براهين توحيد - تعدد خدا و فساد در آفرينش

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

http://shiaupload.ir/images/5hxrorha9uocwq5wn8k.gif (http://shiaupload.ir/images/5hxrorha9uocwq5wn8k.gif)http://shiaupload.ir/images/0peu9nxk199xhpqltoc.png (http://shiaupload.ir/images/0peu9nxk199xhpqltoc.png)http://shiaupload.ir/images/5hxrorha9uocwq5wn8k.gif (http://shiaupload.ir/images/5hxrorha9uocwq5wn8k.gif)
http://shiaupload.ir/images/p0fat5p2lwj0eutrarck.gif (http://shiaupload.ir/images/p0fat5p2lwj0eutrarck.gif)



چگونه تعدد آفریدگار مایه فساد در آفرینش است؟

یکی از دلایل یگانگی خدا این است که وجود دو مبدأ در جهان خلقت موجب فساد در زمین و آسمان است و اگر دو خدا بر جهان حکومت کند، موجب اختلال در دستگاه آفرینش می گردد.
اولا: چرا تعدد خدا موجب فساد در آفرینش می گردد؟
ثانیا: چه مانع دارد که دو آفریننده در ساختن جهان با هم تشریک مساعی نموده واقدام به کاری کنند؟

جواب: اين موضوع را با دو بيان مى توان توضيح داد: يكى از آن دو بيان، علمى و ديگرى فلسفى است. اينك هر دو را در اين جا بطور فشرده منعكس مى نماييم.
1- از مطالعه يك كتاب بخوبى مى توان فهميد كه نوشته يك نفر است يا چند نفر، در كتابى كه يك نفر نوشته است يك نوع هماهنگى مخصوص در ميان عبارات و جمله بندى ها، تعبيرات مختلف، كنايات و اشارات، عناوين، تيترها، طرز ورود و خروج، مندرجات، و خلاصه در تمام قسمت ها يك نوع وحدت و هماهنگى به چشم مى خورد; چرا؟
زيرا همگى زاييده يك فكر و تراوش يك قلم است; در صورتى كه چنين هماهنگى در كتابى كه دو نفر نوشته باشند وجود نخواهد داشت - هر قدم هم، همفكر و هم سليقه باشند - آثار اختلاف در بسيارى از قسمت ها كه اشاره نموديم به چشم خواهد خورد، مخصوصاً اگر اين كتاب، بزرگ و مفصّل باشد و در موضوعات گوناگون بحث كند، خيلى زود مى توان به اين حقيقت پى برد.
جهان آفرينش كه خود بزرگترين كتاب تكوين است و تمام افراد بشر قادر به شمردن صفحات آن نيستند تا آن جا كه بشر قادر به خواندن آن شده است، در تمام صفحات و سطور آن يك نوع نظم معيّن و پيوستگى خاص و هماهنگى غير قابل توصيفى مشاهده نموده است و اين مطلبى است كه جملگى برآنند.
تمام دانشمندان جهان از ستاره شناس، اتم شناس، فيزيكدان، شيميدان، حيوان شناس و گياه شناس اتّصال و پيوستگى و هماهنگى تمام اجزاى آن را با يكديگر تصديق كرده و همگى مى گويند: نظم واحد و تدبير يگانه اى بر اين جهان حكومت مى كند و نظامى كه بر منظومه شمسى ما حكومت مى نمايد بدون كم و زياد، در يك اتم، كه اگر ميليون ها از آن را روى هم بگذاريم نقطه اى را تشكيل مى دهند نيز حكمفرما مى باشد.
قوانين و نواميسى كه بر جهان حكومت مى كند، آن چنان عمومى و كلّى است كه از آزمايش كوچكى در گوشه اى از اين جهان، مى توان يك قانون كلّى و عمومى كه بر سراسر جهان آفرينش حكومت مى كند، به دست آورد. قانون جاذبه و دافعه بر سراسر جهان حكومت مى نمايد و هيچ موجودى از اين قانون مستثنا نيست.
تمام گياهان و جانداران توليد مثل مى نمايند; شباهت در خلقت حيوانات آنچنان زياد است كه گروهى را بر آن داشته است كه بگويند همگى ريشه واحدى دارند و همچنين... .
خلاصه، به هر سو بنگريم و از هر كسى سؤال كنيم، همه اين حقيقت را تأييد مى كنند كه در سرتاسر جهان هستى آثار وحدت و يگانگى و نظام واحد بخوبى به چشم مى خورد.
هرگاه مبدأ آفرينش يكى نبود و دو رأى و دو فكر بر جهان حكومت مى كرد، طبعاً وضع جهان آفرينش غير از اين بود و از پيوستگى و هماهنگى نظم و تدبير يگانه، خبرى نبود و نتيجه يك چنين از هم گسيختگى، همان فساد در دستگاه خلقت و نظام آفرينش است.
«هشام بن حكم» از امام صادق(عليه السلام) پرسيد: دليل بر يگانگى خداوند چيست؟
امام در پاسخ وى چنين فرمود:
«اتصال التدبير و تمام الصنع; كما قال الله: لو كان فيهما الهة الاّ الله لفسدتا;(1) بهم پيوستگى و دوام نظام هستى و تماميّت آفرينش دليل بر يگانگى اوست; همان طور كه خود او فرموده است: اگر در سراسر زمين و آسمان جز خداوند يگانه آفريدگارى بود، نظام آنها بر هم مى خورد».(2)



http://shiaupload.ir/images/tof9xynmrwsrqf2u96z.gif (http://shiaupload.ir/images/tof9xynmrwsrqf2u96z.gif)

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

2- بيان ديگر، بيان فلسفى است كه در برخى از آيات قرآن نيز به آن اشاره شده است و آن اين كه: هرگاه بر زمين و آسمان ها دو آفريننده حكومت نمايند، اين دو خداوند يا مماثل و همانند يكديگرند، يا با يكديگر اختلاف و تباين كلّى دارند; هرگاه مماثل و همانند يكديگر باشند (مانند دو انسان كه بر اثر شباهت كامل و جهت اشتراكى كه در ميان آن دو وجود دارد مثل يكديگر شمرده مى شوند) در اين صورت بايد در يك قسمت شبيه و همانند يكديگر باشند، امّا در يك قسمت ديگر بايد با هم اختلاف داشته باشند; زيرا معنا ندارد كه دو موجود از هر جهت مانند يكديگر باشند و هيچ گونه تفاوتى ميان آنان نباشد، حتّى دو برادر دو قلو و همزاد كه از نظر شكل و قيافه و رنگ و اندازه قامت آهنگ صدا و... مانند يكديگر باشند باز از جهاتى - لااقل لحظه تولّد و مكان و مادّه سازنده بدون روح و... ـ با هم فرق خواهند داشت.
نتيجه چنين فرضى «تركيب» است. تركيب از «جهت اشتراك» ولو اشتراك در اصل هستى و وجود، و از «جهت اختلاف» كه موجب تعدّد و دو گانگى آنان مى باشد و چون براهين فلسفى ثابت كرده است كه خداوند بايد بسيط باشد در اين صورت چنين فرضى (دو خداوند همانند يكديگر) باطل خواهد بود.
از اين جهت ناچاريم بحث را روى دو خداى متباين در تمام هستى متمركز كنيم; دو خدايى كه هيچ نوع جهت وحدت اشتراكى در ميان آنان نباشد و از نظر ذات و هستى، كاملا با يكديگر مخالف و مباين شمرده شوند.
ناگفته پيداست آثار و افعال دو موجود مباين بايد مانند ذات خود آنها مباين و مخالف شود، زيرا تصوّر ندارد كه دو موجود متباين كه كوچكترين نقطه اشتراك و وحدتى در ميان آنها موجود نباشد، در عين حال از نظر فعل و اثر يكسان و يكنواخت گردند. هرگاه دو خداوند اين چنين بر عالم آفرينش حكومت كنند، تدبير هر كدام مباين و مخالف ديگرى خواهد بود و نتيجه حكومت و تدبير مختلف بر زمين و آسمانها، به هم خوردن نظم و از هم گسستن روابط و بروز اختلاف در دستگاه آفرينش و از بين رفتن هماهنگى از نظر اداره خواهد بود.
در صورتى كه ما در جهان خلقت خلاف آن را مشاهده مى كنيم; زيرا مى بينيم اگر جاندار آفريده است، تمام جهان را آن چنان با او هماهنگ ساخته و هستى او را با هستى ديگران آن چنان پيوند داده، تو گويى كه همه جهان هستى براى خدمت و كمك به او آفريده شده است و اين نوع هماهنگى حاكى از آن است كه اراده واحدى بر جهان حكومت مى كند. به اين طرز استدلال در سوره مؤمنون، آيه 91 نيز اشاره شده است.
بنابر اين، هم استدلالات فلسفى و هم مطالعات علمى اين حقيقت را ثابت مى كند كه بر سراسر پهنه هستى يك اراده، يك مشيّت و يك ذات پاك حكومت مى كند.