ازدواج می کنید یا خاله بازی؟

[نرگس منتظر]

درست پنج ماه است که از زمان عقد زهرا و مهدی می گذرد. اما متاسفانه مدتی است که آن دو با هم قهر هستند و حتی زهرا می گوید که در مورد ادامه زندگی با مهدی دچار تردید شده است.

---

وقتی والدین علت را از او جویا شدند، زهرا چنین گفت: دیگر خسته شده ام.
مهدی با این سن و سال هنوز نمی داند که چه حرفی را باید در کجا بزند. بارها و بارها با حرف های نابجایش آبروی مرا در جمع برده است.
تا به حال چند بار از او خواهش کرده ام که قبل سخن گفتن کمی به جو و شرایط موجود هم توجه کند ولی او عادت کرده. شاید هم اصلاً بلد نیست که با فکر و درایت سخن بگوید.
دیگر نمی دانم چه باید بکنم؟

یکی ازمهمترین شرایط ازدواج رسیدن افراد به بلوغ های جسمی و جنسی و رشد عقلانی، اخلاقی، اجتماعی، اقتصادی و ... است که معمولاً بیشتر کارشناسان در زبان عرف همه آنها را در دسته بندی بلوغ ها جای می دهند.
متاسفانه مشکلی که در زندگی زهرا و مهدی حاصل شده است به دلیل عدم یا ناکافی بودن رشد عقلانی مهدی است.
بسیاری از افراد در ازدواج به وجود رشد عقلانی در خود و فرد مقابل توجه نکرده و پس از عقد و یا حتی ازدواج به خاطر ایجاد مشکلات عدیده تازه به اهمیت وجود آن و نقش مهمی که در زندگی مشترک ایفا می کند پی می برند.
به همین دلیل همه روان شناسان توصیه می کنند که افراد برای موفقیت در ازدواج نه تنها باید به بررسی خود در زمینه وجود رشد عقلانی ـ ذهنی بپردازند بلکه باید در مراحل آشنایی با فرد مقابل چون خواستگاری و تحقیق، به این امر توجه بسیار داشته باشند. یعنی به رفتار و گفتار فرد مقابل توجه کنند و ببینید که آیا او به رشد عقلی رسیده است یا نه؟
به بیان دیگر آیا فرد عاقلی است؟ البته منظور از عاقل بودن در اینجا به معنای دیوانه نبودن فرد نیست.

سوال: عقلانیت چیست؟
رشد عقلی همان رسایی و کمال در هوش،‌‌ عقل، حافظه، تصور، تخیل و... است و مجموعه فعالیت هایی چون تشکیل مفاهیم، بررسی معانی، تفکر و تعقل، پیش بینی و استنتاج، برنامه ریزی، تعیین هدف، انتخاب راهبردهای رسیدن به هدف، توانایی حل مسئله و ... را شامل می شود.
امیرالمومنین علی (علیه السلام) می فرمایند: «عقل بر دو قسم است: اول عقلی که به طور طبیعی و براساس سنت آفرینش نصیب بشر می شود و دیگر عقلی که از راه شنیدن سخنان دیگران و فرا گرفتن معلومات این و آن عاید آدمی می شود. ولی برای کسی که عقل طبیعی و سالم ندارد شنیدن مقالات علمی سودمند نیست؛ مانند کسی که چشمش نابیناست و نمی تواند از پرتو نور آفتاب استفاده نموده، موجودات را ببیند.» (فیض کاشانی، عین الیقین، ص243)

[نرگس منتظر]

براساس فرموده امام علی (علیه السلام) عقل را می توان به دو دسته تقسیم کرد:


الف) عقل طبیعی: این عقل برطبق اصول آفرینش، نصیب انسان می شود.
رشد عقل طبیعی به طور طبیعی یعنی به تدریج و مرحله به مرحله درست مانند دیگر اعضای بدن انسان شروع می شود و در سن مشخصی به حد کمال خود می رسد.

ب)عقل اکتسابی: عقلی است که فرد براساس معلومات، شنیده ها و تجربیات خود کسب می نماید. رشد این عقل نیز به صورت اکتسابی است.
یعنی هر کسی براساس دانش، بینش، تجربیات و تعامل با محیط آن را کسب می کند.
زمانی که عقل طبیعی با دانش، تجربه و... (عقل اکتسابی) همراه شود، به کمال نهایی خود می رسد.
از جمله راه‌های افزایش عقل شرکت در جلسات و تعامل با افرادی است که به بلوغ فکری و عقلی لازم رسیده اند.
البته باید توجه داشت که رشد عقلانی با تحصیلات فرق دارد.
چه بسا افراد تحصیل کرده ای که به رشد عقلانی نرسیده اند و انسان های کم تحصیلاتی که در حد اعلای رشد عقلانی اند.
پس فردی به رشد عقلانی رسیده است که بتواند برای گفته ها، اعمال و رفتار خود دلایلی قانع کننده عرضه نماید و یا برای اقدام به امور بیندیشد.

[نرگس منتظر]

در اینجا به طور خلاصه به بررسی چند مورد از فعالیت های جنبه عقلانی شخصیت می پردازیم :

فهمیدن: وقتی فرد برداشتی از مسئله ای که میخواند یا میشنود به ‌دست ‌آورد و بتواند آن را به زبان ساده توضیح دهد، یعنی به فهم مسئله دست یافته است و قادر به پیش بینی امور می باشد.


بینش: زمانی که افراد در مواجهه با مسئله، آن را ریز کنند، اجزایش را بیرون بکشند، اجزا را تک تک بررسی کنند و ارتباط‌شان را با یکدیگر بفهمند، به بینش رسیده اند.

تفکر: وقتی فرد بتواند هر آن آموخته و در حافظه ذخیره کرده است، به یاد آورد و برای حل مسئله از اطلاعات موجود آن بهره ‌ببرد، به توانایی تفکر دست یافته است.

نشانه های بلوغ عقلی و ذهنی

افرادی که به بلوغ عقلانی ـ ذهنی رسیده اند


1.در زندگی دارای اهدافی هستند که برای رسیدن به آنها برنامه‌ریزی می کنند.
2. از خود و محیطشان شناخت کافی دارند.
3. درک خوب وصحیحی از مسائل و مفاهیم دارند.
4.منطقی اند و درتصمیم گیری های خود از عقل به جای احساسات استفاده می کنند.
5.از توانایی حل مسائل زندگی، قدرت تجزیه و تحلیل و گرفتن تصمیمات درست و قاطع برخوردارند.
6.از خود و دیگران انتظارات واقع بینانه ای دارند.
7.از هر فرصتی برای تامل و اندیشه استفاده می کنند.
8.سنجیده و با توجه به شرایط سخن می گویند و عمل می کنند.
9.برای تمام رفتارها و گفتارهای خود دلیل موجهی دارند.
10.مسئولیت رفتار و گفتار خود را برعهده می گیرند.

اکرم اشرفی نژاد

بخش کلوب ازدواج تبیان