آیین های محرم در شهرهای ایران

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

(اللهم عجل لولیک الفرج)

محرم نزد ايرانيان به ماه خون و شهادت معروف است چون امام حسين (علیه السلام ) براي بقاي دين و آزادي تن به شهادت داد. اين عمل امام سوم شيعيان نزد شيعيان حرکتي آزاديخواهانه است که در پي خود تداوم دين اسلام را به همراه داشت. به همين دليل ايرانيان علاوه بر مراسم عزاداري در دو ماه محرم و صـــفر در هــر منــطقه نيز آيين هاي ويژه اي برگزار مي کنند.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

آذربایجان شرقی

بيشتر شهروندان چند روز قبل از ماه محرم لباس هاي مشکي پوشيده و دستار سياه به نشانه عزا بر سر مي بندند و پرچم هاي عزا در کوچه و بازار نصب مي کنند.

برخي مردان هنگام عزاداري پيراهني بلند تا پايين زانو بر تن دارند و برخي نوعي دامن سياه با پيراهن سياه مردانه مي پوشند.

مي گويند در تبريز علم ها و کتل هاي قديمي و ارزشمند زيادي وجود دارد که حتي برخي از طرف شاهان قاجار وقف شده است.

آذربايجاني ها اعتقاد ويژه اي به غذاي نذري دارند و بعضي معتقدند که غذا پختن در روز عاشورا کراهت دارد.

بازار سرپوشيده و تاريخي تبريز که از آن به عنوان بزرگترين بازار مسقف و به هم پيوسته جهان ياد مي کنند با پيشينه صدها ساله يکي از مراکز عزاداري در ماه محرم است. که زنان در اين مراسم عزاداري اجازه ورود ندارند.

يکي از مراسم خاص آذربايجان مراسم سنتي – مذهبي «پولکه» نام دارد که در واپسين روزهاي دهه نخست ماه محرم در بخش هايي از جنوب استان آذربايجان شرقي برگزار مي شود. پولکه توپي پارچــه اي است کــه به سر سيمي بسته شده و به نفت اندود مي شود. در شب هاي تاسوعا و عاشورا پولکه ها آتش زده شده و در ميان عزاداران گردانده مي شود. پولکه از منحصر به فردترين مراسم عزاي حسيني است که مانند آن در ساير مناطق شيعه نشين جهان برگزار نمي شود.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

شاهرود

مردم شاهرود ، در روز پنجم محرم مراسم ویژه ای را با نام یا عباس یا عباس دارند که نمونه مشابه آن در هیچ کجای کشور ندارد !

مردم شاهرود در روز پنجم محرم به ‌یاد جانفشانی‌های حضرت ابوالفضل‌ العباس (علیه السلام)، آیین طوق بندان (علم‌بندان) را با شور و احساسات مذهبی خاصی برگزار می‌کنند. این آیین طبق آداب و سنتهای قدیمی همه ساله در عصر روز پنجم ماه محرم با به راه افتادن دسته‌های چاوش خوانی و سینه‌زنی با حضور انبوه عزاداران حسینی در محدوده بافت قدیمی شهر شاهرود برگزار می‌شود.

سنت عزاداری روز پنجم محرم به یاد جانفشانی‌های حضرت ابوالفضل‌العباس (علیه السلام) و با فریادهای “یا عباس، یا عباس” از گذشته دور در شاهرود مرسوم بوده است و در بین مردم شاهرود احترام واعتبار ویژه ای دارد.

چندین هیات عزادار حسینی تا پیش از برپایی ” طوق بندان” با اجرای آیین خاص سینه‌زنی و مداحی و در میان ماتم و اندوه به انبوه جمعیت حاضر در این مکان می‌پیوندد

تکیه بازار شاهرود که به “تکیه زنجیری” معروف است و از بزرگترین تکایای این شهر به حساب می‌آید وظیفه جمع‌آوری طوقها و برگزاری دسته طوق‌بندان را بر عهده دارد.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

سمنان

در روز تاسوعای حسینی آیین نخل‌گردانی تکیه جهادیه سمنان همراه با طنین سنج و دمام بوشهری‌ها میان خیل عزاداران حسینی برگزار شد. مراسم نخل‌گردانی تکیه جهادیه سمنان با سابقه‌ای بیش از صد سال هر سال در ماه محرم برگزار می شود.

سنگ‌زنی از آیین‌های سنتی استان سمنان است که عزاداران با به هم زدن دو چوب همراه با نوای حیدر علی به عزاداری می‌پردازند.

به‌ همت خانه تعزیه استان سمنان که توسط اداره‌کل میراث فرهنگی راه‌اندازی شده است گروه سنج و دمام استان بوشهر در دهه اول محرم میان عزاداران استان سمنان به عزاداری پرداخت و در دهه دوم محرم دسته سنگ‌زنی استان سمنان این آیین را میان مردم استان بوشهر به اجرا در می‌آورد.

یادآور می‌شود، سنگ‌زنی آیین سنتی استان سمنان است که در چند شهر استان در دهه اول محرم برگزار می‌شود و در فهرست آثار معنوی کشور به ثبت رسیده است.