گفتگو با سوره ی مباركه ی لقمان
حمد و ثناي پروردگار عالميان را، كه دگربار توفيق جلوس در محفل نوراني يكي ديگر از سور قرآن كريم را روزيمان فرمود تا خوشهچين خرمن بيبديل آن باشيم و از فيوضات آن بهرهمند گرديم.
- ضمن عرض ارادت به محضر پرفيض اين سورهي گرانمايه از ايشان تقاضامنديم خود را براي تشنگان حقيقت معرفي فرمايند.
نام من لقمان وسيويكمين سوره قرآن مجيد هستم، سورهاي مكي بوده و داراي 34 آيه ميباشم.
- لطفاً طالبان معرفت قرآن را از ثواب تلاوت خود مطّلع فرماييد.
شكافندهي علوم امام محمدباقر عليهالسلام در مورد ثواب تلاوت من ميفرمايند:
هر كس سورهي لقمان را در شب قرائت كند حقتعالي در آن شب چند ملك را موكل او ميگرداند و او را تا صبح از شر شيطان و لشگرهايش حفظ ميكند و اگر اين سوره را در روز بخواند او را تا شب از شر شيطان و لشگرش حفظ مينمايد.
- خواهشمنديم محتواي آيات نوراني خود را بيان نماييد.
در آيات من از عظمت قرآن و هدايت و رحمت بودن آن و نيز از دلايل توحيد و نشانههاي خداوند در آفرينش ، مخلوقات و همچنين از علم گسترده و بيپايان او سخن به ميان آمده و قسمتي از نصايح و سخنان حكمتآميز لقمان خطاب به فرزندش نقل شده است و همچنين اشارهاي كوتاه و تكاندهنده به مرگ نيز شده است.
- مشتاق شنيدن شأن نزول يكي از آيات طيبهي شما هستيم.
خوب به خاطر دارم كه در آن زمان در مكه تاجري به نام نصربنعلقمه از طايفهي بنيعبدالداربن قصي بود. او براي تجارت به ايران و فارس سفر ميرفت . از آنجا كتابهاي مربوط به داستانهاي جنگهاي ايرانيان را ميخريد و براي مشركان ميخواند . او ميگفت : آنچه محمد صلياللهعليهوآلهوسلم به نام قرآن ميگويد همانند اين قصههاست و اگر او داستان عاد و ثمود را بيان ميكند من نيز داستان رستم و اسفنديار را براي شما ميگويم.
اعراب هم از شنيدن اين قصهها شاد و مسرور ميشدند و قرآن را رها كرده و از آن دوري مينمودند. سپس خداوند اين آيه را در مورد او نازل فرمود:
« وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًا أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِينٌ »
« بعضي از مردم هستند كه خريدار سخنان لغو و باطل بوده و از روي ناداني و جهالت از راه مستقيم خداشناسي منحرف گشته و قرآن را شوخي پنداشته و تمسخر ميكنند كه به كيفر اين عمل خود شديداً به عذاب رسوا كننده مجازات ميشوند. »
اما لفظ «لهو الحديث» مفهوم وسيع و گستردهاي دارد و علاوه بر اين معنا كه شأن نزول آيه است طبق فرمايش معصومين هرگونه سخنان يا آهنگهاي سرگرمكننده و غفلتزا كه انسان را به بيهودگي يا گمراهي ميكشاند را دربرميگيرد. خواه غنا و آوازها و موسيقيهاي هوسآلود و شهوتانگيز باشد خواه سخناني كه نه از طريق آهنگ ، بلكه از راه محتوا ، انسان را به بيهودگي و فساد سوق مي دهد .
امام صادق عليهالسلام فرمودند: مجلس غنا و خوانندگي لهو و باطل، مجلسي است كه خدا به اهل آن نمينگرد و اين مصداق همان چيزي است كه خداوند فرموده:
« وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ »
- در آيهي بيستم شما چنين آمده است:
« أَلَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَأَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظَاهِرَةً وَبَاطِنَةً .... »
« آيا نديدهايد كه خداوند آنچه در آسمانها و زمين است براي شما مسخر و رام نمود و نعمتهاي آشكار و نهان خود را براي شما وسعت و تماميت بخشيد؟!... »
بفرماييد منظور از « نعمت ظاهره و باطنه » چيست؟
هفتمين سرور سربلند بوستان ولايت حضرت موسي بن جعفر عليهالسلام در مورد اين آيه ميفرمايند: مقصود از نعمتهاي ظاهر پروردگار،ائمه عليهمالسلام هستند و نعمت باطنه، امام غائب آلمحمد صلياللهعليهوآلهوسلم ميباشد ، كه از ديدههاي مردم پنهان است ولي در قلوب مؤمنين جا دارد. او امام دوازدهم فرزند عسكري است كه هر وقت خدا بخواهد ظهور ميكند و خداوند هر مشكلي را براي حضرتش آسان و هر دوري را نزديك و هر لجوج ستمكار را به دستش مقهور و هر شيطان مريدي را منكوب ميسازد. او تمام گنجها و ذخاير زمين را مشكوف و هويدا ميسازد و از روي ادب نامش بر زبان نميآورند و پس از آنكه دنيا پر از جور و ظلم شد به فرمان خداوند ظاهر شده و جهان را پر از عدل و داد ميفرمايد.
- در پايان با قدرداني بيشائبه از محضر شما تقاضامنديم ما را ميهمان يكي از سفارشات گرانقدر خود بفرماييد.
« يَا بُنَيَّ إِنَّهَا إِن تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِّنْ خَرْدَلٍ فَتَكُن فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّمَاوَاتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ »
« پسرم! اگر به اندازه سنگيني دانهي خردلي (كار نيك يا بد) باشد و در دل سنگي يا در (گوشهاي از) آسمان ها و زمين قرار گيرد خداوند آن را (در قيامت براي حساب) ميآورد،خداوند دقيق و آگاه است. »
منابع :
1- بحارالانوار 92/286 باب 53
2- تفسير جامع ج 5 ص 283
3- تفسير جامع ج 5 ص 293-292
4- سوره لقمان آيه 17
منبع : دارالقرآن کریم اصفهان
نقل قول
