سوگندهاي قرآني

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

در چهل و چهار سوره قرآن، ضمن صد و چهار آيه، صد و هيجده مورد سوگند در قرآن آمده كه در سي و سه سوره قرآن، نود و پنج مورد سوگندهاي آفريدگار جهان است كه در بيست و سه سوره آغاز سوره با سوگند مي‏باشد، و دو مورد سوگندهائي است كه از زبان رسول خدا(صلی الله علیه و اله ) در اثبات وقوع روز قيامت و محاسبه اعمال و جزاء در آن روز آمده، چهار مورد قسمي است كه از برادران حضرت يوسف(علیه السلام ) آمده است و يك مورد، سوگندي است كه ساحران براي فرعون ياد كرده‏اند كه بر موسي غالب خواهند شد. و يك مورد نيز سوگندي است كه شيطان در اغواء بندگان غير مخلص ياد كرده و پانزده مورد نيز مربوط به مشركين و منافقين و منكرين روز قيامت مي‏باشد.(شناخت سوره‏هاي قرآن، هاشم هاشم‏زاده هريسي، انتشارات كتابخانه صدر، تاريخ 1373 ه.ش، ص 23 و 24 ـ تفسير كبير بصائر.).
پس سوگندهاي قرآني به شرح زیر هستند
1. سوگندهاي الهي
2. سوگندهاي مردمي
الف) سوگندهاي پيامبران
ب) سوگندهاي مردمان
1ـ برادران يوسف
2ـ سحره
3ـ مشركين
4ـ منافقين
5ـ منكرين
3. سوگند ابليس
انگيزه‏هاي سوگندهاي قرآني
1)سوگندهایی خدا كه به ذات ربوبي خويش و يا به پديده‏هاي نظام آفرينش اعم از حيات پاك پيامبر اسلام و يا ديگر موجودات آفرينش مي‏باشد. براي تأكيد است مانند سوره یونس ایه 10).
و يا براي تعظيم و تفخيم مقسم به مي‏باشد يس و القرآن الحكيم ( و آياتي چون قلم؛ 68:1 ـ واقعه؛ 56: 57 ـ شمس؛ 91: 1 تا 7 ـ بلد؛ 90: 1 تا 3 ـ و... نيز مشعر به همين بحث معنی است و ....
2) سوگندهاي مردمي: اين سوگندها بيان زبان حال بنده‏گان است، كه خداوند به نقل و ذكر سوگندهاي آنان اقدام نموده است، چون سوگند برادران يوسف ويا سوگند نفاق گونه فراريان از جهاد: ... و سيحلفون بالله لواستطعنا... ... و به زودي به خدا سوگند ياد مي‏كنند كه اگر توانايي داشتيم همانا براي سفر آماده مي‏شديم..(.سوره توبه ایه 9)

و آيات بسياري ديگر كه عمده اينگونه سوگندها به انگيزه اثبات مطلب خود بوده است.
3) سوگندهاي ابليس: اين نوع سوگندها به انگيزه فريب و تهديد و يا عنادورزي توسط ابليس صورت پذيرفته: و قاسمهما انّي لكما لمن الناصحين و (ابليس) براي آنها سوگند ياد كرد كه من براي شما از خيرخواهانم (سوره اعراف ایه 7 )

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

کتاب آسمانی ما قرآن, کتاب هدایت انسان برای درک عظمت آسمان و زمین سوگندهایی دارد که منظور اصلی آن متوجه کردن انسان به موضوعاتی است که غالبا از آنها بی اعتنا می گذرد و توجهی ندارد منجمله این موارد عبارتند از:

سوگند به آسمان:
والسماء و ما بناها به آسمان سوگند و به آنکه آنرا بنیان نهاد شمس/5
والسماء ذات البروج به آسمان سوگند که صاحب کاخهای رفیع و قصرهای بزرگ است بروج/2
والسماء ذات الحبک به آسمان سوگند که دارای ستارگان فراوان و خلق نیکوست ذاریات/7


سوگند به ستاره و به ماه:
والنجم اذا هوی به ستاره سوگند و حرکات آن نجم/2
فلا اقسم بمواقع النجوم و انه لقسم لو تعلمون عظیم
به موقعیت ستارگان سوگند که اگر دانا باشید می دانید که سوگندی بس بزرگ است واقعه/75و76
والسابحات سبحا سوگند به ستارگان که در مدار خود شنا می کنند نازعات/4


سوگند به خورشید و نور:
والشمس و ضحیها به خورشید سوگند و به همه نور و گرمایش ضحی
والضحی سوگند به هنگام چاشت که نور خورشید گسترده می شود.


سوگند به شب و روز:
واللیل اذا سجی قسم به شب به هنگامی که سکون گیرد و آرامش بخشد ضحی/2
واللیل اذا یغشی به شب سوگند به هنگامی که پرده آرامش و آسایش بگستراند اللیل/1
فلا اقسم بالشفق و اللیل و ما وسق
به رنگ سرخ غروب و به شب که هر چیز را پوشش است سوگند 17و18/ انشقاق
والفجر و لیال عشر
سوگند به صبح که دامن شب را می شکافد و قسم به شبهای ده گانه که مردم را برای کار خیر به شتاب
وامی دارد فجر/1و2


سوگند به زمین:
والارض و ما طحیها سوگند به زمین و به آنکه آنرا گسترد. شمس/7
والارض ذات الصدع به زمین سوگند که قابلیت شکافتن دارد. طارق/12