(◐◑◒◓◔◕) روزه تمرین اخلاق ،‌صبر و پایداری(◐◑◒◓◔◕)

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

نقش روزه در اخلاق اسلامی

اگر به متون اخبار و روایات در رابطه با مسائل روزه گذری نمائیم بیشتر به سخنان دلنشین امامان معصوم خاصه سفیر الهی حضرت ختمی مرتبت علیهم صلوات المصلین برخورد می نمائیم، چه مستقیما از اخلاق و تزکیه و اصلاح نفس سخن دارند و چه بطور جنبی و ضمنی.

اینک کلمات نبوی (ص) را به گوش دل می شنویم و می خوانیم باشد که به جان نشیند و روح را جلا بخشد و موجب حسن خلق شود :

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

رمضان ماه تزکیه و اخلاق

ایها الناس!من حس منکم فی هذا الشهر خلقه کان له جوار علی الصراط یوم تزل فیه الاقدام، . . . ، و من اکرم فیه یتیما اکرمه الله یوم یلقاه، و من وصل فیه رحمه و صله الله برحمته یوم یلقاه، و من قطع فیه رحمه قطع الله عنه رحمته یوم یلقاه و من تطوع فیه بصلاة کتب الله له براءة من النار، و من ادی فیه فرضا کان له ثواب من ادی سبعین فریضة فیما سواه من الشهور، و من اکثر من الصلاة علی ثقل الله میزانه یوم تخف الموازین، و من تلافیه آیة من القرآن کان له مثل اجر من ختم القرآن فی غیره من الشهور» (16)


ای مردم هر کس در این ماه اخلاق خود را نیکو سازد، برای او نیکو گذری از صراط خواهد بود در روزی که قدمها در آن می لرزد، . . . ، و هر کس در این ماه یتیمی را گرامی بدارد خداوند او را در روز ملاقات گرامی می دارد، و کسی که در این ماه با رحم خود صله کند (به نزد او برود و به او خدمتی نماید) خداوند در روز ملاقات او را به رحمت خویش می پیوندد، و کسی که در این ماه قطع رحم نماید خداوند رحمت خویش را در روز ملاقات از او قطع خواهد کرد.

و هر کسی یک نماز مستحبی بخواند خداوند برائت و آزادی از آتش را برای او خواهد نوشت، و اگر کسی در این ماه فریضه ای را به جای آورد، از برای او است ثواب هفتاد فریضه در غیر ماه مبارک رمضان، و هر کسی زیاد درود و صلوات بر من فرستد خداوند روز قیامت کفه میزان عملش را سنگین خواهد نمود در روزی که کفه میزان اعمال «دیگران » سبک است، و هر کسی یک آیه از قرآن در این ماه تلاوت کند، برای او است اجر کسی که یک ختم قرآن در غیر ماه رمضان نموده است.

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

رمضان ماه تزکیه و اخلاق

اخلاق روزه داران
روزه دارى تنها به معناى نخوردن و ننوشيدن نيست بلكه روزه كامل داراى شرايطى است كه بايد مراعات شود .امام صادق عليه السلام در اين زمينه مى فرمايد: روزه دار بايد به امور ذيل توجه داشته باشد:

1. دروغ نگويد
2. چشمش را از گناه حفظ كند
3. دعوا نكند
4. حسادت نورزد
5. غيبت نكند
6. با حق مخالفت نكند
7. خشمگين نشود
8. فحش ندهد
9. سرزنش نكند
10. طعنه نزند
11. مجادله ننماي
12. ستم ننمايد
13. ديگران را به زحمت نياندازد
14. از ياد خدا غافل نشود
15. توجه به نماز زياد داشته باشد
16. زياد سكوت كند
17. بردبار باشد
18. راستگو باشد
19. از افراد بد دورى جويد
20. از موسيقى اجتناب نمايد
21. از دشمنى پرهيز كند
22. سخن چينى نكند
23. آماده قيامت باشد
24. زاد و توشه ديدار خداوند را مهيا كند
25. در عبادات و رفتار روزانه ، خضوع و خشوع را انتخاب كند
26. اسرار خود را حفظ كند
27. دل را پر از اطاعت خدا نمايد
28. بدن خود را از حرام و نجس ها پاك كند
29. دلى ترسان و اميدوار به خدا داشته باشد.

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

گاهی اوقات دیده‌ایم که برخی روزه داری را فقط در نخوردن ونیاشامیدن و کارهایی که روزه را باطل می‌کند، می‌دانند؛ در حالی که باید نسبت به روزه دیدمان را گسترده‌تر کنیم و علاوه بر این امور اعضا و جوارح و چشم و گوش را هم در روزه شریک بدانیم، چه بسا پا را فراتر از این مطالب گذاشت و فكر، خیال و قلب را هم روزه دار کرد که این روزه روزه‌ی اولیاالله است.

احادیث زیادی در این باره از معصومان‏ علیهم السلام داریم مبنی بر این كه خیلی از روزه‏داران از روزه جز گرسنگی و تشنگی، چیزی دیگری عائدشان نمی‏شود.

در نهج ‏البلاغه، حضرت علی"ع" می‏فرماید:
"كم من صائم لیس له من صیامه الا الجوع و الظّما و كم من قائم لیس له من قیامه الا السهر و العناء، حبّذا نوم الاكیاس و افطارهم (1)؛

بسا روزه‏ داری كه بهره ‏ای جز گرسنگی و تشنگی از روزه ‏داری ندارد و بسا شب زنده داری كه از شب زنده داری چیزی جز رنج و بی خوابی به دست نیاورد!

خوشا خواب زیركان و افطارشان!".

به عبارتی این‏ها جزء عبادت‏های بی حاصل است.

در روایت دیگری پیامبر گرامی‏ صلی الله وعلیه وآله وسلم می‏فرماید:
"خمس یفطرن الصائم: الكذب و الغیبه و النمیمه و الیمینی الكاذبه و النظر بشهوه؛

پنج خصلت روزه روزه‏ دار را باطل می‏سازد: دروغ و غیبت و سخن چینی و قسم دروغ و نگاه شهوت‏ آمیز ".(2)

روزه داری حقیقی اثرات فوق العاده ای بر روحیات و اخلاقیات ما می‌ گذارد . در تحقیقی که انجام دادم به چهار مورد که اثر مستقیم بر اخلاق دارد برخورد کردم. البته شاید ابعاد دیگری نیز بتوان یافت که روزه داری بر آن‌ها تاثیر گذار باشد.

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

فضایل اخلاقی روزه داری و فلسفه روزه در ماه رمضان کریم

در خصوص فواید روزه آیات بسیاری در قرآن بر لزوم روزه و فوائد آن نازل گردیده، چنان که روایات فراوانی در خصوص آن از خاندان عصمت و طهارت، وارد شده که از بررسی همه آنها ارزش و اهمیت روزه و فوائد و لزوم آن استفاده می شود:
1. تقوی و خویشتن داری که بزرگترین سجیه و بالاترین خلق در انسان است.
2. یار و مدد کار آدمی است.
3. صورت شیطان را سیاه می کند.
4. بدن را پاک خواهد کرد، و رشد و نمو به آن خواهد داد.
5. فرشتگان برای شخص روزه دار، درود فرستند، و اندام او تسبیح نمایند.
6. در عبادت خداست گرچه خواب باشد، تا زمانی که غیبت مسلمانی را نکند.
7. فرشتگان او را دعا کنند.
8. فرشتگان خود را به صورت او می مالند و به او مژده می دهند.
9. پروردگار فرشتگان را شاهد بگیرد: که من او را آمرزیدم.
10. نفس او تسبیح است.
11. در نزد خدا محترم و گرامی خواهد بود.
12. دعای او مستجاب خواهد شد.
13. پاداش عمل او چندین برابر داده خواهد شد.
14. سپر و ایمن از عذاب و آتش و از خطرات دیگر است.
15. پاداش آن با خود پروردگار است.
16. یکی از درهای بهشت، مخصوص روزه داران است.
17. اعمال او قبول خواهد گردید.
18. برای اوست خوشحالی دنیا و آخرت، و بوی دهان روزه دار نزد خدا از مشک خوشبوتر است.
19. موجب صحت بدن است.
20. بالاترین جهاد در فصل گرما است.

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

21. زیر بنای اساس اسلام است.
22. رحمت خدا، و توفیق، و فرج اوست که به سبب آن حیات انسانی حاصل گردد.
23. روزه در زمستان غنیمتی لذت بخش، بی رنج و زحمت است.
24. وسیله قرب به خداست.
25. وسوسه سینه را بر طرف سازد.
26. برای هر روز و شبی جوائز مخصوص مقرر شده است.
27. در صورتی که شرائط را مراعات کند، از گناهان بیرون آید مثل روزی که از مادر متولد گشته است.
28. روزه دار مهمان خداست.
29. برکت و رحمت به سویش رو آورد.
30. تهییج عواطف انسانی کند، مالدار را بیدار کرده، غنی و ثروتمند به یاد فقیر و درمانده افتد و گرسنگی و زحمت و رنج و محرومیت را در زندگی لمس نماید که این خود یکی از فوائد بزرگ ماه روزه و روزه داری است.
31. آدمی بیاد قیامت می افتد.
32. یک نوع مساوات و تسویه از جانب احادیث پدید خواهد آمد که فقیر و غنی همه در یک زمان گرسنه و تشنه در یک حالت باشند و امتیازی میان آنها نباشد.
33. شهوات و خواهشهای نفسانی شکسته خواهد شد.
34. کنترل غرائز است.
35. کنترل وقت است.
36. اراده را قوی می کند.
37. جهاد اکبر است زیرا با این عمل به دشمن درونی پیروز گشته، و خود آن مقدمه برای پیروزی بر دشمن بیرونی است و در حقیقت ماه مبارک میدان نبردیست بین حق و باطل و صحنه پیروزی است بر دشمن.

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

1. تلطیف روح‏

روح انسان در تدبیر بدن است و بدن بدون تدبیر روح، مانندكشتی بدون ناخدا است.

در ماه مبارك رمضان به دلیل امساك از خوردن و آشامیدن و محدود كردن آن به ساعاتی مشخص و نیز كنترل حواس مانند چشم و گوش و تمامی مجاری ورود اطلاعات به درون ذهن انسان فراغت روح و نفس انسانی بیشتر فراهم شود.

فعالیت روح برای پرداخت به امور مادی و دنیوی كاهش می‏یابد و امكان پرداخت به امور معنوی بیشتر می‏شود در نتیجه روح از لطافت بیشتری برخوردار می‏گردد.