❀.❀ استغنا و آزادگی از نظر امام علی علیه السلام ❀.❀

[عهد آسمانى]

امیرالمؤمنین علی علیه السلام می فرماید: " اگر نیکی کنی
به کسی و او را مشمول انعام و خوبی قرار دهی آن کس هر که باشد
رهین احسان تو و در فرمان تو و تو نسبت به او فرمانده خواهی بود،
و اگر نسبت به کسی استغنا و بی نیازی بورزی آن کس هر که باشد و
دارای هر مقام باشد تو نیز مانند او و شخصی مثل او خواهی بود و اگر
نسبت به کسی نیاز بورزی و از او حاجت بخواهی و استمداد کنی آن کس
هر که باشد تو بنده او و رهین او و زیردست او خواهی بود ".

[عهد آسمانى]

این کلمات بزرگ چنانکه ظاهر است مربوط به عزت و شرافت و آزادگی و زندگی
شرافتمندانه است. برای انسان در این جهان موهبتی بزرگ تر از احساس عزت و
شرافت نیست و هیچ زنجیری و زندانی بالاتر و خرد کننده تر از این نیست که
احساس نماید در زندگی اسیر و مقهور و بنده دیگران است

ناچار است عقیده دیگرانرا بجای عقیده خود بگیرد و اراده دیگران را بجای اراده
خود اجرا کند، فکر و نقشهدیگران را بجای فکر و نقشه خود عمل کند، به هوا و هوس
و آرزوهای دیگران احترامبگزارد، تن به ذلت و اسارت و ستم بدهد. برای آزادمردان،
مردن و زیر خاک رفتنبسی ترجیح دارد بر اینکه خوار و ذلیل و اسیر و بنده زندگی کنند.

امیرالمؤمنین به فرزند برومندش حسن بن علی علیهما السلام می فرماید: "
هرگز بنده دیگران نباش، خداوند تو را حر و آزاد آفریده است ".

[عهد آسمانى]

علی علیه السلام در ضمن جمله هایی که در اول گفتار از آن حضرت نقل کردیم
به راه و طریقی که حس آزادمنشی و شرافت انسان را حفظ می کند اشاره می کند می فرماید:

آن چیزی که بشر را اسیر می سازد همانا احتیاج و قبول کردن عطایا و
بخششهای مردم است. احتیاج و دست پیش این و آن دراز کردن است که شرافت انسان
را لکه دار می کند و همانا بی نیازی و احتیاج نداشتن است که حافظ کرامت و عزت و
شرافت آدمی است و از همین جاست که کار و کسب و هر چیزی که احتیاج انسان را ا
ز ابنای نوع خودش رفع می کند مقام مقدس و محترمی پیدا می کند

زیرا چه چیزی مقدس تر و محترم تر از آن چیزی که آبرو و حیثیت آدمی را نگهداری کند.

[عهد آسمانى]

ایضا به آن حضرت نسبت داده شده که فرمود: " اگر می خواهی آزاد باشی و حریت
داشته باشی مانند بندگان و غلامان زحمت بکش و کار کن، امید و آرزوی خود را از مال
و ثروت جمیع فرزندان آدم قطع کن، هرگز چشم طمع به مال و ثروت و اندوخته دیگران
نداشته باش. اگر کار و کسبی به تو پیشنهاد شد نگو این کار کسر شأن من است و درجه و
مقام مرا در اجتماع پست می کند،

زیرا هیچ چیز به اندازه اینکه انسان از دیگران توقع و تقاضا داشته باشد و از
دیگران استمداد مالی کند انسان را پست و حقیر و خوار نمی کند. تو تا وقتی که نسبت به
دیگران بی نیازی و استغنا بورزی و چشم طمع به مال کسی نداشته باشی و از احدی عطیه
و هدیه نخواهی و از کسی توقع و تقاضا نداشته باشی از همه مردم بلندقدرتر خواهی بود ".

رسول خدا فرمود:
" از رحمت خدا دور است آن کسی که سنگینی زندگانی خود را روی دوش اجتماع بیندازد ".

در حدیث دیگر است:
" آن کس که برای عائله خود زحمت می کشد و رنج می برد مانند کسی است که
در راه خدا جهاد می کند ".

[عهد آسمانى]

آزادمرد جهان امام علی علیه السلام از آن جهت به تمام معنی‏ آزاد بود که به تمام معنی
زاهد بود. علی علیه السلام در نهج البلاغه به‏ شعار ترک دنیا یعنی ترک لذتگرائی به
عنوان آزادمنشی زیاد تکیه می‏ کند.

در یکی از کلمات قصار می ‏فرماید:
«الطمع رق موبد؛ طمع ورزی، بردگی همیشگی است»
(حکمت/ 180).

وی زهد حضرت عیسی علیه السلام را چنین توصیف می‏ کند:
«و لا طمع یذله؛ و نه طمعی که او را به خواری کشاند» (خطبه 160).

در جای دیگر می ‏فرماید:
«الدنیا دار ممر لا دار مقر، و الناس فیها رجلان: رجل باع فیها نفسه‏ فاوبقها، و
رجل ابتاع نفسه فاعتقها؛ دنیا سرای گذر است نه سرای ماندن، و مردم در آن
دو گروه اند: یکی آن که خود را فروخت و به هلاکت افکند، و دیگری آن که خود
را خرید و آزاد کرد (کلمات قصار، حکمت 133).

[عهد آسمانى]

از همه صریحتر و روشنتر بیان آن حضرت است در نامه ‏ای که به عثمان
بن حنیف نوشته است. در آخرین بخش آن نامه، دنیا و لذات دنیا را مانند یک مخاطب
ذی شعور طرف خطاب قرار می ‏دهد و با زبان مخاطبه با دنیا، راز زهد و فلسفه ترک
لذتگرائی خویش را برای ما روشن می ‏سازد

می ‏فرماید:
«الیک عنی یا دنیا، فحبلک علی غاربک، قد انسلکت من مخالبک، و افلت من حبائلک...؛
ای دنیا از من دور شو، که افسارت را بر پشتت افکنده، و از چنگالت رهیده، و از
دام هایت گریخته ام»

«اعزبی عنی! فو الله لا اذل لک فتستذلینی، و لا اسلس لک فتقودینی؛
از من دور شو! به خدا سوگند من در برابرت سر فرود نمی آورم تا به خواریم کشانی،
و مهارم را به تو نمی سپارم تا به پیشم بکشانی» (نامه 45 نهج البلاغه).

آری، زهد علی شورشی است علیه زبونی در برابر لذتها، طغیانی است‏ علیه عجز و ضعف در برابر حاکمیت میلها، عصیان و سرپیچی است علیه‏ بندگی دنیا و نعمتهای دنیا.




منبع:

http://www.tahoorkotob.com/page.php?pid=3899

http://www.tahoorkotob.com/page.php?pid=2303