شک به خدا خوبه يا بده؟

[موسم بهار]

در يك نظر «شك» سه قسم است:

1. شك قانوني؛ عبارت است از تردّد و نوسان ذهن در باب ارتباط ميان موضوع و محمول قضيه، براي تحقيق در مسير واقع يابي. اين شك، طبيعي بوده و موجب برطرف شدن احتمالات اضطراب آميز است. بر اين اساس گفته مي شود: يقين هاي اصيل و مفيد آن سوي پل، شك و ترديد قانوني است. چنين شكي - كه انسان را به يقين مي رساند - به مراتب بهتر از ايمان ظاهري بي اساس است.

زلت او به زطاعت نزد حق پيش كفرش جمله ايمان ها خلق

مثنوي، دفتر اول، بيت 1579.

2. شك بيماري؛ اين شك، ناشي از ناتواني ذهن از رويارويي با مدعاها، دلايل، تجزيه، تحليل و ... در باب «واقعيات» است. در واقع ملاك اين بيماري، وحشت ذهن از بررسي واقعيات و تفكيك آنها از خيالات و حقيقت نماها است. يكي از اساسي ترين مختصات شك، بيماري جست و جوي آسايش فكري در فرار از فعاليت هاي مغزي است. اين شك در واقع ضد «معرفت» مي باشد.

3. شك حرفه اي؛ اين براي نشان دادن اوج فكري افراد ضعيف النفس است كه مدعي اند ما به مقامي از مراحل درك و شناخت رسيده ايم كه جز شك و ترديد راهي ديگر نمي بينيم. يا به دليل عشق ورزيدن به شكاكان است تا عشق به يافتن حقيقت و واقعيت!
شكي كه در قرآن از آن سخن رفته و مورد مذمت قرار گرفته است شك «قانوني» نيست؛ بلكه به شك «بيماري» و شك «حرفه اي» اشاره دارد.در اين باب نگا: جعفري، محمدتقي، شناخت از ديدگاه علمي و ديدگاه قرآن، صص 312 - 310.