فرهنگ و زبان و آداب سنن مردم چهارمحال و بختياري

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

شب يلدا بختياري ها

اگر شب يلدا را در ميان قوم بختياري بگذرانيد به جاي حافظ هميشگي سفره يلدا شاهنامه
فردوسي را مي‌بينيد و به جاي فال حافظ بساط شاهنامه‌خواني برپاست.
مي‌گويند در شب يلدا در استان چهارمحال و بختياري كه بيشتر بختياري‌هاي ايران آنجا سكونت
دارند، چند خانواده دور هم جمع مي‌شوند و كساني كه شاهنامه را از حفظ هستند براي ديگران
مي‌خوانند.خيلي پيش آمده كه كساني كه شاهنامه را از بر مي‌خوانند حتي سواد خواندن و نوشتن
نداشته باشند.
بختياري‌ها اعتقاد دارند در شب يلدا، ماست، شير، پنير، كنجد، كدو و نان جوي كه خورده شود
تا پايان سال موجب فزوني و فراواني نعمت مي‌شود و باعث مي‌شود كه تا سال بعد از اين
نعمت‌ها بخورند.
شب يلدا در قوم بختياري به عنوان شب چله خوانده مي‌شود. بختياري‌ها در اين شب كدو تنبل‌هاي
بزرگي كه نماد خورشيد را براي آن‌ها دارد، آب‌پز مي‌كنند و آن‌را به صورت ريز ريز شده در
آش كشك مي‌خورند.
رسم جالبي كه در ميان بختياري‌ها رواج دارد ، به اين صورت كه نان‌هاي محلي به نام گرده را
با قطر زياد ماده مي‌كنند. بين اين نان مهره آبي رنگي به نام لپك مي‌گذارند. در شب يلدا نان را
تقسيم مي‌كنند وهر كس كه در قطعه نان او لپك جاي دارد، به بخت و اقبال معروف ‌شده و او را
شانس خانه مي‌دانند

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

محرم در چهار محال و بختیاری
توزيع غذاي نذري همچون حليم،شله زرد و شله توسط مردم از جمله برنامه‌هاي خودجوش عزادار حسين (ع) در استان است.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

صلوات نامه خوانی در چهارمحال و بختیاری

در روستاي «ده لي» از توابع شهرستان اردل چهارمحال و بختياري رسم بر اين است كه بعد از درو كردن و برداشت برنج، برداشت محصول آخرين كُرته(=حدود 50 متر زمين‌‌)‌را صلواتي مي‌نامند. به اين ترتيب كه محصول و برنج آن كُرته را هركس که در آنجا حاضر باشد، مي‌تواند براي خود بچيند و درو نمايد. برزگران و دروكنندگان، به هركس كه دوست دارند محصول اين قسمت را درو كرده و تقديم مي‌نمايند. در ميان برزگران و دروكاران، فردي كه آواز و صداي خوبي دارد، شعر صلواتي مي‌خواند و بقيه به دنبال او تكرار مي‌كنند و بدين ترتيب پايان كار برداشت محصول را به همه خبر مي‌دهند. اینک ابیاتی از اشعار صلوات‌نامه‌خوانی:
خوش رحمتي است ياران،گوييم از دل و جان، هر روز صد هزاران
صل علي محمّد، صلوات بر محمّد
صلوات را خدا گفت، بر شأن مصطفي گفت، جبريل بارها گفت:
صل عي محمّد، صلوات بر محمّد
ياران ما چهارند، با ما چو جان به كارند، همه در انتظارند:
صل علي محمّد، صلوات بر محمّد

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

نژاد: قبل از مهاجرت آریاییها به فلات مرکزی ایران چهار محال وبختیاری دارای روستاهای زیادی بود . ریخت بختیاری ها به گروه سر پهن تعلق دارد که بیانگر ریشه نژادی سامی آنهاست .

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

مذهب:مردم استان پس از لشکر کشی ابوموسی اشعری به سال 23 ه.ق دین اسلام را پذیرفتند ودر حال حاظر مردمان استان یک پارچه شیعه اثنی عشری می باشند

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

زبان:مردم به 3 گویش ،فارسی درمنطقه چهارمحال(در بین ساکنان شهرکرد و بروجن) گویش لری درمنطقه بختیاری(لردگان-اردل-کوهرنگ-فارسان) و گویش ترکی قشقایی(در روستاها و شهرها) تکلم می کنند.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

جغرافیا :

این استان دارای وسعتی حدود 16533 کیلو متر مربع است و ارتفاع آن از سطح دریا بین 1800 تا 4548 از یک قسمت کوهستانی که حدود 80% آن میباشد و یک قسمت جلگه ای تشکیل شده است و قسمت جلگه ای استان شامل مزارع سبز و خرم و باغ های وسیع است
قسمت کوهستانی استان با ارتفاع زیادی از سطح دریا و با سلسله جبال زاگرس از شمال غربی آغاز و به طرف جنوب شرقی امتداد می یابد
در غرب استان کوههای مرتفعی وجود دارد که محل ذخیره آب رودخانه های دائمی زاینده رود و کارون است این کوهها اغلب سال پوشیده از برف و جزئ کانونهای آبگیر دائمی ایران محسوب می شوند و در امتداد از شمال غرب به جنوب شرق از میزان و تراکم ارتفاعات آن ها کاسته شده و به در های باز و دشتهای وسیع ختم می گردند که انباشته شدن رسوبات در این دشتها امکانات کشاورزی را به وجود آورده و پسترین نقطه آن ها در ناحیه شرقی است.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

سیاسی :

استان چهار محال وبختیاری پس از فراز ونشیبی در تاریخ ایران تا سال 1352(ه.ش)به صورت فرمانداری كل اداره می شد وسپس به استان تبدیل شد .استان چهارمحال وبختیاری از شش شهرستان و17بخش و23شهر وبیش از925آبادی تشكیل گردیده است.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

جمعیت :


بر اساس سرشماری 1375استان چهار محا ل و بختیاری 761168 نفرجمعیت داشته كه از این تعداد 45در صد در نقاط شهری و 55 در صد در نقاط روستایی وعشایری سكونت داشته اند .تراكم جمعیت دراین استان 45/56 نفر در هر كیلو متر مربع بوده است .

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

نژاد :

بختیاریها از نژاد قدیم ایرانی و اولین گروه از اقوام آریایی هستند كه در این سرزمین سكنی گزیند .آنچه مسلم است مردم استان چهارمحال بختیاری از نژاد قبایل پارس می باشند كه در سده های 6و7(ق.م )در دامنه كوههای بختیاری مستقر شده اند