سرشک خوبان: در سوگ سالار شهیدان

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

پیشگفتار

ایران اسلامی یگانه کشور شیعی است که رویدادهای اجتماعی آن پیوسته از نهضت خونین حسینی تأثیر پذیرفته است. فرهنگ مردم ایران با پیام عاشورا پیوندی ناگسستنی خورده و سیمای حقگرا و ستم ستیز سرور شهیدان حسین بن علی علیه السلام ، بر لوح دل شان نقشی نازدودنی دارد. امام حسین علیه السلام برای مردم این سرزمین الگوی آزادگی است و در دیدگاه شان چنان جایگاهی دارد که زیارت بارگاه آن حضرت آرزوی همیشگی آنان بوده و هست.
انقلاب طاغوت برانداز اسلامی ایران نیز ریشه در عاشورا دارد و در دوران مبارزه با رژیم سرسپردۀ استکبار، سیدالشهدا و یارانش بزرگ ترین و پرجاذبه ترین اسوه های پایداری، ایثار و شهادت طلبی بوده اند؛ و در این میان، سپاه پاسداران به عنوان حافظ دستاوردها و ارزش های انقلاب، پرچمدار راه خونین حسین علیه السلام است و پاسداری از دین و جانبازی در راه خدا و سنگربانی از ارزش های دینی شعار جاویدان این نهاد انقلابی است.
تلاش این نهاد در راستای مأموریّت خطیرش تنها به صحنه های جبهه و جنگ محدود نیست. بلکه در عرصه های فکر و فرهنگ نیز گسترش می یابد. بخشی از تلاش های فرهنگی این نهاد در مرکز تحقیقات اسلامی انجام می پذیرد و این مرکز نیز بخش عمده ای از فعّالیّت هایش را به موضوع امام حسین علیه السلام و عاشورا اختصاص داده
ص:11
است که محور های زیر را شامل می گردد:
1 - کتابشناسی امام حسین علیه السلام ، شامل کتابنامه و کتابشناسی تاریخی.
2 - تدوین مجموعۀ موضوعی دربارۀ امام حسین علیه السلام و قیام آن حضرت (در حدود20موضوع).
3 - احیای آثار ارزندۀ مربوط به امام حسین علیه السلام از طریق ترجمه، تصحیح و تحقیق.
4 - تهیۀ نرم افزارهای علمی دربارۀ امام حسین علیه السلام .
ترجمۀ کتاب « عبرات المصطفین فی مقتل الحسین علیه السلام » که با عنوان « سرشک خوبان در سوگ سالار شهیدان » در این مرکز انجام گرفته و اینک در پیش روی شماست، تلاشی است دربارۀ نگارش واقعۀ کربلا از منظر تاریخی. بیشترین تلاش مؤلّف محترم، « علّامه محمد باقر محمودی »، گزارش رویدادهای عاشورا با استناد به منابع کهن، به ویژه منابع اهل سنت بوده است؛ و چنان که خود وی در مقدمۀ کتاب یادآور می شود کوشیده است تا جزئیّات وقایع را از آن طریق نقل کند، گرچه استثناهایی نیز در مشی وی دیده می شود.
گفتنی است که تلاش نویسنده برای نقل همۀ موارد موجود در کتاب های تاریخی تکرار پاره ای از متون را موجب شده است. گذشته از آن گزارش های بسیاری وجود دارد که تنها با اندکی اختلاف در الفاظ و عبارات، هم در متن و هم در پانوشت ها آمده است.
گرچه این کار نشان تتبّع فراگیر نویسنده و برای پژوهشگران سودمند است، ولی برای خوانندۀ فارسی زبانی که در پی مطالعۀ جمعبندی شدۀ وقایع است، ملال آور می نماید.
از این رو « مدیریت تحقیقات عاشورای مرکز تحقیقات اسلامی » ترجمۀ فارسی کتاب را در دستور کار خود قرار داد، و موارد زیر را در آن اعمال کرد:
1 - از ترجمۀ روایت های تکراری متن پرهیز گردید، به این ترتیب یکی از آن میان
ص:12
برگزیده و ترجمه شد و دربارۀ دیگر روایت ها به ذکر مأخذ بسنده گشت.
2 - از ترجمه روایت هایی که در پی نوشت ها آمده و همانند آن ها در متن کتاب نیز نقل شده است پرهیز گردید.
3 - از آنجا که مطلب سوم کتاب بسیار گسترده بود، به سه عنوان «مطلب سوم: به سوی کوفه»، «مطلب چهارم: در کربلا» و مطلب پنجم: پس از شهادت» تغییر یافت.
مرکز تحقیقات اسلامی سپاه
مدیریت تحقیقات عاشورا

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

مقدّمۀ مؤلّف

سپاس خدای را- جلّ جلاله -که ما را از متمسّکان به کتاب و سنّت قرار داد؛ و به ما نعمت پیروی از امامانی را بخشید که آن ها را از هر گونه پلیدی پاک نمود و برگزیدۀ جهانیان ساخت و پیشوای شایستگان کرد. همان بزرگوارانی که خداوند بزرگ مزد پیامبری جدّشان، محمّد مصطفی صلی الله علیه و آله ، را دوستی با ایشان قرار داد و فرمود:
«قُلْ لاأسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً الاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی» (1)
بگو به خاطر آن (رسالت) از شما مزدی نمی خواهم، مگر دوستی خویشاوندان.
امامانی که از تقدیم جانشان به پیشگاه خدای متعال در هیچ شرایطی دریغ نورزیدند و آنچنان که شایسته است در راه او جهاد کردند و سرزنش هیچ ملامتگری آنان را از راه خدا باز نداشت.
ستایش خدای را که ما را به شرف پیروی از ایشان سرافراز کرد؛ تا پیوسته با آنان همراه باشیم و در اختیار سکوت یا اقدام به قیام از آن پیشوایان پیروی کنیم. در شادی آنان شاد و در اندوهشان اندوهگین باشیم.
درود خدا بر پیامبر بزرگ اسلام که برانگیخته شد تا مردم را هدایت کند و خوی ها و منش های پسندیده را به آنان بیاموزد. همو که بار سنگین رسالت را چنان که شایسته
ص:15

---

1- 1) - شوری (40)، آیۀ 23. [1]
است به دوش کشید و در این راه رنج فراوان برد، چنان که او خود فرمود:
«ما أُوذِیَ نَبِیٌّ مِثْلَ ما اوذیتُ» (1)
هیچ پیامبری چونان من آزار ندید.
درود خدا بر خاندان پاکش: مشعل های هدایت و اسوه های بزرگواری که مورد ستم قرار گرفتند و در راه خدا، آواره و سرگردان شدند.
به گواهی تاریخ، شهادت حسین بن علی علیه السلام یکی از دردناک ترین فاجعه هایی است که در جهان روی داده است؛ و چشم روزگار همانندش را ندیده و هرگز نخواهد دید. به همین سبب از همان نخستین روزهای شهادت آن حضرت تاکنون، دانشوران مسلمان و علاقمندان به ثبت رویدادهای شگفت و مصایب بزرگ و دردناک، به نگارش شهادتنامه و مقتل آن بزرگوار پرداخته اند و ماجرای شهادت او و اسارت خاندانش را شرح و بسط داده اند. (2)امّا از آن جا که ملل اسلامی پیوسته زیر سلطۀ امویان و پیروان شان قرار داشته اند، دوستان خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله و دیگر آزاداندیشان، چنان که باید نتوانسته اند، گزارش های خود را دربارۀ این فاجعۀ عظیم تدوین کنند. زیرا حکمرانان و زمامداران
ص:16

---

1- 1) - مسند ابن حنبل، 120/3؛ اصول کافی، کلینی، محمّد بن یعقوب، /2 196؛ بحارالأنوار، مجلسی، محمد باقر، 56/39. [1]
2- 2) - از بزرگانی که به ویژه تألیف خود را «مقتل الحسین» [2] نام نهاده اند، به دانشوران زیر می توان اشاره کرد: اصبغ بن نباته مجاشعی، از یاران امام علی(علیه السلام) (وفات: 64 ق). به نظر می رسد که وی نخستین عالمی باشد که تاریخ واقعۀ کربلا را تدوین کرده و آن را مقتل الحسین [3]نامیده است؛ جابر بن یزید جعفی از یاران امام باقر(علیه السلام) (وفات: 128 ق)؛ عمّار الدهنی (وفات: 133 ق) که طبری در ذیل حوادث سال 61 ق تاریخش، مقتل الحسین [4]وی را گنجانده است، ابومخنف، لوط بن یحیی ازْدی (وفات: 170 ق) ؛ هشام بن محمّد کلبی (متوفّای 205 ق) ؛ معمر بن مثنی (متوفّای 207 یا 211 ق) ؛ نصر بن مزاحم مِنْقَری (متوفّای 212 ق) ؛ علی بن محمّد مدائنی (متوفّای 224)؛ واقدی (متوفّای 270) ؛ ابن ابی الدنیا (متوفّای 274 ق) ؛ ابواسحاق ابراهیم بن محمّد بن سعید ثقفی (متوفّای 283) ؛ محمّد بن زکریا غلابی (متوفّای 298) ؛ حافظ بغوی (متوفّای 317) ؛ ابواحمد عبدالعزیز بن یحیی جلودی (متوفّای 332) ؛ زیاد شستری (متوفّای 290 ق)؛ شیخ صدوق محمّد بن علی بن حسین فقیه (متوفّای 381) ؛ ابوجعفر محمّد بن احمد بن یحیی اشعری قمی، نویسندۀ کتاب «نوادر الحکمة» ؛ محمّد بن علی بن فضل بن تمام بن مسکین از فرزندان شهریار اصغر و معاصران شیخ صدوق ؛ ابوالحسن محمّد بن ابراهیم بن یوسف کاتب ؛ سلمة بن خطاب بَراوِسْتانی ازْدورقانی ؛ ابوزید، عروة بن زید خیوانی همدانی؛ شیخ الطائفه محمّد بن محمّد بن حسن طوسی (متوفّای 460). برای آگاهی بیش تر در این زمینه ر.ک: الذریعه ذیل عنوان مقتل.
ستم پیشه، با تمام توان می کوشیدند که این موضوع به فراموشی سپرده شود و تا آن جا پیش رفتند که عالمان درباری را وادار کردند تا به حرمت یادآوری این فاجعه فتوا دهند.
کسانی که چیزی در این باره می نوشتند مواجبشان قطع می شد و به زندان و تبعید محکوم می گشتند. به هر حال برای نابودساختن آن آثار از هیچ کوششی دریغ نورزیدند:
بسیاری از این آثار سوزانده یا پاره شده اند و یا در خاک مدفون گشته یا به آب افکنده شده اند؛ به طوری که امروزه از آن کتاب ها، جز نامی باقی نمانده است.
اینک که اوضاع زمانه دگرگون شده فشار امویان و اموی صفتان از سر مسلمانان کم شده است و مردم می توانند بیش تر بخوانند و بیندیشند و دوست دارند که از ماجرای شهادت سید الشهداء علیه السلام بر اساس منابع کهن و مورد اعتماد آگاه شوند، این بندۀ ناتوان، شیخ محمّد باقر محمودی نیز تصمیم گرفت مقتلی بنویسد که دربردارندۀ نوشته های مورّخان بزرگ باشد و شواهد و قراین قوی آن را تایید کند. زیرا این کار برای خوانندگان دل نشین تر است و آنان را شایق می سازد و تردید و گمان را می زداید.
این کتاب که « عبرات المصطفین » نام گرفته است شامل چند مقدمه، چند فصل و یک خاتمه است. بیش تر مطالب کتاب عیناً از چهار مأخذ زیر که از کهن ترین منابع تاریخی به شمار می آیند و به دست مورّخانی چیره دست نگاشته شده اند برگرفته شده است:
1 - « مقتل الحسین »، تألیف مورّخ نامدار، ابومخنف لوط بن یحیی ازْدی، متوفّای سال 175 ق. البتّه اصل این کتاب در دست نیست و آنچه در اختیار داریم، گزارش های شاگرد وی، هشام بن محمّد بن کلبی، متوفّای سال 204 ق است. کتاب کلبی نیز مقتل الحسین نام گرفته است. علاوه بر این، گزارش های ابومخنف به وسیله طبری نیز در ذیل شرح حال حضرت امام حسین در کتاب « تاریخ الرسل و الملوک » نقل شده است.
2 - « أنساب الأشراف » تألیف احمد بن یحیی بلاذری متوفّای حدود سال 250 ق. وی شرح حال و مقتل حضرت امام حسین را همراه مطالبی سودمند که در دیگر منابع کم تر یافت می شوند آورده است.
ص:17
3- « الطّبقات الکبری » تألیف محمّد بن سعد، متوفّای سال 235. این کتاب در زمرۀ
منابع اصیل و کهنی است که زندگی نامه امام حسین علیه السلام را آورده است ؛ و ما از آن بهرۀ بسیار برده ایم.
4- « الأخبار الطّوال » تألیف دینوری متوفّای سال 285ق. (1)
ص:18

---

1- 1) - البتّه منابع دیگری نیز در اختیار داریم که از آن ها نیز گهگاه برای استدلال و یا تأیید مطالب استفاده شده است و عبارتند از: «مقتل الامام الحسین(علیه السلام)» به روایت عمّار دهنی (متوفّای 133 ق) از حضرت امام باقر(علیه السلام)، «مقتل الامام الحسین(علیه السلام)»، تألیف شیخ صدوق، محمّد بن علی بن حسین فقیه ؛ «مقتل الحسین»، تألیف معلم الأمّة - محمّد بن محمّد بن نعمان عُکبَری - که در ضمن شرح حال امام حسین(علیه السلام) در کتاب «الإرشاد» وی آمده است ؛ و بسیار نزدیک به گزارش های تاریخ طبری و اخبار الطّوال دینوری و أنساب الأشراف بلاذری می باشد. با وجود این، منابع یاد شده را در سلسلۀ منابع اصلی خود قرار نداده ایم. زیرا هدف ما ثبت این واقعۀ مصیبت بار از راه های دیگر است و نه از طریق دانشوران و عالمان شیعه. «مقتل الحسین» ابن عساکر (وفات: 571 ق) که در ضمن شرح حال امام حسین(علیه السلام) در کتاب «تاریخ دمشق» وی آمده و خود آن را مقتل ننامیده، بلکه در معنا مقتل است. «مقتل الامام الحسین» از ابن عدیم (متوفّای 606 ق) نیز در کتاب «بغیة الطالب»، ج 1، ص 570 آمده است. او نیز گزارش هایش را مقتل ننامیده است ولی در معنا مقتل است. همچنین «مقتل الحسین»، تألیف اخطب خوارزم، موفق بن احمد بن ابی سعید، اسحاق بن مؤید مکی حنفی (484 - 586 ق) که در دو مجلد به چاپ رسیده است، و ما در تألیف این کتاب از آن استفاده کرده ایم.

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

مقدمۀ یکم: آبرومندی و منزلت الهی امام حسین علیه السلام

شرافت تبار

روایت هایی که در ذیل می آید، حکایت از بلندی مقام و منزلت امام حسین علیه السلام دارد و نشان می دهد که طاغوتیان و نیروهای تبلیغاتی بنی امیّه چه اندازه تلاش کردند تا با وجود این منزلت بلند الهی فرزند پیامبر صلی الله علیه و آله ، میان او و مردم جدایی بیندازند و موجبات شهادتش را فراهم سازند.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود:
«همانا خدا از میان فرزندان اسماعیل، کنانه را و از کنانه، قریش را و از قریش، بنی هاشم را و از بنی هاشم، مرا برگزید.» (1)
همچنین فرموده است:
خدا زمین را دو نیمه کرد و مرا در بهترین نیمه آن قرار داد. سپس آن نیمه را سه قسمت کرد و مرا در بهترین ثلث آن قرار داد. آن گاه از میان مردم، عرب را برگزید و از عرب، قریش را و از
ص:19

---

1- 1) - مسند ابویعلی موصلی، احمد بن علی 469/13، 472؛ مسند احمد بن حنبل، 107/4 ؛ [1] دلائل النبوة، احمد بن حسین بیهقی، 165/1، 166. شرح السنة، بغوی، حسین بن مسعود 194/13؛ صحیح مسلم، مسلم بن حجاج نیشابوری، 1782/4.
قریش، تیرۀ بنی هاشم را و از بنی هاشم فرزندان عبدالمطّلب را واز فرزندان عبدالمطّلب مرابرگزید. (1)
نیز آن حضرت فرموده است که جبریل به وی گفت:
«شرق و غرب زمین را زیر و رو کردم و فرزندان هیچ پدری را بهتر از فرزندان هاشم نیافتم» (2)
از نشانه های منزلت والای امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام این است که بهترین جد و جدّه ؛ و پدر و مادر ؛ و عمو و عمّه ؛ و دایی وخاله را دارند و همگی اهل بهشت اند.
ابوسعید خُدْری گوید:
«در محضر پیامبر خدا صلی الله علیه و آله سرگرم گفت وگو بودیم. در این حال متوجّه شدیم که حضرت پیوسته به چپ و راست نظر می افکند. ما که چنین دیدیم برخاستیم. به در خانه که رسیدیم، ناگهان حضرت فاطمه علیها السلام وارد شد. علی علیه السلام خطاب به وی گفت: چرا در این ساعت روز بیرون آمده ای؟ گفت: حسن و حسین را از بامداد گم کرده ام و گمان می کردم، نزد پیامبر خدا صلی الله علیه و آله باشند. گفت: برگرد و اجازۀ ورود مخواه که این ساعت، هنگام رفتن نزد ایشان نیست. پیامبر با شنیدن گفت وگوی علی و فاطمه با لباس عادی بیرون آمد و گفت: ای فاطمه! در این ساعت روز چرا بیرون آمده ای؟ گفت: یا رسول اللّه پسرانت، حسن و حسین، بیرون رفته اند و تا این ساعت آن ها را ندیده ام. گمان می کردم که نزد شما باشند و اینک سخت هراسانم. فرمود: ای فاطمه! خدای - عزّوجلّ - نگهدارشان است و سرپرست و نگهبان آن دو است و جای ترس نیست. دخترکم! برگرد. ما خود به جست وجوی ایشان می رویم. فاطمه علیها السلام به خانه بازگشت و پیامبر صلی الله علیه و آله و علی علیه السلام هر کدام از سویی آغاز به جست وجو کردند، تا این که درون حصاری آنان را یافتند، در حالی که گرمای آفتاب چهره شان را سوزانده بود و هر کدام سعی می کرد دیگری را از تابش آفتاب حفظ کند. با دیدن
ص:20

---

1- 1) - الطبقات الکبری، ابن سعد، محمد، 20/1؛ بیهقی، 165/1 ؛ مسلم، 1782/4.
2- 2) - الذریّة الطاهرة، دولابی، محمد بن احمد، 169؛ الفضائل، ابن حنبل، 132، تحقیق سید عزیز طباطبایی؛کتاب السنة، عمرو ابن ابی عاصم، 618؛ بیهقی، 176/1.
آنان، بغض گلوی پیامبر صلی الله علیه و آله را گرفت و در آغوش شان گرفت و بر روهاشان بوسه زد، سپس حسن را بر شانۀ راست و حسین را بر شانه چپ نهاد و در حالی که از شدّت داغی شن ها به سختی گام برمی داشت، راضی نشد فرزندانش پیاده بروند و بدین گونه از آنان حفاظت نمود. (1)

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

سلمان (فارسی) گفته است:

نیمروزی در حضور پیامبر خدا صلی الله علیه و آله نشسته بودیم که امّ ایمن آمد و گفت: یا رسول اللّه! حسن و حسین گم شده اند. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: «برخیزید و فرزندانم را جست وجو کنید.» پس هر یک از ما به سویی رفت و من به همان سویی روانه شدم که پیامبر صلی الله علیه و آله رفت. رفتیم تا به پای کوهی رسیدیم و ناگهان حسن علیه السلام و حسین علیه السلام را دیدیم که یکدیگر را در آغوش گرفته اند و ماری که گویی از دهانش آتش بیرون می آمد، در کنار آن دو بر روی دمش ایستاده بود. پیامبر صلی الله علیه و آله سوی مار رفت. حیوان با دیدن پیامبر صلی الله علیه و آله تعظیم کرد و به سرعت در لانه اش خزید. سپس پیامبر صلی الله علیه و آله نزد آن دو رفت و جداشان کرد و دست بر سر و روشان کشید و گفت: «پدر و مادرم فداتان ای عزیزان درگاه خداوند.» سپس یکی را بر دوش راست و دیگری را بر دوش چپ نهاد و راه افتاد. گفتم: «خوشا به حالتان، چه مرکب خوبی دارید!» پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «ایشان هم سواران خوبی هستند و پدرشان از این دو نیز بهتراست». (2)

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

اسحاق بن ابوحبیبه، خدمتگزار پیامبر خدا صلی الله علیه و آله گوید که مروان بن حکم در بیماری قبل از مرگ ابوهریره، به عیادت وی رفت و گفت: در تمام دوران دوستی مان، هیچ عیبی در تو نیافته ام، مگر این که حسن و حسین علیه السلام را دوست می داری! ابوهریره نشست و گفت:
روزی با پیامبر خدا صلی الله علیه و آله بیرون رفته بودیم. میان راه، صدای حسن و حسین علیهما السلام را
ص:21

---

1- 1) - مناقب الامام علی بن ابی طالب، ابن مغازلی، علی، 301. [1]
2- 2) - المعجم الکبیر، سلیمان بن احمد طبرانی، 65/3 ؛ ترجمة الامام الحسین(علیه السلام)، ابن عساکر، علی، 110 ؛ ترجمة الامام الحسن(علیه السلام)، ابن عساکر، علی، 93 ؛ سبل الهدی والرشادة، محمد بن یوسف صالحی شامی، 187/7؛ معجم الشیوخ، محمد بن جمیع صیداوی، 266.
شنید که همراه مادرشان بودند و می گریستند و حضرت با شتاب رفت، تا به آنان رسید.
آن گاه رو به سوی مادرشان کرد و گفت: «فرزندانم را چه شده است؟ گفت: تشنه اند. پس حضرت در طلب آب دست به مشکی برد. امّا در آن روز آب کمیاب بود و مردم نیز به دنبال آب بودند. حضرت بانگ زد: آیا هیچ کدام از شما آبی همراه دارد؟ همه دست بردند و آب مشک ها را امتحان کردند، امّا قطره ای از آن یافت نشد. آن گاه پیامبر صلی الله علیه و آله به فاطمه علیها السلام گفت: یکی شان را به من بده و او چنان کرد. حضرت کودک را گرفت و بر سینه فشرد، در حالی که او همچنان نا آرام بود و می گریست. آن گاه زبانش را در دهان او قرار داد و او شروع به مکیدن کرد تا آرام گرفت، و دیگر هیچ گریه ای از او نشنیدم. ولی دیگری همچنان می گریست. حضرت فرمود: دیگری را نیز به من بده! و او چنان کرد.
پیامبر صلی الله علیه و آله با وی نیز همان رفتار را کرد. با این کار هر دو ساکت شدند و دیگر هیچ صدایی از آنان شنیده نشد. آیا با آنچه من از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله دیده ام، نباید آن دو را دوست بدارم؟ (1)

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

منزلت امام حسین علیه السلام

از جمله فضایل ویژۀ حضرت امام حسین علیه السلام و دیگر فرزندان عبدالمطّلب این است که پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله ، دشمنانشان را از گرفتارشدن به لعنت خدا و افتادن در دوزخ بیم داده است.
عبداللّه بن عباس از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله نقل کرده است که فرمود:
«ای فرزندان عبدالمطّلب! همانا من از خدا برای شما سه چیز درخواست کرده ام:
اول این که هر کس از شما را که قیام کند استوار بدارد و گمشده تان را راهنمایی کند.
دوم این که به نادانتان بیاموزاند و سوم این که شما را بخشنده، مهربان و بزرگوار گرداند.
پس اگر کسی میان رکن و مقام به عبادت بایستد و نماز بگزارد و روزه بگیرد، امّا خدای - عزّوجلّ - را در حال دشمنی با خاندان محمّد دیدار کند به دوزخ در می افتد. (2)
ابوسعید خُدْری از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله نقل کرده است که فرمود:
«سوگند به خدایی که جانم در دست اوست، هیچ کس ما را دشمن نمی دارد مگر این که خدا او را به آتش در می افکند.» (3)
همو از حضرت رسول صلی الله علیه و آله نقل کرده است که فرمود:
«هر کس با ما خاندان دشمنی بورزد منافق است.» (4)
ص:24

---

1- 1) - الطرائف، سید بن طاووس، 91؛ فرائد السمطین، ابراهیم بن محمد جوینی، 91/2؛ ابن عساکر، 112، 135 ؛ کفایة الطالب، گنجی، محمد بن یوسف، 419؛ طبرانی، 67/3 ؛ ثمرات الأسفار، امینی، 32/2 ،خطی ؛ مناقب آل ابی طالب، ابن شهر آشوب، 27/4؛ ذخائر العقبی،احمد بن عبداللّه طبری، 130؛ کنز العمّال، متّقی هندی، علی بن حسام 118/12؛ تذکرة الخواص، ابن جوزی، یوسف، 234؛ تهذیب تاریخ دمشق الکبیر، ابن عساکر، علی بن حسین، 320/4.
2- 2) - المستدرک، حاکم نیشابوری، 148/3؛ کتاب السنه، ابن ابی عاصم، ص 628.
3- 3) - الاحسان،ابن حبّان علی بن بلبان فارسی، 61/8؛ موارد الظمآن، هیثمی، علی بن ابی بکر، 555؛ المستدرک، حاکم، 150/3؛ الفضائل، احمد بن حنبل، 176.
4- 4) - الدر المنثور، جلال الدین سیوطی، 7/6.

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

محبّت پیامبر نسبت به حسن و حسین علیهما السلام

دربارۀ محبّت خاص رسول خدا صلی الله علیه و آله احادیث معتبر فراوانی نقل شده که نمونه هایی را در این جا می آوریم:
انس بن مالک گوید:
از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله پرسیدند، کدام یک از اهل بیت نزد شمامحبوب ترند؟ فرمود: «حسن و حسین.» پیامبر به حضرت فاطمه علیها السلام می گفت: «فرزندانم را نزد من آر.» آن گاه ایشان را می بویید و در آغوش می گرفت. (3)
ص:25

---

1- 1) - مناقب امیر المؤمنین علی(علیه السلام)، محمّد بن سلیمان کوفی، 120/2 ؛ مجمع احیاء الثقافة الاسلامیة، قم ، اوّل، 1412 ق.
2- 2) - ترجمة الامام الحسن (علیه السلام)، 93 ؛ترجمة الامام الحسین (علیه السلام)، 110.
3- 3) - الجامع الصحیح، (سنن ترمذی)، محمد بن عیسی بن سورة، 658/5، دار احیاء التراث العربی، بیروت ؛ ابویعلی موصلی، 274/7.

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

اسامه، پسر زید بن حارثه، گفته است:

«شبی به خاطر نیازی درِ خانۀ پیامبر خدا را کوبیدم. حضرت بیرون آمد در حالی که چیزی را که من نمی دانستم چیست، در زیر روپوش خود داشت. چون از عرض حاجت فراغت یافتم، گفتم: «ای پیامبر خدا! زیر آن روپوش چیست؟» حضرت آن را کنار زد. دیدم که حسن وحسین بر پشتش سوارند! آن گاه فرمود: «اینان پسران من و پسران دختر من اند.» و سه مرتبه فرمود: «بار خدایا! تو می دانی که من دوستشان می دارم، تو نیز آنان را دوست بدار.» (2)

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

باز از یَعْلی بن مُرّه نقل شده است که گفت:
گروهی از یاران، همراه پیامبر صلی الله علیه و آله به صرف غذا مشغول شده بودند. همین که بیرون آمدند حسین علیه السلام را دیدند که در راه بازی می کند. پیامبر صلی الله علیه و آله گام پیش نهاد و دست هایش
ص:26

---

1- 1) - کشف الأستار، هیثمی، علی بن ابی بکر، 226/3، موسسة الرسالة، بیروت، اوّل، 1404 ق.
2- 2) - ترجمة الامام الحسن(علیه السلام)، ابن عساکر، 95.
3- 3) - مسند، ابن حنبل، 172/4؛ المعجم الکبیر، طبرانی، 21/3.
را گشود. امّا جوانک آغاز به گریختن از این جا به آن جا و از این سو به آن سو کرد. پیامبر صلی الله علیه و آله نیز با او می خندید، تا سرانجام او را گرفت و آن گاه دستی زیر چانه و دست دیگر را بر سرش قرار داد و او را بوسید و فرمود: «حسین از من است و من از حسینم خداوند دوستدار کسی است که حسین را دوست بدارد حسین نواده ای از نوادگان است» (1)