چند تذكر درباره تطهیر باطن از صفات ناپسند
1. تطهیر و پاكسازى جان از صفات ناپسند جز با لطف و عنایت كارساز خداى متعال ممكن نیست. قرآن كریم مىفرماید:
وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَتُهُ مَا زَكَى مِنكُم مِن أَحَدٍ أَبَداً وَلكِنَّ اللَّهَ یُزَكِّی مَن یَشَآءُ. (نور: 21)
اگر نمىبود فضل و رحمتى كه خدا بر شما ارزانى داشته است، هیچ یك از شما روى پاكى نمىدید، ولى خدا هر كس را كه بخواهد پاكیزه مىسازد.
2. خواست خداى متعال براى تزكیه و تطهیر برخى انسانها حكیمانه است و كسانى را در بر مىگیرد كه صادقانه وارد میدان جهاد شوند و به مجاهدت پردازند.
3. سالك باید با فقر و مسكنت رو به سوى خدا كند و از او بخواهد كه وى را در این كار یارى دهد و از توسّل به ساحت مقدس حضرات معصومین (ع) غفلت نورزد به ویژه دعاى «مكارم اخلاق» امام زینالعابدین (ع) در این باره نیكوست.
4. صفات ناپسند از حجابها و موانع بزرگ راه خدا و سعادت ابدى است. نباید در كنار زدن آنها سستى و كوتاهى كرد و در كنار توبه از گناهان در تطهیر جان از آنها كوشید. با گذشت زمان نیروهاى بدنى رو به ضعف و ناتوانى مىگرایند و ریشههاى این صفات در عمق وجود آدمى مستحكم مىگردند و كار پاكسازى را با مشكل روبرو مىسازند یا غیرممكن مىكنند.
5. پاكسازى از صفات ناپسند و ایجاد صفات نیك همانند توبه به یكباره ممكن نیست و سالك در این راه نیازمند عزمى استوار و جهادى پیگیر و طولانى است تا تمام ریشههاى پنهان این اوصاف را از صفحه جان پاك سازد. گاه سالها مىانجامد تا نمودهاى پنهان یك صفت از جان آدمى پاك گردد.
6. نخستین گام در پاكسازى باطن، پى بردن به صفات ناپسند و نمودهاى آن در رفتار و كردار است. بسیارى از این صفات در باطن انسان پنهان هستند و تنها با ایجاد زمینههاى مناسب بروز مىكنند. از سویى دیگر فطرت حب به ذات، آدمى را از دیدن عیبها و نقایص خویش عاجز مىسازد.
سالك با یارى جستن از خداى متعال و مجاهدت صادقانه مىتواند به نكتههاى تازهترى درباره این صفات و بروز آنها برسد.
در سخنان حضرت امیرالمؤمنین (ع) آمده است:
عِندَ تَصْحیحِ الضَّمایِرِ یَبْدُوغِلُّ السَرائِرِ.
با پاكسازى جان كینهها و ناپاكیهاى درونى آشكار مىگردند.
عرفان اسلامى، ص: 167
نامكتاب:عرفان اسلامى
نام مؤلف:سید قوام الدین حسینى
نقل قول
