شاخص‌های شناسایی خانواده موفق

[یاس بهشتی* خادمه باب الحوائج جواد الائمه (ع)*]

خانواده موفق خانواده‌ای است که والدین از یک سو موفقیت فرزندان، ویژگی دوره‌های گوناگون سنی آنان و خواسته‌های طبیعی آن‌ها را بشناسند و از سوی دیگر، خواسته‌های خود را اولویت بندی کنند و از نحوه ابلاغ آن، به خوبی آگاه باشند. این آگاهی زمینه خوبی برای تربیت صحیح فرزندان است. در کنار این آگاهی، همت و اراده قوی والدین به همراه انعطاف در موقعیت‌های لازم، برای اجرای دانسته‌های خود ضروری است.

[یاس بهشتی* خادمه باب الحوائج جواد الائمه (ع)*]

از مهم‌ترین ویژگی‌های این خانواده می‌توان به این موارد اشاره کرد:

1. در مسائل مربوط به خانواده، میان اعضای خانواده مشورت حاکم است، هر یک برای استقلال دیگری احترام قائل است، همه به سخنان یکدیگر گوش می‌کنند، آن را درک می‌کنند و اعضای خانواده به تناسب سن، تحصیل، موقعیت و توانمندی شخصیتی خود اظهار نظر می‌کنند.

2. اعضای خانواده، در همه مسائل زندگی مشارکت عمیق و همه جانبه دارند. در سختی‌ها و مشکلات زندگی، احساسات و عواطف خود را همان اندازه بروز می‌دهند که در اوضاع عادی زندگی ابراز می‌کنند.

[یاس بهشتی* خادمه باب الحوائج جواد الائمه (ع)*]

​

3. افراد خانواده برای هم ارزش قائل‌اند، با دل سوزی و محبت به سخنان یکدیگر توجه می‌کنند و بیش از عشقی که به دیگران می‌ورزند، از آنان انتظار مهرورزی ندارند.

4. افراد خانواده هدف‌های مشترک و ارزشمندی دارند و همه، به ویژه کسانی که مسئولیت بیشتری دارند، برای تحقق آن اهداف تلاش می‌کنند.
5. همه در برابر یکدیگر احساس مسئولیت می‌کنند.

6. همه افراد، به تناسب موقعیت، شرایط و مسئولیتی که دارند، اظهار نظر می‌کنند.

7. در مشورتی که میان اعضای خانواده شکل می‌گیرد، همه تلاش می‌کنند فعالانه گوش کنند و حرف‌های یکدیگر را به خوبی درک کنند.
8. مقررات خانواده برای همه اعضاست، همه این مقررات را قبول کرده‌اند و نمی‌خواهند آن را نادیده بگیرند. به همین دلیل، انضباط خاصی در خانواده دیده می‌شود.

[یاس بهشتی* خادمه باب الحوائج جواد الائمه (ع)*]

9. اعضای خانواده تنها دارای حق نیستند، بلکه هر کس، به تناسب حقی که دارد، تکلیف نیز دارد. همه مکلف‌اند به حقوق یکدیگر احترام گذارند.
10. قانون اصلی خانواده این است که بزرگ و کوچک حق اظهار نظر دارند و بچه‌ها، به دلیل کم سن بودن، مورد اهانت قرار نمی‌گیرند، البته بزرگ‌ترها، در تبیین سخن کوچک‌ترها و کارهایی که باید انجام دهند، به آن‌ها کمک می‌کنند.
11. کرامت نفس میان اعضای خانواده، به روشنی مشاهده می‌شود و نادیده گرفتن برخی لغزش‌ها نشان دهنده همین ویژگی است.
12. شایسته سالاری، ارزش اصلی خانواده است. این اصل جایگزین پدرسالاری، مادر سالاری و فرزند سالاری می‌شود و «حق»، بر تمام افراد حاکمیت دارد.
13. توجه والدین به فرزندان بسیار عادلانه است. فرزندان با یکدیگر مقایسه نمی‌شوند تا بی‌جهت مبتلا به خود کم‌بینی نشود و زمینه رشد خود را از دست ندهد.

[یاس بهشتی* خادمه باب الحوائج جواد الائمه (ع)*]

​

14. مدیریت خانواده مبتنی بر روشی عقلانی است، البته خالی از عطوفت و مهربانی نیست و هماهنگی و همکاری لازم میان اعضای آن چشم‌گیر است.

15. به جای بدبینی، ساده لوحی و خوش بینی افراطی، واقع بینی حاکم است و عامل اصلی تفاهم پایدار میان افراد خانواده، همین واقع بینی است.

16. استعداد فرزندان شکوفا می‌شود و زمینه رشد، در خانواده، به وجود می‌آید. فرزندان جایگاه ویژه‌ای دارند و والدین، برای فرزند و شکوفایی استعدادهای او، در برابر همه مشکلات ایستادگی می‌کنند.

17. مهربانی بر روابط اعضا حاکم است و هم نوایی و هم‌دردی، به طور کامل حس می‌شود.

[یاس بهشتی* خادمه باب الحوائج جواد الائمه (ع)*]

18. افراد به نیازهای یکدیگر حساس‌اند، از آن‌ها آگاه می‌شوند و نیاز یکدیگر را رفع می‌کنند.

19. نشاط، شادابی و روحیه مثبت میان اعضای خانواده وجود دارد و همگی این حالت را تقویت می‌کنند.

20. فرزندان، در تجربه رفتارهای جدید، نگران تنبیه یا سرزنش والدین نیستند، اما خود را موظف می‌دانند که رفتاری درست داشته باشند و اشتباه نکنند.

21. افراد برای یکدیگر، در هر سن و سالی باشند، محترم هستند و زن و شوهر، قبل از اینکه فرزندان را دوست داشته باشند و به آن‌ها احترام گذارند، برای همدیگر ارزش قائل‌اند و به یکدیگر احترام می‌گذارند.

[یاس بهشتی* خادمه باب الحوائج جواد الائمه (ع)*]

22. پدر و مادر الگوی عملی مناسبی برای رفتار فرزندان هستند و رفتار آنان با یکدیگر، سرمشق زندگی فرزندان است.
23. فرزندان، آزادانه، مشکلات خود را با والدین در میان می‌گذارند و تحلیل خود را بیان می‌کنند.
24. فرزندان، چون دید مثبتی به والدین دارند، به راهنمایی آنان توجه می‌کنند و رفتار خود را با خواست درونی کنترل می‌کنند.
25. فرزندان با توجه به فضای عاطفی خانواده، می‌توانند روابط عمومی خوبی داشته باشند و در محیط مدرسه و جامعه، به همسالان خود احترام گذارند.

[یاس بهشتی* خادمه باب الحوائج جواد الائمه (ع)*]

26. تعصب بی‌جا میان فرزندان کمتر دیده می‌شود. آنان عقیده مخالف را، به آسانی تحمل می‌کنند و به دیگران تجاوز نمی‌کنند.
27. معنای مطلوب بودن رابطه اعضای خانواده این نیست که والدین یا فرزندان خواسته‌هایی از یکدیگر نداشته باشند یا از خواسته‌های خود صرف نظر کنند، بلکه باید خواسته‌های روشن و منطقی داشته باشند و در ابراز آن احساس، عاطفه و مهارت داشته باشند.
28. والدین برای داشتن رابطه موفق با فرزندان خود، باید آن‌ها را بشناسند و موقعیتشان را درک کنند، انتظارات خود را بررسی کنند و بدانند چگونه آن‌ها را به فرزندان خود منتقل کنند، و از خواسته‌های فرزندان و نحوه پاسخ گویی به آن‌ها نیز آگاه باشند.

​

[یاس بهشتی* خادمه باب الحوائج جواد الائمه (ع)*]

منبع:خانواده موفق:
ارتباط والدین و فرزندان (1390)، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (رحمه الله) و
دانشگاه کاشان، چاپ اول.