یاد خدا اساسىترین رکن در مراقبه
همان طور که گفته شد و تو نیز دانستى، اگر شخص گنه کار از کسانى باشد کهدر اثر غفلتبه دام گناه مىافتند، باید با مراقبه شدید، غفلت را از خود دور کردهو با از بین بردن غفلت، خویش را از چنگ معاصى برهاند.
اکنون سخن ما این است که رکن رکین و پایه اساسى مراقبه، همیشه و در همهجا و در هر حالى به یاد خدا بودن است، که طبق برخى از روایات یکى ازمشکلترین کارهاست (۱) و چون چنین است، یکى از بهترین اعمال است (۲) . در عظمت و اهمیتیاد خدا همین بس که خداى تبارک و تعالى از آن به کمراضى نگشته و برایش حدى معین نفرموده است.
مرحوم ثقه الاسلام کلینى در کتاب دعاى اصول کافى، باب«ذکر الله کثیرا»بهاسنادش از امام صادق علیه السلام نقل مىکند که آن حضرت فرمود:
ما من شیء الا و له حد ینتهى الیه الا الذکر فلیس له حد ینتهی الیه.فرض اللهالفرائض فمن اداهن فهو حدهن، و شهر رمضان، فمن صامه فهو حده.و الحج، فمن حج فهو حده.الا الذکر، فان الله-عز و جل-لم یرض منهبالقلیل، و لم یجعل له حدا ینتهی الیه.ثم تلا هذه الآیه:«یا ایها الذین آمنوااذکروا الله ذکرا کثیرا و سبحوه بکره و اصیلا (۳) فقال:لم یجعل الله-عز و جل-له حدا ینتهی الیه.قال:و کان ابی علیه السلام کثیرالذکر.لقد کنت امشى معه و انه لیذکر الله و آکل معه الطعام و انه لیذکر الله ولقد کان یحدث القوم و ما یشغله ذلک عن ذکر الله و کنت ارى لسانه لازقا بحنکهیقول:لا اله الا الله و کان یجمعنا فیامرنا بالذکر حتى تطلع الشمس و یامربالقراءه، من کان یقرا منا، و من کان لم یقرا منا امره بالذکر (۴) ;هر چیزى را حدى است که بدان پایان مىپذیرد، مگر ذکر و یاد خدا که براى آن حدىوجود ندارد[مثلا]خداوند نمازهاى پنج گانه را واجب ساخت که به جا آوردن آنهاحد آنهاست.همچنین روزه ماه رمضان را واجب کرد که روزه دارى حد آن است.همین طور حج را واجب گردانید که گزاردن آن، حد آن است;جز یاد خدا که از آنبه کم راضى نگشت و برایش حدى مقرر نفرمود.سپس حضرت این آیه را تلاوتکرد: یا ایها الذین آمنوا اذکرو الله ذکرا کثیرا و سبحوه بکره و اصیلا (۵) ;اى گروهمؤمنان!خداى را بسیار یاد کنید و او را در بامدادان و شبانگاهان تسبیح نمایید. آن گاه فرمود: پدرم-که درود خدا بر او باد-خداى را بسیار یاد مىکرد.هنگامىکه با او راه مىرفتم، او مشغول ذکر خدا بود.با او غذا مىخوردم او به یاد خدا بود.با مردم سخن مىگفت، ولى هیچ گاه سخن گفتن، او را از یاد خدا باز نمىداشت، و من خود مىدیدم که زبانش به کامش چسبیده و یکسره«لا اله الا الله»مىگوید.بین الطلوعین ما را جمع مىکرد و دستور مىداد تا بر آمدن خورشید ذکر بگوییم وبه یاد خدا باشیم.هر یک از ما را که قرائت قرآن مىدانستبه تلاوت آن دستورمىداد و کسى را که قرائت قرآن نمىدانستبه ذکر و یاد خدا امر مىفرمود.»
حال که به اهمیتیاد خدا به عنوان رکن عمده و پایه مهم«مراقبه»اشاره شد.به جاستبا استفاده از آیات و روایات به آثار و خواص یاد خدا و نیز به عواقب وتبعات غفلت از خدا جل و علا اشاره کنیم و بدین ترتیب بر فواید و عواید بحثبیفزاییم.
نقل قول
