه رفتم ، جوانى ديدم كه غلى به گردن او بسته و پاهايش نيز با زنجير محكم بسته بود. چون چشمش به من افتاد گفت : اى محمد، مى بينى با من چه كرده اند؟ سپس به گوشه چشم به سوى آسمان اشاره كرد و گفت : تو را فرستاده خودم به سوى او قرار دادم ، به او بگو: اگر همه آسمانها را غلى بر گردنم نهى ، و تمام زمين ها را زنجير پايم كنى ، هرگز يك چشم بهم زدن به سوى غير تو التفات نكنم ؛ چگونه عارف چنين نباشد و حال آن كه در چهار باغ بر چهار بساط در گردش است : 1 - در باغهاى ذكر او بر بساط محبت او. 2 - در باغهاى شوق او بر بساط انس او. 3 - در باغهاى خوف از او بر بساط رجاء و اميدوارى به او. 4 - در باغ هاى مناجات با او بر بساط قرب و نزديكى به او. پس كدام تفريحى از تفريح عارف فرح انگيزتر؟! و كدام شاديى از شادى عارف شادتر؟! وه چه شادى و نشاطى ؟ وه چه فرح و حياتى ! بارى در نعمت پروردگارش مى انديشد، و گاه در كوتاهى خود از اداى حق او؛ بارى به امتنان پروردگارش مى آويزد، و گاه در اطراف سراپرده هاى قدس او مى گردد. مردم را يك حال است و عارف را حالاتى است . (630)
    و قال ابو يزيد: ان ادنى مقام من مقامات العارف ان يمر على الماء و فى الهواء، و اعلاها ان يمر على الدارين من غير ان يلتفت منه الى ماسواه .
    و ابو يزيد گفته است : كمترين مقام از مقامات عارف آن است كه بر روى آب و در هوا راه مى رود، و برترينش آن است كه بر دو دنيا بگذرد بى آن كه از خدا به سوى غير او متوجه شود.
    و قال ذوالنون : اول زمرة يوم القيامة زمرة العارفين ، و ليس لهم مقام دون مقعد صدق عند مليك مقتدر. و قال : العارف بين البر و الذكر، لا الله يمل من بره ، و لا العارف يشبع من ذكره .
    و ذوالنون گفته است : نخستين گروه در روز قيامت گروه عارفان است . و آنان را جايگاهى كمتر از جايگاه صدق نزد پادشاه مقتدر (خداوند متعال ) نيست . و گويد: عارف ميان نيكى و ذكر قرار دارد، نه خداوند از نيكى به او ملال گيرد، و نه عارف از ذكر خدا سير گردد.
    بحر المعارف (جلد دوم )

  6. #156
    مدیر ارشد انجمن دفاع مقدس
    نرگس منتظر آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    صلوات
    4413
    دلنوشته
    5
    اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍاَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّک
    نوشته : 18,972      تشکر : 41,292
    48,486 در 15,341 پست تشکر شده
    وبلاگ : 15
    دریافت : 0      آپلود : 0
    نرگس منتظر آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : بحر المعارف (جلد دوم )




    فصل 58: فضيلت علم معرفت و درجات آن
    فقد تحقق مما اسلفنا ان علم المعرفة هو العلم بالله عزوجل و هو نور من انوار ذى الجلال ، و خصلة من اشراف الخصال ، اكرم الله به قلوب طالبيه ، و خص به اهل ولايته و اهل محبته ، و فضله على ساير العلوم ، و اكثر الناس ‍ عن شرفه غافلون و بلطايفه جاهلون و عن عظيم خطره ساهون ، و عن غوامض معانيه لاهون ، و لا يدرك هذه المعانى الا اصحاب القلوب . و هذا العلم اساس العلوم ، كما قال سيد العارفين عليه السلام : العلم نقطة كثرها الجاهلون . (631)
    از آن چه در گذشته گفتيم محقق شد كه علم معرفت علم به خداى بزرگ (خداشناسى ) است ، و آن نورى از انوار ذى الجلال و خصلتى از شريفترين خصلتهاست ، كه خداوند دلهاى طالبان خود را بدان گرامى داشته ، اهل ولايت و دوستان خويش را بدان مخصوص گردانيده ، و اين علم را بر ساير علوم برترى بخشيده است ، و بيشتر مردم از شرافت آن غافل ، به لطايف آن جاهل ، از ارزش بزرگ آن بى خبر، و از معانى غامض و پيچيده آن بى اطلاعند، و اين معانى را جز صاحبدلان درنيابند. و اين علم اساس ساير علوم است ، چنان كه سرور عارفان عليه السلام فرموده : (( علم يك نقطه است ، جاهلان انبوهش كرده اند )) .
    و ساير العلوم مبنية عليه ، به ينال خيرالدارين و عزهما، و به يعرف العبد عيوب نفسه ، و من ربه و جلال ربوبيته و كمال قدرته ، و اصل عبودية نفسه ، و صدق وفاء امر ربه . يطير سر العبد بجناح المعرفة فى سرادقات لطايف قدرته ، و يدور حول منتهى عزه ، و يرتع فى روضات قدسه . فلا يتم العلوم كلها دون امتزاج شى ء منه بها، و لا يفسد الاعمال الا بفقده ، و لا يسكن اليه الا قلوب نظر الله اليها بالرافة و الرحمة ، و نورها بمصابيح العلم و الحكمة ، و وصل الى رفع المنازل و الدرجات ، كما قال تعالى : يرفع الله الذين آمنوا منكم و الذين اوتوا العلم درجات . (632)
    و ساير علوم مبتنى بر آن است ، خير و عزت دنيا و آخرت با آن به دست آيد، و بنده با آن عيوب خود، پروردگار خود، جلال و ربوبيت و كمال قدرت او، اصل بندگى خود و صدق وفاى امر پروردگارش را مى شناسد. سر و ضمير بنده با بال معرفت در سراپرده هاى لطايف قدرت او به پرواز درآمده ، در اطراف منتهاى عزت او گردش كرده ، و در باغهاى قدس او به نزاهت پردازند. پس همه علوم بدون امتزاج با چيزى از آن تمام و كامل نمى گردد، و اعمال فاسد نمى شود جز با نداشتن آن ، و بدان آرامش ‍ نمى يابد مگر دلهايى كه خداوند با ديده رافت و رحمت به آن ها نگريسته و با چراغهاى علم و حكمت آن ها را روشن ساخته و به بلنداى منازل و درجات رسيده باشد، چنان كه خداى متعال فرموده : (( خداوند كسانى از شما را كه ايمان آورده و كسانى را كه به آنان علم داده شده به درجاتى بالا مى برد )) .
    و كل عارف يخشى الله و يتقيه على مقدار علمه بالله عزوجل ، و كذلك يرى العبد بنوره حركات آفات الارادات من باطن القلب ، و به يرى خطرات الضلالات التى تهيج من شهوات النفس ، و به يرى الهام الملهم من جهة الطاعات ، و بنوره يرى وسواس العدو من جهة المعاصى ، و بنوره يعرف العبد كيف يحذر آفات الارادات ، و كيف يرد خواطر الغفلات ، و كيف يقبل الهام الملهم ، و كيف يحارب العدو بخواطر الاخلاص . قال الله تعالى : افمن شرح الله صدره للاسلام فهو على نور من ربه . (633) و قال : من لم يجعل الله له نورا فما له من نور. (634)
    و هر عارفى به اندازه علمى كه به خداى بزرگ دارد از او بيم دارد و پروا مى نمايد، و همچنين با نور آن علم است كه حركات آفتهاى اراده ها را از باطن قلب مى بيند، و بدان نور است كه خطرات گمراهيهايى را كه از شهوات نفس تحريك مى شود مشاهده مى نمايد، و با آن است كه الهام ملهم را از جهت طاعات مى بيند، و با آن نور وسواس دشمن را از جهت گناهان مى بيند، و با نور آن بنده مى فهمد كه چگونه از آفات ارادات بپرهيزد، و چگونه خاطره هاى غفلتها را رد كند، و چگونه الهام ملهم را بپذيرد، و چگونه با دشمن به وسيله خاطره هاى اخلاص نبرد كند. خداى متعال فرموده : (( آيا آن كس كه خداوند سينه او را براى اسلام وسعت داده و از آن رو بر نورى از جانب پروردگار خويش است ... )) ، و فرموده : (( هر كس ‍ كه خداوند براى او نورى قرار نداده پس او را نورى نيست )) .
    بحر المعارف (جلد دوم )

  7. #157
    مدیر ارشد انجمن دفاع مقدس
    نرگس منتظر آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    صلوات
    4413
    دلنوشته
    5
    اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍاَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّک
    نوشته : 18,972      تشکر : 41,292
    48,486 در 15,341 پست تشکر شده
    وبلاگ : 15
    دریافت : 0      آپلود : 0
    نرگس منتظر آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : بحر المعارف (جلد دوم )




    و قال ابو عبدالله فى وصيته لابنه : يا بنى اجتهد فى تعلم علم السر، فان بركته كثيرة اكثر مما تظن . يا بنى من تعلم علم العلانية و ترك علم السر يهلك و لا يشعر. ثم اعلم ان هذا العلم اعطائى لا تكلفى ، الا ان الله يعطيه العبد بحسن جهده . يا بنى ان اردت ان يكرمك ربك بعلم السر فعليك ببغض ‍ الدنيا، و اعرف خدمة الصالحين ، و احكم امرك للموت ، فاذا اجتمعت فيك هذه الخصال الثلاثة يكرمك ربك بعلم السر و مناقب الصالحين .
    و ابو عبدالله (نباجى ) در وصيت خود به پسرش گفت : پسر جان ، در فراگيرى علم سر بكوش ، زيرا كه بركت آن بيش از آن است كه تو مى پندارى ، پسر جان ، هر كه علم ظاهر را بياموزد و علم سر و باطن را رها سازد به هلاكت افتاده و خود نمى داند. سپس بدان كه اين علم اعطايى است نه تكلفى ؛ جز آن كه خداوند آن را با كوشش نيك بنده به وى عطا مى فرمايد. پسرجان ، اگر مى خواهى پروردگارت تو را با عطاى علم سر گرامى بدارد بر تو باد به دشمنى دنيا، و خدمت صالحان را پيشه ساز، و كار خود را براى مرگ محكم ساز، پس هرگاه اين خصال سه گانه در تو جمع شد خداوند تو را به علم سر و مناقب صالحان گرامى خواهد داشت .
    و من هنا قال بعض العارفين فى جواب من ساله سبيل المعرفة بالله : ليس بالاشياء يعرف العبد ربه ، بل بربه يعرف العبد الاشياء.
    و از همين جاست كه يكى از عارفان در پاسخ كسى كه از او راه شناخت خدا را پرسيد، گفت : بنده پروردگارش را با اشياء نمى شناسد، بلكه اشياء را با پروردگارش مى شناسد.
    و قال بعضهم عرفت الله بالله ، و عرفت مادون الله بالله .
    و يكى از آنان گويد: خدا را به خدا شناختم ، و غير خدا را به خدا شناختم .
    و قيل : لولا انت كيف كنت اعرف من انت :
    و گفته شده است : اگر تو نبودى چگونه مى دانستم تو كه هستى ؟
    و سئل بعضهم : باى شى ء عرفت الله ؟ قال : بتعريفه اياى .
    و از يكى از آنان پرسش شد: به چه چيز خدا را شناختى ؟ گفت : به معرفى كردن او خود را به من .
    و قيل للرابعة البصرية : بم عرفت ربك ؟ قالت : عرفت : ربى بربى ، و لولا ربى ما عرفت ربى .
    و به رابعه بصريه گفته شد: به چه چيز خدا را شناختى ؟ گفت : خدايم را به خدايم شناختم ، و اگر پروردگارم نبود پروردگارم را نمى شناختم .
    و قال سيد الشهداء عليه السلام فى دعاء عرفة : كيف يستدل عليك بما هو فى وجوده مفتقر اليك ؟ ايكون لغيرك من الظهور ما ليس لك ، حتى يكون هو المظهر لك ؟ متى غبت حتى تحتاج الى دليل يدل عليك ؟ و متى بعدت حتى تكون الآثار هى الموصل اليك ؟ (635) عميت عين لا تراك ، و لا تزال عليها رقيبا، و خسرت صفقة عبد لم تجعل له من حبك نصيبا... تعرفت لكل شى ء فما جهلك شى ء، و تعرفت لى فى كل شى ء، فانت الظاهر فى كل شى ء. (636)
    و حضرت سيدالشهداء عليه السلام در دعاى عرفه عرضه مى دارد: چگونه استدلال شود بر تو چيزى كه در وجودش نيازمند توست ! آيا غير تو را ظهورى است كه تو ندارى تا آن كه او ظاهر كننده تو باشد؟! كى نهان بوده اى تا به دليلى محتاج باشى ؟ و كى دور بوده اى تا آثار رساننده به تو باشند؟ كور است چشمى كه تو را نمى بيند و حال آن كه تو پيوسته مراقب او هستى ، و زيانبار است معامله بنده اى كه او را بهره اى از دوستى خود نداده اى ... خود را به هر چيز نمايانده اى پس هيچ چيز به تو جاهل نيست ، و خود را در هر چيز به من نمايانده اى پس در همه چيز آشكارى .
    و قال بعضهم : رزقنى الله الحياء، و كسانى المراقبة ، فكلما هممت بمعصية ذكرت جلال الله و عظمته فاستحييت منه .
    و يكى ديگر گفته است : خداوند مرا حياء روزى كرد و لباس مراقبت بر من پوشاند، پس هرگاه عزم گناهى كنم جلال و حشمت خدا را به ياد مى آورم و از او شرم مى دارم .
    بحر المعارف (جلد دوم )

  8. #158
    مدیر ارشد انجمن دفاع مقدس
    نرگس منتظر آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    صلوات
    4413
    دلنوشته
    5
    اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍاَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّک
    نوشته : 18,972      تشکر : 41,292
    48,486 در 15,341 پست تشکر شده
    وبلاگ : 15
    دریافت : 0      آپلود : 0
    نرگس منتظر آنلاین نیست.

    پیش فرض پاسخ : بحر المعارف (جلد دوم )




    تبصره (مراتب مردم در معرفت )
    اى عزيز! مردم در مراتب معرفت چند طبقه اند: بعضى در مقام نفس ‍ مى باشند. اين طايفه اهل دنيا و اتباع هوا و هوس و حواس اند، چون حق و صفات او را نشناسند. اهل الله اينان را اصحاب حجاب و منكر حق مى نامند و حق تعالى در شان ايشان فرموده است : قل ارايتم ان كان من عند الله ثم كفرتم به من اضل ممن هو فى شقاق بعيد. (637)
    بگو: بگوييد ببينم اگر آن (قرآن ) از سوى خدا باشد سپس شما بدان كفر ورزيدند، چه كسى گمراهتر از آن كه در دشمنى عميقى است ؟
    طبقه دوم : ارباب قلب اند. اصحاب اين طبقه از مقام نفس ترقى كرده و آيينه دل ايشان از زنگ شكوك صاف گرديده ، به آيات الهى استدلال كنند و تفكر در مقامات و تدبر در كلمات نموده ، در مظهر آفاق و انفس به معرفت اسماء و صفات و اسماء زاكيات حق رسيده اند، پس علم و قدرت و حكمت حق به چشم عقل مصفى از شوب هوا بينند، حتى يتبين لهم انه الحق . (638) و اين طايفه اهل برهان باشند و غلط بر ايشان روا نباشد.
    سيم : طبقه ارباب روح است . و اهل اين طبقه از درجه تجليات صفات و اسماء گذشته و به مقام مشاهده رسيده باشند، و شهود جامع احديت يافته و از خفا نيز گذشته و از حجب تجليات اسماء و صفات و كثرت تعينات گذشته و شهود حضرت احديت حال ايشان گشته ، اولم يكف بربك انه على كل شى ء شهيد. (639) و اين طايفه خلق را آيينه حق بينند يا حق را آيينه خلق .
    و طبقه چهارم بالاتر از اين است ، و آن استهلاك در عين احديت است . و محجوبان مطلق را فرموده اند: الا انهم فى مرية من لقاء ربهم . (640) و در مقام قلب و تجليات اسماء و صفات هر چند به سبب يقين از شك خلاص ‍ يافته اند اما از لقاء على الدوام و معنى كل من عليها فان و يبقى وجه ربك ذوالجلال و الاكرام (641) قاصراند و محتاج به تنبيه الا انه بكل شى ء محيط. (642) و به شهود اين حقيقت و به معنى كل شى ء هالك الا وجهه (643) جز طايفه اخير ظفر نيافته اند. و در اين حضرت هو الاول و الاخر و الظاهر و الباطن (644) عيان است ، و در كل تعينات ، وجه حق مشهود و از وجوه اسماء و تعينات آن منزه ، فاينما تولوا فثم وجه الله (645) محققان چون به اين مرتبه رسيده اند مى گويند.
    بحر المعارف (جلد دوم )

  9. #159
    مدیر ارشد انجمن دفاع مقدس
    نرگس منتظر آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    صلوات
    4413
    دلنوشته
    5
    اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍاَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّک
    نوشته : 18,972      تشکر : 41,292
    48,486 در 15,341 پست تشکر شده
    وبلاگ : 15
    دریافت : 0      آپلود : 0
    نرگس منتظر آنلاین نیست.

    پاسخ : بحر المعارف (جلد دوم )




    فصل 59: شرافت علم الهى بر ساير علوم
    اى عزيز! چون اين مراتب دانسته شد، پس بدان كه علم الهى كه علم توحيد است احاطه به جميع علوم دارد، چنان كه متعلق او را كه ذات حق تعالى است احاطه است به جميع اشياء كه : ان الله بكل شى ء محيط، (646) اولم يكف بربك انه على كل شى ء شهيد. (647) همچنان كه ساير علوم را موضوع و مبادى و مسائل مى باشد اين علم را نيز مى باشد. و موضوع اين علم ، وجود حق تعالى است سبحانه . و مبادى او ماهيات حقايقى كه لازم وجود حق تعالى است ، و آن حقايق عبارت از (اسماء ذات و) اسماء صفات و اسماء افعالند. و مسايل او عبارت است از آن چه بدو مبين مى شود حقايق متعلقات اين اسماء ثلاثه . و مرجع اين همه به دو چيز است ، و هما معرفة ارتباط العالم بالحق ، و الحق بالعالم ، و ما يمكن معرفته من المجموع و ما يتعذر.
    ... و آن دو شناخت ارتباط عالم به حق و ارتباط حق با عالم است ، و آن چه از مجموع كه شناخت آن ممكن يا ناممكن مى باشد.
    و لابد است هر كسانى را كه طالب معرفت اين مسائل و مبادى باشند مسلم داشتن از طايفه اهل الله كه عارفان علم الهى اند، تا وقتى كه وجه حقيقت اين علم بر ايشان مبين گردد، يا به دليل عقلى اگر چنانچه حال و وقت و مقام آن عارف و مخبر اقتضاى آن كند و اثبات آن به دليل عقلى از وى مستفاد گردد؛ و يا سمعى (648) كه طالب به صحت (649) آن محقق گردد و (از) وجه حقيت (650) آن تاثيرى در نفس خود يابد لايح گردد بى آن كه افتقارى باشد به سبب خارجى من المقدمات و الاقيسة ، همچنان كه شيخ كامل نجم الدين الكبرى در جواب امام فخر رازى كه پرسيد: بم عرفت ربك ؟ گفت : بواردات ترد على القلوب ، فتعجز النفوس عن تكذيبها. (651)
    پس از اين مقدمات معلوم شد كه علم الهى اعرف و اشرف جميع علوم است لشرف موضوعه و عزة مباديه و مسايله . و علم حكمت و كلام اگر چه موضوع ايشان موضوع اين علم است لكن در اين دو علم از كيفيت وصول العبد الى ربه و القرب منه الذى هو المقصد الاعلى و المطلب الاسنى من تحصيل العلوم و الاعمال و الطاعات و العبادات (652) بحث نمى كنند. پس اين علم ارفع و انفع بلكه صفه و نقاوه جميع علوم است ، فلا مطمع للنجاة الا بحصوله و اقتنائه ، و لا فوز فى الدرجات الا بوصوله . (653)
    پس اين علم باطن ، شرافت و مرتبه وى عالى تر از علم ظاهر است كه نصيب اهل ظاهر است ، بر قياس شرافت علم ظاهر بر علم حجامت و حياكت . پس ‍ رعايت ادب هر كس كه علم باطن را از وى اخذ مى كنند به اضعاف زياده از رعايت ادب استاد علم ظاهر كه از وى استفاده مى نمايند لازم است . و همچنين رعايت ادب استاد علم ظاهر به اضعاف زياده است از رعايت ادب استاد حجام و حايك . و همچنين تفاوت در اصناف علوم ظاهرى جارى است ، استاد علم كلام و فقه اولى و اقدم است از استاد علم نحو و صرف . پس حقوق شيخ در علم طريقت فوق حقوق ساير علوم است ، پس ‍ ادب او نيز بايد بالاتر از ادب والدين باشد، چنانچه گذشت .
    بحر المعارف (جلد دوم )

  10. #160
    مدیر ارشد انجمن دفاع مقدس
    نرگس منتظر آواتار ها

    تاریخ عضویت : دی 1348
    صلوات
    4413
    دلنوشته
    5
    اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍاَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّک
    نوشته : 18,972      تشکر : 41,292
    48,486 در 15,341 پست تشکر شده
    وبلاگ : 15
    دریافت : 0      آپلود : 0
    نرگس منتظر آنلاین نیست.

    پاسخ : بحر المعارف (جلد دوم )




    فصل 60: وجود و مراتب آن
    اى عزيز! بدان كه حق تعالى در نزد اهل معرفت عبارت از وجود محض ‍ است ، و وحدت او وحدتى است حقيقى نه وحدتى كه در مقابل كثرت باشد، و وجود در حق او سبحانه عين ذات او است ، و در ماعداى او امرى زايد است بر حقيقت ايشان . و حقيقت هر موجودى عبارت است از تعين او در علم حق سبحانه ازلا، و آن حقيقت را در اصطلاح اهل معرفت (( عين ثابته )) مى گويند، و در اصطلاح متكلمين (( معلوم معدوم )) ، و در اصطلاح معتزله (( شى ء ثابت )) .
    و آن واحدى كه اولا از حق تعالى صادر شده است نزد محققان اهل معرفت وجود عام است كه بر اعيان ممكنات ، آن چه به وجود آمده است و خواهد آمدن مما سبق العلم بوجوده ، فايض شده است . و اين وجود مشترك است ميان (( قلم اعلى )) كه اول موجودات است و او را (( عقل اول )) نيز مى گويند، و ميان ساير موجودات اما نه همچنانكه فلاسفه مى گويند، چه نزد محققان وجودى نيست در واقع الا حق سبحانه و تعالى ، و عالم امرى زايد نيست بر حقايقى كه معلوم الله اند ازلا، و متصف به وجود مى شوند ثانيا. و اين حقايق از حيثيت معلوميت و تعين صور ايشان در علم حق سبحانه مستحيل است كه مجعول باشند، لاستحالة قيام الحوادث بذات الحق سبحانه ، و لاستحالة ان يكون الحق سبحانه ظرفا لسواه او مظروفا.
    ... زيرا قيام داشتن حادثات به ذات حق سبحان محال است ، و نيز محال است كه حق سبحان ظرف يا مظروف غير خود باشد.
    و از اين جاست كه حقايق نزد اهل كشف و نظر نيز مجعول به جعل جاعل نيستند، اذ المجعول هو الموجود، فما لا وجود له لايكون مجعولا، و لو كان كذلك لكان للعلم القديم فى تعين معلوماته فيه ازلا اثر، مع انها غير خارجة عن العالم (بها) فانها معدومة لانفسها لا ثبوت لها (لا) فى نفس العالم بها، فلو قيل يجعلها لزم اما تساوقها للعالم بها فى الوجود، او ان يكون العالم بها محلا لقبول الاثر من نفسه فى نفسه و ظرفا لغيره - كما مر - و كل ذلك باطل ، لانه قادح فى صرافة وحدته سبحانه ازلا، و (العقل ) (654) قاض باءن الوجود المفاض عرض الاشياء موجودة لا معدومة ؛ و كل ذلك محال من حيث انه تحصيل الحاصل .
    ... زيرا مجعول همان موجود است ، پس آنچه كه وجود ندارد مجعول هم نخواهد بود، و اگر چنين بود البته علم قديم در تعين معلوماتى كه اراذل در نفس عالم بدانها وجود دارد اثر داشت با آن كه آن معلومات از نفس عالم بدانها خارج نيست ، چرا كه آن ها بنفسه معدومند و ثبوتى (جز) در نفس ‍ عالم بدانها ندارند. پس با قول به جعل آن ها يكى از دو محذور لازم مى آيد: يا اين است كه اين اشياء در وجود همدوش با عالم به آن ها هستند. و يا اين كه عالم به آن ها محل قبول اثر از خود است در خود و ظرف غير خود مى باشد - چنان كه گذشت - و همه اينها باطل است ، زيرا اين امور به وحدت خداى سبحان از ازل اشكال وارد مى كند. و (عقل ) حاكم است بر اين كه وجودى كه در عرض اشياء افاضه مى گردد موجود است نه معدوم ؛ و همه اينها محال است ، زيرا تحصيل حاصل خواهد بود.
    پس ثابت شد كه حقايق مجعول نيستند، و در واقع دو موجود نيست بلكه وجود واحد است ، و اين وجود مشترك است در ميان جميع موجودات و مستفاد از حق سبحانه و تعالى است ، و اين وجود واحد كه بر ممكنات مخلوقه عارض شده است فى الحقيقة مغاير نيست وجود حق باطن را كه مجرد از اعيان و مظاهر است الا به نسب و اعتبارات ، كالظهور و التعين و التعدد الحاصل بالاقتران فى قبول حكم الاشتراك ، و نحو ذلك من النعوت التى يلحقه بواسطة التعلق بالمظاهر يعنى حق سبحانه و تعالى .

    بحر المعارف (جلد دوم )

صفحه 16 از 31 نخستنخست ... 612131415161718192026 ... آخرینآخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •