علت نامگذاري ايرانيان به موالي
ظاهراً علّت اينکه «ايرانيان» نيز در تاريخ پرافتخار اسلام به نام «موالي» ناميده شدهاند براي يکي از دو جهت بوده است؛ يا بدين لحاظ که چون پس از رحلت رسول گرامي(ص) سياست نارواي تبعيض نژادي و برتري عرب بر عجم در جهان اسلام آغاز شد و مسلمانان غيرعرب، ناچار بودند براي فرار از آن تبعيضهاي ناروا، خود را به يکي از قبائل عرب وابسته کنند و مولاي آن قبيله به شمار روند، به آنان «مولي» گفته شده، يا اينکه چون هنگام فتح سرزمين پهناور ايران، تعدادي از اعضاي خاندان سلطنتي اين کشور به اسارت درآمدند و به مدينه آورده شده و در آنجا با عنايت ويژة مولاي متقيان اميرمؤمنان(ع) آزاد شدند لقب «موالي» يافتند.
در هر صورت، ايرانيان نيز در تاريخ اسلام به عنوان موالي از آنها ياد شده است و به حسب ظاهر دومين دليل مناسبتر ميآيد.
محبّت امير مؤمنان(ع) به ايرانيان هنگامي که اسيران ايراني وارد مدينه شدند، با پيشنهاد و کوشش اميرالمؤمنين(ع) و عنايت خاصي که آن حضرت دربارة آنان مبذول داشت، در همان نخستين روزهاي ورود به مدينه از قيد بندگي آزاد شدند، چنانکه علّامة مجلسي(ره) در «بحارالأنوار» به روايتي از طبري شيعي، شرح آزادي ايرانيان را چنين آورده است:
اميرمؤمنان علي(ع) فرمود: «اينان (ايرانيان) مردمي هستند که با شما سرسازش دارند و به مسلماني رغبت دارند و به ناچار نژادي از خود پديد آورند. من خدا را گواه ميگيرم و شما را گواه ميگيرم که هر چه از آنها سهم خود من است براي رضاي خدا رها کردم»، همة بنيهاشم هم از آن حضرت پيروي کردند و حقّ خودشان را به او بخشيدند، و آن حضرت فرمود: «خدايا شاهد و گواه باش که آنچه را که اينان به من بخشيدند براي رضاي تو آزاد کردم»، مهاجر و انصار هم گفتند: ما هم حقّ خودمان را به تو بخشيديم اي برادر رسول خدا و آن حضرت فرمود: «بار خدايا گواه باش که اينان حقّ خودشان را به من بخشيدند، من هم قبول کردم و خودت گواه باش که من همة آنها را در راه رضاي تو آزاد کردم».
نقل قول
