تاریخ و فرهنگ خراسان شمالی
تاریخ و فرهنگ خراسان شمالی
استان خراسان شمالى، كه در گذشته بخشى از خراسان بزرگ بود، همواره عرصه دایمى ظهور و سقوط قدرتها و حكومتها در تاریخ گذشته ایران بوده است.
در این سرزمین پهناور اقوام و حكومتهاى ترك و تازى و تاتار، غز و قجر و قبچان، مغول، تركمن و افغان حوادثى بى شمار آفریده اند.
جغرافیدانان قدیم، سرزمین ایران بزرگ (ایرانشهر) را به هشت اقلیم تقسیم كرده بودند كه خراسان بزرگترین و آبادترین اقلیم آن بوده است.
این استان در زمان ساسانیان بوسیله یك اسپهبد اداره میشد كه به او «پادگوسبان» میگفتند و چهار تن مرزبان تحت فرمان وى بودند كه هركدام یكى از چهار قسمت خراسان آن روز را اداره میكردند.
خراسان در دوران اسلامى به چهار قسمت تقسیم میشد كه هر قسمت آن بنام یكى از چهار شهر بزرگ نیشابور، مرو، هرات و بلخ نامیده میشد.
در سال 31 ه.ق اعراب روانه خراسان شدند و طى همین دوره ساكنین خراسان به دین اسلام گرویدند. سرزمین خراسان تا سال 205ه.ق در تصرف خاندان بنی عباس بود.
ولى در سال 283 ه.ق بدست طاهریان، استقلال یافت و در سال 287 ه.ق جزو قلمرو سامانیان گردید.
در سال 384 ه.ق سلطان محمود غزنوى خراسان را متصرف شد و در سال 429 ه.ق طغرل اول سلجوقى نیشابور را تصرف كرد. سلطان محمود غزنوى چندین بار با سلجوقیان جنگید و تركان غزنوى، سلطان سنجر سلجوقى را به سختى شكست دادند.
در سال 552 خراسان به تصرف خوارزمشاهیان درآمد و در قرن هفتم هجرى قمرى بر اثر حملات مغولها، این سرزمین ضمیمه متصرفات ایلخانان مغول گردید.
در قرن هشتم هجرى، سربداران پرچم استقلال را در سبزوار برافراشتند و در سال 873 ه.ق خراسان به تصرف امیر تیمور گوركانى درآمد و شهر هرات نیز پایتخت اعلام شد.
نقل قول
