قرآن و صدقات ماندگار
صدقه از مواردي است که در قرآن کريم بر آن تأکيد زياد شده و از اين ميان براي صدقات ماندگار ازجهت ماندگاري خود يا اثرآن، ارزشي جاودانه قائل شده است. در اين مقاله پس از مفهوم شناسي صدقه، به بيان گستره ي آن پرداخته شده و بيان مي شود که هرچند در فقه صدقه ي ماندگار معادل وقف مي باشد،اما در آموزه هاي قرآني و روايي مفهومي وسيع تر دارد و هرعملي را که خود يا اثرآن جاودانه باشد و از نگاه اين آموزه ها صدقه تلقي شود را،شامل است. براي اثبات اين مطلب نخست مفهوم لغوي «صدقه» و «جاريه»، را با بهره گيري از آيات و روايات، بررسي نموده و آنگاه ارزش صدقه از ديدگاه قرآن کريم،آثار مترتب براين عمل خيرخواهانه و شرايط لازم براي بارشدن اين آثار برآن، با تمسک به آيات قرآن کريم و روايات معصومين عليهم السلام تبيين گرديده است.
مقدمه يکي از موضوعاتي که در قرآن کريم و آموزه هاي آن مورد تأکيد قرارگرفته،صدقه است که داراي انواعي مي باشد که ازجمله ي آنها صدقات ماندگار است. صدقه در فرهنگ اسلامي از جايگاه والايي برخوردار است و پاداش پرداخت صدقه و انفاق را خود خداوند بر عهده گرفته است. راستي صدقه چيست و بر چند نوع است؟ صدقه ماندگار چيست؟ آيا صدقه ي ماندگار همان وقف است يا آنها دو حقيقت متفاوت هستند؟ ارزش و آثار صدقه چيست؟ اينها مسائلي هستند که در اين مقاله، از طريق مطالعات آيات قرآن کريم و با مراجعه به تفاسير و روايات اهل بيت ـ که عدل قرآن اند و در حقيقت نمي توان مفهوم حقيقي آيات قرآن را دانست،مگر با توجه به روايات وارده براي تبيين و تفسير آن ـ مورد مطالعه قرار گرفته است.
مطالعه اين موضوع و پرداختن به زواياي مختلف آن، علاوه بر اينکه مطالعه ي آيات قرآن است عرضه ي آن در جامعه ي اسلامي مي تواند در فرهنگ سازي جامعه مؤثر باشد و مردم با مطالعه ي اين آثار نسبت به انجام اين اعمال خير و بشردوستانه،درانجام احياي اين سنت معنوي ـ اجتماعي پيامبراکرم (ص) گام بردارند. لذا مطالعه اين موضوع هر چند مسبوق به سابقه باشد،عرضه ي آثار مربوط و چاپ و نشر آن در فرهنگ سازي جامعه مؤثربوده و مصداق احياي امر ائمه(ع)است که حضرت رضا (ع) براي انجام دهنده ي آن از خداوند متعال آمرزش طلبيده و فرموده است: «رحم الله من احيا أمرنا» و در پاسخ به سؤال از چيستي امر آنان فرمود: يادگيري معارف ما و انتقال آن به ديگران تا آن را به کار بندند. (صدوق، 1361، ص 180)
نقل قول
