::.::.::.::.:: بررسي چند ديدگاه درباره ی نسخ ::.::.::.::.::
بررسي چند ديدگاه درباره ی نسخ
نيكو ديالمه
يكي از مسايلي كه از ديرباز در مباحث علوم قرآني نظر پژوهشگران را به خود معطوف داشته و به بحث و بررسي درباره آن واداشته است مسأله نسخ در قرآن كريم است، تا آنجا كه كمتر كتابي در علوم قرآني از متقدمان و متأخران نگاشته شده كه بحثي را به ناسخ و منسوخ اختصاص نداده باشد.1
اهل سنّت با طرح مسأله نسخ در آيات قرآن، ابديت و عدم تحريف قرآن را بعنوان معجزهاي ابدي، زير سؤال بردهاند و بعض علماي مكتب اهل البيت نيز در بررسي آيات به اصطلاح منسوخه آنچه را كه به نظر ايشان متضمن نسخ نيست رد كرده و در عين حال بعضي از آنها را پذيرفتهاند. بهطور مثال شيخ طوسي ـرحمة اللّه عليهـ در مقدمه? تفسير تبيان نوعي از انواع نسخ را پذيرفته و متذكر آن شده است در حالي كه تفاسير ديگري چون تفسير ابوالفتوح رازي و تفسير گازر كه متأثر از تبيان هستند اين مطلب را از ايشان نگرفته و متذكر نشدهاند.
آيت اللّه خوئي(ره) در اين خصوص در مقدمه البيان ميفرمايند:
در كتب تفسير و غير تفسير بسيار معمولي و متعارف است كه قسمتي از آيات قرآن نسخ گرديده است و ابوبكر نعاس در كتاب خود «الناسخ و المنسوخ» تعداد اينگونه آيات را به 138 رسانيده است.2
ما در اين مقاله برآنيم تا با مقايسه? آراءِ سه تن از علماي معاصر (آيتاللّه خوئي(ره)، آيت اللّه معرفت و علاّمه عسكري)، به بررسي كيفيت و اسلوب بحث اين بزرگواران پرداخته و دريچهاي تازه به روي بحث نسخ بگشاييم.
آنچه ما را به اين مهم واداشته است در كلام آيت اللّه خوئي(ره) متجلي است، آنجا كه در مقدمه? البيان، ضمن دليلِ بحث و بررسي آيات منسوخه، مينويسند:
اين فصل،3 قسمت معظم و مهمي از آيات قرآن را كه به صورت تعطيل در آمده است از صورت تعطيلي در ميآورد و اين ثروت عظيم را به نفع مسلمانان به جريان مياندازد تا شايد خدماتي به پيشگاه قرآن گردد.4
به حقيقت، كلام اساسي همان است كه در فرمايش ايشان آمده است كه منسوخ بودن آيهاي يا بعض آيات قرآن كريم، به منزله? تعطيل آن بخش از قرآن است و درست در همينجا است كه بحث و بررسي پيرامون مسأله نسخ از اهميت ويژهاي برخوردار است.
نقل قول
