نقش هشت سال دفاع در ساختار فرهنگ عمومي كشور

[حسنعلی ابراهیمی سعید]

مقاومت هشت ساله‏ی ملت ایران در جنگ تحمیلی، توانمندی ایدئولوژی اسلام را به عنوان مقوله‏ای فرهنگی و سیاسی در عصر حاضر بار دیگر به اثبات رسانده است و جوهر مقاومت و پایداری را در برابر مطامع استكبار و تئوری‏های تحمیلی به عنوان سمبل بازیافت هویت دینی و اقتدار فرهنگی وارد زندگی مردم كرده است. فراتر از این، امام راحل قدس سره و امام خامنه ای (مدظله)، روح مبارزه و حفظ انگیزه دفاعی را تبلور دین و دینداری می‏دانند

مقاومت هشت ساله‏ی ملت ایران در جنگ تحمیلی، توانمندی ایدئولوژی اسلام را به عنوان مقوله‏ای فرهنگی و سیاسی در عصر حاضر بار دیگر به اثبات رسانده است و جوهر مقاومت و پایداری را در برابر مطامع استكبار و تئوری‏های تحمیلی به عنوان سمبل بازیافت هویت دینی و اقتدار فرهنگی وارد زندگی مردم كرده است. فراتر از این، امام راحل قدس سره و امام خامنه ای (مدظله)، روح مبارزه و حفظ انگیزه دفاعی را تبلور دین و دینداری می‏دانند.
امام راحل قدس سره در پیام به گورباچف رئیس جمهور وقت اتحاد جماهیر شوروی (سابق) فرموده‏اند:
دینی كه در آن مبارزه با قدرت‏ها نباشد، دقیقا افیون توده‏هاست.
و همچنین در صدر فرمان برائت فرموده‏اند:
آنها كه تصور می‏كنند مبارزه در راه استقلال و آزادی فلسطین و مظلومین جهان با سرمایه داری و رفاه طلبی منافات ندارد، با الفبای مبارزه بیگانه‏اند، آنهایی هم كه تصور می‏كنند سرمایه داران و مرفه‏های بی‏درد با نصیحت و موعظه و پند واندرز متنبه می‏شوند و به مبارزان راه آزادی پیوسته و یا به آنها كمك می‏كنند، آب در هاون می‏كوبند. (1)
امام خامنه ای (مدظله) نیز مقاومت در جنگ تحمیلی و ایستادگی در مقابل تهدید غرب و احساس عزت و استقلال در مقابل ابرقدرت‏های عالم را نعمت با ارزشی می‏دانند كه ناشی از بقایای فرهنگ اسلامی است. هشت سال دفاع مقدس، آزمون عینی اندیشه‏ی امام راحل قدس سره و امام خامنه ای (مدظله) مبنی بر كارا بودن مفاهیم فرهنگی و ارزش‏های اخلاقی بوده است و مكتب اسلام را به عنوان مظهر نواندیشی، در فرایند تاریخی حركت‏های احیاگر به جهان عرضه كرده است و از این روست كه امام راحل قدس سره در پیامی به روحانیت معظم فرموده‏اند:
هر روز ما در جنگ بركتی داشته‏ایم كه در همه صحنه‏ها از آن استفاده كرده‏ایم...
ما انقلابمان را در جنگ صادر كرده‏ایم...
ما در جنگ ریشه‏های انقلاب پربار اسلامی‏مان را محكم كردیم. (2)
امام راحل قدس سره همه‏ی این بركات را ناشی از مجاهدات و حماسه آفرینی‏های ملت شجاع ایران در هشت سال دفاع مقدس می‏دانند و می‏فرمایند:
جنگ ما كمك به فتح افعانستان را به دنبال داشت...

جنگ ما فتح فلسطین را به دنبال داشت...
جنگ ما بیداری پاكستان و هندوستان را به دنبال خواهد داشت...
جنگ ما موجب شد كه تمامی سردمداران نظامهای فاسد در مقابل اسلام احساس ذلت كنند...
صدای اسلام خواهی افریقا از جنگ هشت ساله ماست...
علاقه به اسلام شناسی مردم در آمریكا و اروپا و آسیا و آفریقا، یعنی در كل جهان، از جنگ هشت ساله‏ی ماست.
به هر حال هشت سال دفاع مقدس، مقطع تجربه شده‏ای است كه بسیاری از مفاهیم اخلاقی را كه در زیر ساخت نظام فرهنگی و سیاسی كشور مؤثرند عینیت بخشیده و مفاهیمی چون: ایثار، شهادت طلبی، خداباوری، وارستگی، عشق، وحدت، شجاعت، پایداری و... آثار و نقش كارساز خود را در اندیشه، منش، رفتار، نظام فرهنگی، نظام معیشتی و... به خوبی نشان داده است و اینك در تكوین ساختار فرهنگ عمومی كشور می‏توانند مفاهیم اخلاقی و عناصر فرهنگی را تعریف كنند و در اختیار مسؤولین فرهنگی كشور و صاحب نظران قرار دهند.
بدیهی است ملت ما امروز با داشتن مفاخر و دستاوردهای گرانبهای دوران دفاع مقدس در تدوین الگوی فرهنگی، نیازمند قبول مبانی تئوریك متناسب با تحول، از دیگران نیست. كسانی كه در این زمینه تردید به خود راه می‏دهند، در حقیقت ارزش‏های دفاع مقدس را درك نكرده‏اند و یا اینكه در برابر مدرنیسم و عقلانیت جدید فرهنگ غرب سست شده‏اند. حركت كند و كم بها و بعضا ناباورانه ما در نظام بندی و تثبیت ارزش‏های دفاع مقدس، به عنوان مهم‏ترین و كامل‏ترین الگوهای توسعه فرهنگی، بار دیگر این فرصت را به روشنفكران بیمار داده است تا جمهوری اسلامی را در كوران مواجهه با مسائل و مشكلات گوناگون قرار دهند و بازاندیشی توسعه‏ی غربی را به عنوان مبنای تئوریك دوران سازندگی در ایران با جرأت تمام مطرح نمایند. همچنین عناصر فرهنگی و هنری كشور ما نیز تمایل پذیری خود را در برخی از موارد حفظ كرده و قواره‏ی موزون و مناسب خود را در رابطه با ارزش‏های انسان ساز دفاع مقدس پیدا می‏كنند. از این رو امام خامنه ای (مدظله) با محوری توصیف كردن اصلاح عمومی كشور، اختصاص تمام فعالیت‏های وزارتخانه بزرگی چون فرهنگ و ارشاد اسلامی به این مهم كاری بجا و با اهمیت دانسته‏اند.
پی نوشتها:
1- 1367/4/29
2- 1367/12/3
منبع: كتاب كارآمدی سیاست دفاعی از دیدگاه امام خامنه ای (مدظله العالی)