جزایر سه گانه ابوموسی، تنب بزرگ و كوچك از دیرباز متعلق به ایران بوده اند. فراز و فرود تاریخی و شاید سیاستهای نادرست حاكمان ایران در گذشته موجب شد تا این واقعیت دستخوش سیاست بازیهای رندانهای قرار گیرد كه هدف آن پوشاندن لباس گسستگی بر پیوستگی حاكمیت ارضی ایران بود. ادعای امارات پیرامون حاكمیت بر این جزایر از سال 1971 بارها تكرار شده است. ماهیت چنین ادعاهایی نمیتواند غیرسیاسی باشد. به خصوص پس از پیروزی انقلاب اسلامی این امر با حمایت گسترده ی قدرتهای بزرگ صورت پذیرفته است. تقویت و تعمیق دو شكاف ایرانی- عربی و مذهبی شیعی-سنی توسط آنها میتواند اقدامی درجهت تأمین منافعشان باشد. چرا كه منافع و مطامع خود را در وجود تشنج و تنش در خاورمیانه میدانند. منازعه ی ایران- امارات و داعیه های امارات بر سر جزایر سه گانه موضوعی است كه محققان و نگارندگان بسیار پیرامون آن نگاشته اند. امّا این نوشتار با هدف واكاوی مسأله، ابتدا موضوع را در عمق تاریخ جستجو كرده و سپس به تحلیلی پیرامون ادعای امارات و پیامدهای آن خواهد پرداخت.
پیشینهای بر تارك جزایر سه گانه
مروری بر صفحات تاریخ نشان میدهد در دوران مادها و هخامنشیان جزایر سه گانه تحت حاكمیت ایران بوده و قلمرو آن محسوب شده اند؛[1]چنانچه همه ی جزیره ها و كرانه های خلیج فارس از 550 سال پیش از میلاد مسیح تا 651 پس از میلاد دراختیار ایران بوده است.[2] در قرون 18 و 19 میلادی نیز این جزایر جزیی از ولایت لنگه –كه خود بخشی از استان فارس بوده- به حساب آمده و تحت صلاحیت و اداره ی این ولایت بوده است. همچنین در نقشه های جغرافیایی تهیه شده توسط انگلیسیها و پرتغالیها از خلیج فارس، در این دو قرن نیز این جزایر به رنگ سرزمین ایران و در محدوده ی جغرافیایی و ارضی ایران ترسیم شده اند.
افزون بر اینها اواسط 1800 میلادی (اواخر قرن یازدهم شمسی) حاج میرزا آغاسی وزیر خارجه ی وقت ایران، ادعای ایرانی بودن آبها و جزایر خلیج فارس را تكرار كرد؛ تا اینكه با حضور استعماری انگلیس در خلیج فارس و اشغال این جزایر، در سال 1887 برای نخستین بار ادعای انگلیس پیرامون حاكمیت بر این جزایر سه گانه اظهار شد.[3]
با آغاز قرن بیستم، انگلستان به دلیل نگرانی از نفود روسیه در خلیج فارس، این سه جزیره را بدون اطلاع ایران به شیوخ قاسمی شارجه بخشید و در ژوئن 1903 فرماندار انگلیسی هند به شیوخ قاسمی دستور داد پرچم خود را در این سه جزایر برافزازند. پس از تصرف این جزایر از سوی انگلیس، ادعای مالكیت بر این جزایر از سوی این كشور با همراهی شارجه، در سالهای 1923-26 و 1927 باز هم تكرار شد تا این كه در سال 1928، معلوم شد تا جایی كه به ایران مربوط میشود پس از اعتراض 1904، هیچ پرچمی كه نشانه ی هویت باشد در این سه جزیره برافراشته نشده است.[4] در همین سال برای بار نخست دولت ایران به جامعه ی ملل در این باره شكایت كرد و خواستار بازگشت این سه جزیره به ایران شد.[5] در پایان این سال، ایران این سه جزیره را گرفت امّا با اعتراض انگلیس مواجه شد. از این تاریخ به بعد این روند ادامه داشت. مذاكرات متعدد و مفصلی تا سال 1971 بین دو كشور ایران و انگلیس در این باره انجام شد كه همگی نشان از تلاش ایران برای اعاده ی حاكمیت ایران بر این جزایر دارد.
نقل قول
