دوازدهم: سعۀ صدر

انجام كارهاي اساسي و اصولي، نيازمند حوصله و سعۀ صدر است. سعۀ صدر کنایه از نوعي تحمّل و مداراي بالا و قوي در مسئوليّت‌هاي سنگين و دشوار می‌باشد.

انسان بايد در ميدان مشكلات و سختي‌ها به دنبال حلّ آن‌ها باشد و با صبر و شكيبايي گره‌هاي كور را بگشايد و اگر گره‌ها، كور و باز نشدني بود، از كنار آن مشكلات به زيبايي و بهترين نحو ممكن عبور كند.

توقف در مقابل مشكلات جايز نيست. اگر حلّ مشكل نیز میسّر نبود، بايد آن را به دوش گرفته و به پيش برود. وقتي انسان مي‌تواند اين‌گونه با مشكلات كنار بيايد كه دريا دل باشد و سعۀ‌صدر داشته باشد.

سعۀ صدر یکی از مهم‌ترین و کارآمدترين ابزار موفّقيّت انبياي الهي (عليهم السّلام) است. حضرت موسي(عليه‌السّلام) وقتي که دستور مأموريت اساسي را دريافت کرد، به عنوان اوّلين و مهم‌ترين درخواست، از خداوند متعال تقاضاي شرح صدر کرد.[8]

يقيناً داشتن سعۀ صدر، قدرت تحمّل مشکلات به انسان می‌دهد و او را موفّق مي‌کند و بعد از سختي‌ها و شدائد، آساني و راحتي براي وی فراهم مي‌آورد.

اگر سالک در مواجهه با معضلات پيش‌رو، دلي به مثابۀ دريا نداشته باشد، ناپاکي‌ها و پليدي‌هاي جامعه او را منحرف مي‌کند و به ورطۀ سقوط مي‌کشاند.

هر مانعي راه او را مسدود مي‌کند و او را از حرکت منصرف مي‌نمايد. زيرا آمادگي رويارويي با شدائد و سختي‌ها را نداشته است.

موفّقيت در سير و سلوک و کسب مقامات عاليۀ عرفاني مرهون شرح صدر است. تاريخ اهل معرفت، حاکي از استقامت ورزيدن سالکان الي‌الله و سعۀ صدر آنان در پيمودن مسيري است که از مو باريک‌تر، از شمشير برّنده‌تر و از آتش سوزنده‌تر است.



برگرفته از کتاب سير و سلوک(دفتر مقدماتي) از تأليفات حضرت آيت الله مظاهري

پي‌نوشت ها:

1. المزّمّل / 10-1
2. من لايحضره الفقيه، ج 1، ص 481«... يَنَامُونَ فِي أَوَّلِ اللَّيْلِ فَإِذَا ذَهَبَ ثُلُثَا اللَّيْلِ أَوْ مَا شَاءَ اللَّهُ فَزِعُوا إِلَي رَبِّهِمْ رَاغِبِينَ رَاهِبِينَ طَامِعِين...»
3. قصص / 77 «وَ ابْتَغِ فيما آتاكَ اللهُ الدّارَ الآخِرَةَ وَ لا تَنْسَ نَصيبَكَ مِنَ الدُّنيا»
و در آنچه خداوند به تو داده خانه آخرت را بطلب، و سهم خود را از دنيا فراموش مكن.
4. عدة الداعي، ص 41«الدُّعاءُ مُخُّ الْعِبادَة»
5. وسائل الشّيعة، ج 7، ص 28«أفْضَلُ العِبادات الدُّعاء».
6. بقره / 186 «وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادي عَنِّي فَإِنِّي قَريبٌ أُجيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجيبُوا لي‏ وَ لْيُؤْمِنُوا بي‏ لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُون»
«و چون بندگان من از تو درباره من بپرسند، (بگو) من حتماً (به همه) نزديکم، دعاي دعاکننده را هنگامي که مرا بخواند اجابت مي‌کنم، پس بايد دعوت مرا بپذيرند و به من ايمان آورند، شايد که راه يابند.»
7. النور / 21: «وَ لَوْلا فَضْلُ اللهِ وَ رَحْمَتُهُ ما زَكَي مِنكُم مِن أحَدٍ أبَداً ‌وَلكِنّ اللهُ يُزَكّي مَن يَشاءُ وَاللهُ سَمِيعٌ عَلِيم»
«و اگر فضل و بخشايش خدا بر شما نبود هيچ كس از شما هرگز پاك نمي‌‏شد، و ليكن خداوند هر كه را خواهد پاك مي‌سازد، و خدا شنوا و داناست.»
8. طه 28-25 «رَبِّ اشْرَحْ لي‏ صَدْري وَ يَسِّرْ لي‏ أَمْري وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِساني‏ يَفْقَهُوا قَوْلي‏»
پروردگارا، سينه‏ام را گشاده گردان (صبر و حوصله فراوان به من بده). و كارم را بر من آسان ساز و گِره از زبانم بگشاى، تا سخنم را بفهمند.



سوره مزمل  چشم انداز اهل  سیر و سلوك