زیبائی های نماز

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

گفتار نهم: آثار و برکات نماز
اشاره
ص: 217
ص: 218
دژی محکم در برابر شیطان
سخن درباره برکات و آثار مهم نماز است. بزرگترین دشمن انسان که باعث گمراهی انسانها می شود، شیطان است. خدای متعال در جای جای قرآن ما را از خطر شیطان و گمراهی شیطان برحذر داشته و آن را «عَدُوٌّ مُبِینٌ ؛(1) دشمن آشکار» خوانده است. شیطان کسی است که آدم و حوا، یعنی پدر و مادر ما انسانها را از بهشت بیرون راند و ما را به این خاکدان دنیا آورد.
جایی که برق عصیان بر آدم صفی زد
از ما چگونه زیبد دعوی بی گناهی
وقتی شیطان موفق شد حضرت آدم و حوا، پدربزرگ و مادربزرگ ما را به ترک اولی و خطا وادار کند، ما هم معلوم نیست از خطرات شیطان محفوظ باشیم.
در هر صورت شیطان دشمن آشکار بیرونی ما
ص: 219


1- سورۂ بقره، آیه 168 و 208 و سوره انعام، آیه 142.
انسانهاست. باید در زندگی مان دژها و قلعه ها و سپرهای محکمی برای جلوگیری از حمله و نفوذ شیطان داشته باشیم. و نماز یکی از این دژهای محکم الهی است که مانع نفوذ شیطان در وجود آدمی میشود. امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند:
الصلاة حصن من سطوات الشیطان؛(1) نماز دژ محکمی در برابر حمله های شیطان است. کسانی که از افکار منفی و زشت شیطانی رنج می برند و وسوسه های شیطانی آنها را به مهلکه های گناه وارد می کند، باید به نماز تمسک جویند. یکی از بهترین راههای جلوگیری از نفوذ شیطان، ارتباط با خدا و در رأس آن نماز است.

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

بیم شیطان

یکی از آثار مهم نماز این است که شیطان را از انسان دور می کند. در یک روایت نورانی از پیامبر عظیم الشأن صلی الله علیه و آله و سلم آمده است:
لا یزال الشیطان هائباً لابن آدم ذعراً منه ماصلی الصلوات الخمس لوقتهن؛(2) تا وقتی که فرزند
ص: 220


1- رازها و پیام های نماز، ص 126.
2- الأمالی للصدوق، ص 484؛ ثواب الاعمال، ص 230؛ بحارالانوار، ج 80، ص 11.
آدم نمازهای پنج گانه را در وقتش اقامه میکند،شیطان همواره از او بیمناک و ترسان است.
اقامه نماز در وقت خودش، حائل و مانع و سدی بین ما و شیطان است. وقتی کسی در اول وقت نماز می خواند، شیطان را وحشت می گیرد؛ چون ما پنج بار با خدا ارتباط برقرار می کنیم و از او کمک می گیریم. و در پناه خدا خواهیم بود. و کسی که در پناه خدا باشد، از سلطه و حمله شیطان محفوظ خواهد بود.

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

دعای فرشتگان

یکی دیگر از برکات مهم نماز این است که ملائکه ما را کمک می کنند و افرادی که ملائکه آنها را کمک کنند، قطعا رستگار خواهند شد.
از یک طرف نماز شیطان را دور می کند، و از طرفی کمک های الهی ملائکه که کارگزار و نیروهای امدادی خداوند هستند، به کمک انسان می آیند. و این بسیار مهم است. در واقع نماز هم شر و بدی و دشمن را دفع می کند و هم نیروهای الهی و رحمت الهی و امداد الهی را به سوی ما جذب می کند. و این یکی برکات بسیار مهم نماز است.
امام محمد باقر علیه السلام فرمودند:
ص: 221
ما من عبد من شیعتنا یقوم إلی الصلاة إلا اکتنفته بعدد من خالفه ملائکه یصلون خلفه ویدعون الله عزو جل له حتی یفرغ من صلاته؛(1) هیچ بنده ای از شیعیان ما برای نماز بر نمی خیزد، مگر این که به شمار افرادی که مخالف اویند از فرشتگان پشت سرش نماز می گذارند و برای او تا هنگامی که از نماز خویش فارغ می شود دعا می کنند.
می فرمایند: وقتی بنده ای از شیعیان ما نماز می خواند، فرشتگان او را تحت پوشش و در کنف عنایت خود قرار می دهند. شمار این فرشتگان به تعداد دشمنان اوست. یعنی اگر دشمنان شیعه میلیونها نفرند، خداوند به عدد آنها فرشتگانی می فرستد که او را در پناه خود قرار دهند و در پشت سر او به نماز می ایستند. یعنی مورد حمایت معنوی و قلبی و روحی و باطنی فرشتگان قرار می گیرد.
هم نماز پشت سر او می خوانند و هم برای او دعا می کنند تا نماز او تمام شود. و اگر نمازش را بیشتر طول دهد، دعای ملائکه پشت سرش بیشتر خواهد بود.
ص: 222


1- من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 209؛ روضة الواعظین، ج 2، ص297 ؛وسائل الشیعة، ج 5، ص 486.

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

مباهات خداوند به فرشتگان

یکی دیگر از برکات و آثار نماز این است که خداوند متعال به نمازگزار مباهات و افتخار می کند.
خداوند بزرگ به اولیای خود افتخار کرده است. در روایت آمده است که خداوند متعال روزی چند مرتبه به حضرت خدیجه مباهات می کند. پیامبر گرامی اسلام به خدیجه فرمودند:
إن الله عزوجل لیباهی بک کرام ملائکته کل یوم مراراً؛(1) خداوند عزوجل هر روز چندین مرتبه به
وجود تو بر فرشتگان گرانمایه اش مباهات می کند.
خانمی که مال و جان و هستی اش را در راه خدا و در راه پیامبر عظیم الشان اسلام فدا کرد.
مباهات مخصوص اولیای خداست. افرادی که برجستگی داشته و در راه خدا گذشت و فداکاری انجام داده اند مورد مباهات خداوند واقع می شوند. خداوند که به چیزهای کوچک مباهات نمی کند. معمولا به چیزهای مهم و اساسی مباهات می کند.

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

حضرت موسی از خداوند پرسید: ثواب کسی که به نماز می ایستد چیست؟ خداوند


1- العدد القویة، ص 220؛ بحارالانوار، ج 16، ص 78.
فرمود:
یا موسی أباهی به ملائکتی راکعا و ساجداً و قائماً و قاعداً و من باهیت به ملائکتی لم أعذبه؛(1)ای موسی، من بر او به هنگام قیام و رکوع و سجودش بر فرشتگان خود مباهات می کنم. و هرکس را که من به او نزد فرشتگانم مباهات کنم عذاب نخواهم کرد.
ثواب و پاداش نمازگزار همین بس که خداوند متعال به ملائکه افتخار می کند، و آنها را مورد نظر قرار می دهد که ببینید من برتر از شما پیدا کردم. در واقع نماز نمازگزاران را به رخ ملائکه می کشد. بعد می فرماید: هر کسی که من به او افتخار کنم، هیچ گاه او را عذاب نمیکنم.
بنابراین، نماز گزار صادق و کسی که از صمیم دل و نیت پاک نماز بخواند، از جهنم و عذاب الهی محفوظ مانده است.

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

در خلوت نماز


یکی از جاهایی که خدای متعال به بندگان خود لطف و عنایت خاصی دارد و ملائکه را برای کمک به بنده اش


1- الأمالی للصدوق، ص 207؛ الجواهر السنیة، ص 11؛ بحارالانوار، ج 12، ص 327.
بسیج می کند. جایی است که انسان بدون تحریک دیگران، در یک جای خلوت نماز بخواند. چون بعضی مواقع محیط روی انسان تأثیر دارد. مثلا جایی که همه نماز می خوانند، قدم به قدم مسجد هست، امام جماعت هست، همسایه ها و فامیل برای نماز حرکت می کنند، اگر این انسان در این محیط نماز خواند، خوب است، ولی خیلی کار بزرگی انجام نداده است. یعنی اگر جو و محیط به طرف نماز برود، انسان هم قهرا به سمت نماز می رود. یعنی یک مشوق بیرونی دارد.
ولی اگر در جایی تک و تنهاست. یعنی همه بی نمازند، یا در بیابانی است که صدای اذان و اقامه و مسجدی نیست، مسافری است در قعر بیابان های دور افتاده، یا در خلوتگاهی است که هیچ کس برای نماز محرک و مشوق او نیست و کسی در آن محیط او را همراهی نمی کند. اگر در یک چنین فضایی کسی محض رضای خدا و به امر خدا و به ندای درون به سمت نماز حرکت کرد، اینجا جایی است که خدا به آن نماز گزار لطف فراوان می کند و ملائکه را برای کمک به او بسیج می کند. پیامبر عظیم الشأن صلی الله علیه و آله و سلم به اباذر فرمودند:
ص: 225
یا أباذر إذا کان العبد فی أرض قی یعنی قفر فتوضأ أو تیمم ثم أذن و أقام و صلی أمر الله عز و جل الملائکة فصفوا خلفه صفا لایری طرفاه یرکعون برکوعه و یسجدون بسجوده و یؤمنون علی دعائه؛(1) ای اباذر، هرگاه بنده در زمین بی آب و علف وضو بگیرد، یا تیمم نماید، بعد اذان و اقامه بگوید و نماز گزارد، خداوند عزوجل به فرشتگانشان فرمان میدهد که پشت سرش صف بکشند، صفی که دو طرفش دیده نشود. و فرشتگان با رکوع و سجود او رکوع و سجده نمایند و بر دعایش آمین گویند. زمین بی آب و علف در واقع نمونه است. اشاره به جایی است که هیچ مشوقی با هیچ حالت ریا و تظاهر در آنجا نیست. کسی که در چنین شرایط و فضایی وضو گرفت و اذان و اقامه گفت و نماز خواند، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید: خداوند فرشتگانش را امر می کند که پشت سر بنده من نماز بخوانید.
فکر نکنید ما وقتی نماز می خوانیم با خدای مهربان تنها
ص: 226


1- مجموعة ورام، ج 2، ص 60؛وسائل الشیعة، ج 5، ص 383؛ بحارالانوار، ج 74،ص 84.
هستیم. انسان نماز خوان تنها نیست، بلکه هزاران فرشته در کنار او و با او هستند. وقتی شما با خدا بودی، همه عالم با شماست، هستی با شماست، همه کارگزاران و نیروهای الهی با شما هستند.
صفوف ملائکه به قدری زیاد است که دو طرف صف پیدا نیست. از بس که طول دارد. آنها می آیند به این شخص خالص و مخلص اقتدا می کنند و همراه او رکوع و سجده می کنند و به دعاهایش آمین می گویند.
همین یک روایت برای ارزش و اهمیت نماز کافی است. انسانی که در خلوت با خدای خود نجوا کند، هم رضای خدا را جلب کرده و هم ملائکه فراوانی را جذب کرده است که با او نماز بخوانند و به او اقتدا کنند و برایش آمین بگو

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

سفره ضیافت الهی

یکی دیگر از برکات نماز این است که به هنگام نماز سر سفره ضیافت الهی می نشینیم. همان طور که از قرآن به عنوان سفره ضیافت الهی یاد شده است، از نماز هم به عنوان سفره میهمانی خدا یاد شده است.
پیامبر عظیم الشان صلی الله علیه و آله و سلم درباره قرآن فرمودند:
ص: 227
إن هذا القرآن مأدبة الله تعالی؛(1) قرآن سفره مهمانی خدای تعالی است.
هر کس به اندازه ظرفیت خودش از این سفره الهی بهره مند می شود. درباره نماز هم فرمودند:
ألا إن الصلاة مأدبة الله فی الأرض قد هناها لأهل رحمته فی کل یوم خمس مرات؛(2) همانا نماز سفره مهمانی خدا در روی زمین است. خدای متعال در هر روز پنج مرتبه آن را برای اهل رحمت
خویش مهیا کرده است.
آنهایی که مورد لطف و رحمت خدا قرار گرفته اند، روزی پنج بار میهمان سفره ضیافت الهی اند. وقتی مؤذن ندای «حی علی الصلاة حی علی الفلاح حی علی خیر العمل» سر می دهد، در حقیقت ما را به این سفره الهی دعوت می کند.
دعوت کننده خداست. مؤذن ها ندا میدهند که خدا دعوت می کند که مهمان من بشوید. اما بعضی ها ناز می کنند و کرشمه می آیند و به خود مغرورند و این ندای
ص: 228


1- التفسیر المنسوب إلی الأمام الحسن العسکری علیه السلام ص 60؛وسائل الشیعه،ج 6،ص 168.
2- مستدرک الوسائل، ج 3، ص 16.
الهی را پاسخ نمی گویند.
خداوند «أکرم الأکرمین و أجود الأجودین و ارحم الراحمین» است. دوستدارد بنده اش با او حرف بزند و از سفره رحمت او استفاده کند. بسیار بی عقلی است که انسان از این دعوت الهی سر باز زند. هرچه توجه انسان در نماز بیشتر باشد از این سفره گسترده الهی بیشتر بهره می برد.

کسانی که واقعا از صمیم قلب نماز می خوانند، مهم ترین مواضع خود، یعنی پیشانی را در برابر خدا به خاک می گذارند، چهره دین خود را زیبا می کنند و به عبودیت خدا راه پیدا می کنند. پیامبر عظیم الشان صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند:
لکل شیء وجه و وجه دینکم الصلاة فلا یشینن أحدکم وجه دینه؛(1) برای هر چیز وجهه و صورتی است. وجهه و صورت دین شما نماز است. مراقب
ص: 213


1- الکافی، ج 3، ص 270؛ بحارالانوار، ج 81، ص 373.
باشید کسی از شما وجهه و صورت دین خود را زشت و معیوب نکند.
صورت دین شما نماز است. الآن صورت ما چقدر مهم است. این همه خانمها و آقایان که روی صورت خود کار می کنند، آرایش می کنند، به همین خاطر است. هیچ کجای اعضای بدن مثل صورت حساس نیست. اصلا همه با صورت شناخته می شویم.
می فرماید: نماز صورت دین شماست، وجهه دین شماست. کاری نکنید که صورت دین شما زشت شود. این صورت را حفظ کنید.



سجده؛ راز تقرب
إن شاء الله سجده نماز انسان را تغییر می دهد. سجده آثار و برکات فراوانی دارد. روایات متعددی داریم که از افرادی که می خواهند با پیغمبر خدا محشور شوند، سجده کنند و سجده های خود را طول دهند.
پیغمبر عظیم الشان صلی الله علیه و آله و سلم مشغول اصلاح دیوار حجره و اتاق خود بودند. یک بنده خدا آمد، دید حضرت مشغول کارگری و بنایی هستند. گفت: آقا اجازه می دهید من به شما کمک کنم؟ حضرت پذیرفتند. در بنایی حجره به
ص: 214
حضرت کمک کرد. بعد از این که کار تمام شد، حضرت دیدند او خدمتی کرده است. پیغمبر هیچ خدمتی را بی پاسخ نمی گذاشتند.
فرمودند: یک حاجتی از من بخواه. عرض کرد: حاجت من این است که در بهشت با شما باشم. چند ساعت برای پیغمبر کار کرده است، می گوید: حاجت من این است که در بهشت با شما باشم! در روایت آمده است:
فأطرق رسول الله؛(1) پیغمبر خدا سر مبارک خود را پایین انداختند و چند لحظه درنگ کردند.
حاجت بزرگی خواسته است. حضرت هم قول داده است که حاجت او را برآورده می کند. فرمودند:
أعنا بطول السجود؛ باشد، ولی ما را با طولانی کردن سجده یاری کن.
اگر می خواهی با من محشور شوی، با طولانی کردن سجده به من کمک کن. سجده کردن باعث می شود انسان با اول شخصیت عالم، پیغمبر خدا محشور شود.
بر اساس احادیث، نزدیک ترین حالات بنده به خدا آن
ص: 215


1- الکافی، ج 3، ص 266؛ وسائل الشیعة، ج 6، ص 378.
موقعی است که در سجده است. اگر اشک او هم جاری شود که خیلی ارزش دارد و نزدیک ترین وقت به خدای متعال است. إن شاء الله امیدواریم که نورانیت نماز همه ما را بگیرد و ما را با چهارده معصوم محشور کند!
ص: 216



گفتار نهم: آثار و برکات نماز
اشاره
ص: 217
ص: 218
دژی محکم در برابر شیطان
سخن درباره برکات و آثار مهم نماز است. بزرگترین دشمن انسان که باعث گمراهی انسانها می شود، شیطان است. خدای متعال در جای جای قرآن ما را از خطر شیطان و گمراهی شیطان برحذر داشته و آن را «عَدُوٌّ مُبِینٌ ؛(1) دشمن آشکار» خوانده است. شیطان کسی است که آدم و حوا، یعنی پدر و مادر ما انسانها را از بهشت بیرون راند و ما را به این خاکدان دنیا آورد.
جایی که برق عصیان بر آدم صفی زد
از ما چگونه زیبد دعوی بی گناهی
وقتی شیطان موفق شد حضرت آدم و حوا، پدربزرگ و مادربزرگ ما را به ترک اولی و خطا وادار کند، ما هم معلوم نیست از خطرات شیطان محفوظ باشیم.
در هر صورت شیطان دشمن آشکار بیرونی ما
ص: 219


1- سورۂ بقره، آیه 168 و 208 و سوره انعام، آیه 142.
انسانهاست. باید در زندگی مان دژها و قلعه ها و سپرهای محکمی برای جلوگیری از حمله و نفوذ شیطان داشته باشیم. و نماز یکی از این دژهای محکم الهی است که مانع نفوذ شیطان در وجود آدمی میشود. امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند:
الصلاة حصن من سطوات الشیطان؛(1) نماز دژ محکمی در برابر حمله های شیطان است. کسانی که از افکار منفی و زشت شیطانی رنج می برند و وسوسه های شیطانی آنها را به مهلکه های گناه وارد می کند، باید به نماز تمسک جویند. یکی از بهترین راههای جلوگیری از نفوذ شیطان، ارتباط با خدا و در رأس آن نماز است.

بیم شیطان
یکی از آثار مهم نماز این است که شیطان را از انسان دور می کند. در یک روایت نورانی از پیامبر عظیم الشأن صلی الله علیه و آله و سلم آمده است:
لا یزال الشیطان هائباً لابن آدم ذعراً منه ماصلی الصلوات الخمس لوقتهن؛(2) تا وقتی که فرزند
ص: 220


1- رازها و پیام های نماز، ص 126.
2- الأمالی للصدوق، ص 484؛ ثواب الاعمال، ص 230؛ بحارالانوار، ج 80، ص 11.
آدم نمازهای پنج گانه را در وقتش اقامه میکند،شیطان همواره از او بیمناک و ترسان است.
اقامه نماز در وقت خودش، حائل و مانع و سدی بین ما و شیطان است. وقتی کسی در اول وقت نماز می خواند، شیطان را وحشت می گیرد؛ چون ما پنج بار با خدا ارتباط برقرار می کنیم و از او کمک می گیریم. و در پناه خدا خواهیم بود. و کسی که در پناه خدا باشد، از سلطه و حمله شیطان محفوظ خواهد بود.
دعای فرشتگان
یکی دیگر از برکات مهم نماز این است که ملائکه ما را کمک می کنند و افرادی که ملائکه آنها را کمک کنند، قطعا رستگار خواهند شد.
از یک طرف نماز شیطان را دور می کند، و از طرفی کمک های الهی ملائکه که کارگزار و نیروهای امدادی خداوند هستند، به کمک انسان می آیند. و این بسیار مهم است. در واقع نماز هم شر و بدی و دشمن را دفع می کند و هم نیروهای الهی و رحمت الهی و امداد الهی را به سوی ما جذب می کند. و این یکی برکات بسیار مهم نماز است.
امام محمد باقر علیه السلام فرمودند:
ص: 221
ما من عبد من شیعتنا یقوم إلی الصلاة إلا اکتنفته بعدد من خالفه ملائکه یصلون خلفه ویدعون الله عزو جل له حتی یفرغ من صلاته؛(1) هیچ بنده ای از شیعیان ما برای نماز بر نمی خیزد، مگر این که به شمار افرادی که مخالف اویند از فرشتگان پشت سرش نماز می گذارند و برای او تا هنگامی که از نماز خویش فارغ می شود دعا می کنند.
می فرمایند: وقتی بنده ای از شیعیان ما نماز می خواند، فرشتگان او را تحت پوشش و در کنف عنایت خود قرار می دهند. شمار این فرشتگان به تعداد دشمنان اوست. یعنی اگر دشمنان شیعه میلیونها نفرند، خداوند به عدد آنها فرشتگانی می فرستد که او را در پناه خود قرار دهند و در پشت سر او به نماز می ایستند. یعنی مورد حمایت معنوی و قلبی و روحی و باطنی فرشتگان قرار می گیرد.
هم نماز پشت سر او می خوانند و هم برای او دعا می کنند تا نماز او تمام شود. و اگر نمازش را بیشتر طول دهد، دعای ملائکه پشت سرش بیشتر خواهد بود.
ص: 222


1- من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 209؛ روضة الواعظین، ج 2، ص297 ؛وسائل الشیعة، ج 5، ص 486.
مباهات خداوند به فرشتگان
یکی دیگر از برکات و آثار نماز این است که خداوند متعال به نمازگزار مباهات و افتخار می کند.
خداوند بزرگ به اولیای خود افتخار کرده است. در روایت آمده است که خداوند متعال روزی چند مرتبه به حضرت خدیجه مباهات می کند. پیامبر گرامی اسلام به خدیجه فرمودند:
إن الله عزوجل لیباهی بک کرام ملائکته کل یوم مراراً؛(1) خداوند عزوجل هر روز چندین مرتبه به
وجود تو بر فرشتگان گرانمایه اش مباهات می کند.
خانمی که مال و جان و هستی اش را در راه خدا و در راه پیامبر عظیم الشان اسلام فدا کرد.
مباهات مخصوص اولیای خداست. افرادی که برجستگی داشته و در راه خدا گذشت و فداکاری انجام داده اند مورد مباهات خداوند واقع می شوند. خداوند که به چیزهای کوچک مباهات نمی کند. معمولا به چیزهای مهم و اساسی مباهات می کند. حضرت موسی از خداوند پرسید: ثواب کسی که به نماز می ایستد چیست؟ خداوند
ص: 223


1- العدد القویة، ص 220؛ بحارالانوار، ج 16، ص 78.
فرمود:
یا موسی أباهی به ملائکتی راکعا و ساجداً و قائماً و قاعداً و من باهیت به ملائکتی لم أعذبه؛(1)ای موسی، من بر او به هنگام قیام و رکوع و سجودش بر فرشتگان خود مباهات می کنم. و هرکس را که من به او نزد فرشتگانم مباهات کنم عذاب نخواهم کرد.
ثواب و پاداش نمازگزار همین بس که خداوند متعال به ملائکه افتخار می کند، و آنها را مورد نظر قرار می دهد که ببینید من برتر از شما پیدا کردم. در واقع نماز نمازگزاران را به رخ ملائکه می کشد. بعد می فرماید: هر کسی که من به او افتخار کنم، هیچ گاه او را عذاب نمیکنم.
بنابراین، نماز گزار صادق و کسی که از صمیم دل و نیت پاک نماز بخواند، از جهنم و عذاب الهی محفوظ مانده است.
در خلوت نماز
یکی از جاهایی که خدای متعال به بندگان خود لطف و عنایت خاصی دارد و ملائکه را برای کمک به بنده اش
ص: 224


1- الأمالی للصدوق، ص 207؛ الجواهر السنیة، ص 11؛ بحارالانوار، ج 12، ص 327.
بسیج می کند. جایی است که انسان بدون تحریک دیگران، در یک جای خلوت نماز بخواند. چون بعضی مواقع محیط روی انسان تأثیر دارد. مثلا جایی که همه نماز می خوانند، قدم به قدم مسجد هست، امام جماعت هست، همسایه ها و فامیل برای نماز حرکت می کنند، اگر این انسان در این محیط نماز خواند، خوب است، ولی خیلی کار بزرگی انجام نداده است. یعنی اگر جو و محیط به طرف نماز برود، انسان هم قهرا به سمت نماز می رود. یعنی یک مشوق بیرونی دارد.
ولی اگر در جایی تک و تنهاست. یعنی همه بی نمازند، یا در بیابانی است که صدای اذان و اقامه و مسجدی نیست، مسافری است در قعر بیابان های دور افتاده، یا در خلوتگاهی است که هیچ کس برای نماز محرک و مشوق او نیست و کسی در آن محیط او را همراهی نمی کند. اگر در یک چنین فضایی کسی محض رضای خدا و به امر خدا و به ندای درون به سمت نماز حرکت کرد، اینجا جایی است که خدا به آن نماز گزار لطف فراوان می کند و ملائکه را برای کمک به او بسیج می کند. پیامبر عظیم الشأن صلی الله علیه و آله و سلم به اباذر فرمودند:
ص: 225
یا أباذر إذا کان العبد فی أرض قی یعنی قفر فتوضأ أو تیمم ثم أذن و أقام و صلی أمر الله عز و جل الملائکة فصفوا خلفه صفا لایری طرفاه یرکعون برکوعه و یسجدون بسجوده و یؤمنون علی دعائه؛(1) ای اباذر، هرگاه بنده در زمین بی آب و علف وضو بگیرد، یا تیمم نماید، بعد اذان و اقامه بگوید و نماز گزارد، خداوند عزوجل به فرشتگانشان فرمان میدهد که پشت سرش صف بکشند، صفی که دو طرفش دیده نشود. و فرشتگان با رکوع و سجود او رکوع و سجده نمایند و بر دعایش آمین گویند. زمین بی آب و علف در واقع نمونه است. اشاره به جایی است که هیچ مشوقی با هیچ حالت ریا و تظاهر در آنجا نیست. کسی که در چنین شرایط و فضایی وضو گرفت و اذان و اقامه گفت و نماز خواند، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید: خداوند فرشتگانش را امر می کند که پشت سر بنده من نماز بخوانید.
فکر نکنید ما وقتی نماز می خوانیم با خدای مهربان تنها
ص: 226


1- مجموعة ورام، ج 2، ص 60؛وسائل الشیعة، ج 5، ص 383؛ بحارالانوار، ج 74،ص 84.
هستیم. انسان نماز خوان تنها نیست، بلکه هزاران فرشته در کنار او و با او هستند. وقتی شما با خدا بودی، همه عالم با شماست، هستی با شماست، همه کارگزاران و نیروهای الهی با شما هستند.
صفوف ملائکه به قدری زیاد است که دو طرف صف پیدا نیست. از بس که طول دارد. آنها می آیند به این شخص خالص و مخلص اقتدا می کنند و همراه او رکوع و سجده می کنند و به دعاهایش آمین می گویند.
همین یک روایت برای ارزش و اهمیت نماز کافی است. انسانی که در خلوت با خدای خود نجوا کند، هم رضای خدا را جلب کرده و هم ملائکه فراوانی را جذب کرده است که با او نماز بخوانند و به او اقتدا کنند و برایش آمین بگویند.
سفره ضیافت الهی
یکی دیگر از برکات نماز این است که به هنگام نماز سر سفره ضیافت الهی می نشینیم. همان طور که از قرآن به عنوان سفره ضیافت الهی یاد شده است، از نماز هم به عنوان سفره میهمانی خدا یاد شده است.
پیامبر عظیم الشان صلی الله علیه و آله و سلم درباره قرآن فرمودند:
ص: 227
إن هذا القرآن مأدبة الله تعالی؛(1) قرآن سفره مهمانی خدای تعالی است.
هر کس به اندازه ظرفیت خودش از این سفره الهی بهره مند می شود. درباره نماز هم فرمودند:
ألا إن الصلاة مأدبة الله فی الأرض قد هناها لأهل رحمته فی کل یوم خمس مرات؛(2) همانا نماز سفره مهمانی خدا در روی زمین است. خدای متعال در هر روز پنج مرتبه آن را برای اهل رحمت
خویش مهیا کرده است.
آنهایی که مورد لطف و رحمت خدا قرار گرفته اند، روزی پنج بار میهمان سفره ضیافت الهی اند. وقتی مؤذن ندای «حی علی الصلاة حی علی الفلاح حی علی خیر العمل» سر می دهد، در حقیقت ما را به این سفره الهی دعوت می کند.
دعوت کننده خداست. مؤذن ها ندا میدهند که خدا دعوت می کند که مهمان من بشوید. اما بعضی ها ناز می کنند و کرشمه می آیند و به خود مغرورند و این ندای
ص: 228


1- التفسیر المنسوب إلی الأمام الحسن العسکری علیه السلام ص 60؛وسائل الشیعه،ج 6،ص 168.
2- مستدرک الوسائل، ج 3، ص 16.
الهی را پاسخ نمی گویند.
خداوند «أکرم الأکرمین و أجود الأجودین و ارحم الراحمین» است. دوستدارد بنده اش با او حرف بزند و از سفره رحمت او استفاده کند. بسیار بی عقلی است که انسان از این دعوت الهی سر باز زند. هرچه توجه انسان در نماز بیشتر باشد از این سفره گسترده الهی بیشتر بهره می برد.