_||_براي تربيت فرزندان ثابت قدم و جدي باشيد_||_

[خادمه زینب کبری(س)]

فرزند دلخواه من

براي تربيت فرزندان ثابت قدم و جدي باشيد



همه ما تداوم وجود خويش را در فرزندان‌مان جستجو مي‌کنيم. آنان ميوه شيرين درخت حيات و ثمره تمام رنج و تلاش ما در زندگي اين جهان مي‌باشند، آنها آيينه وجود خود ما هستند که افکار، رفتار و روش‌هاي تربيتي درست يا غلطي را که در مورد آنان به‌ کار برده‌ايم، منعکس مي‌سازند. هرگز فراموش نکنيد که بايد فرزندانمان را براي زماني غير از زماني که خود در آن زندگي مي‌کنيم، تربيت نماييم. جامعه‌اي که از خيلي جهات با اجتماع کنوني ما تفاوت دارد اما از دگر سو فرزندان هر خانواده تا حدود 80 درصد شبيه والدين خود هستند. بنابراين براي تربيت صحيح فرزندانمان ابتدا بايد خود را خوب بشناسيم، آن گاه شيوه ثابتي را برگزيده و آن را ملاک تربيت قرار بدهيم. بايد باور کنيم کودکان دوست دارند خوب باشند و در اغلب موارد خوبي و شادي بچه ها به تأييد والدين بستگي دارد، زيرا در کنار تمام رفتارهاي نادرست و کارهاي نامطلوب آنان که ناشي از سن شان است، هميشه ميل به همکاري، پذيرفته شدن، تأييد و حمايت والدين نيز وجود دارد. اما مسلما دريافت تاييد از آن حاصل مي گردد که فرزندان ما مطابق با اصول تربيتي درستي پرورش يافته باشند و مطابق با اين موازين رفتار کنند که در ادامه به برخي از اين اصول اشاره خواهيم کرد:

محبت خود را نشان بدهيد

اگر بچه ها را دوست داريد محبت خود را به آن ها نشان بدهيد. دوست داشتن را با کارهايي از قبيل بيان کردن، در آغوش کشيدن، بوسيدن، تشويق به هنگام انجام کارهاي خوب، و نه تنبيه در هنگام انجام کارهاي نادرست، به آنان ثابت کنيد.

تا مي توانيد خونسرد باشيد

برخوردهاي خشن، تهديدهاي سنگين و فرياد کشيدن، موقعيت ها را بدتر مي کند، حتي اگر کودک در برابر داد و فرياد پدر و مادر تسليم شود.
پدر و مادر هر دو وضع کننده قانون هستند و هر دو بايد بتوانند مجري آن هم باشند.

وقتي «نه» مي گوييد آن را جدي بگيريد

براي اينکه ثابت کنيد آدم مصممي هستيد، پاي نه گفتن خود بايستيد، بچه ها نياز به پيام هاي قاطع و صريح دارند. البته اين هم مهم است كه به همين اندازه بر سر حرف خودتان مصر باشيد. مثلاً اگر كودكي مي داند كه بعد از ساعت هشت ديگر آب نبات به او داده نمي شود، مهم نيست چه قدر اخم و گريه و جنجال يا خواهش مي كند، به هيچ وجه نبايد بعد از ساعت هشت آب نبات داده شود. اغلب والدين به دنبال راه حل هاي مصلحت آميز هستند. اين كار باعث تربيت بچه هايي مي شود كه احساس مغلوب بودن دارند. فراموش نكنيد كه مي خواهيد كودكانتان در بزرگسالي چگونه اشخاصي باشند لذا در تربيت كودک متفكرانه تر برخورد كنيد. البته در «نه» گفتن به کودک بايد بسيار دقيق بود و فقط در هنگام لازم به کودک «نه» گفت. جدي بودن، احساس امنيت و آرامش را در پي دارد. با تمام مهرباني، جدي و در ضمن صبور باشيد تا او به روش جديد عادت کند .

قوانين مشخص وضع کنيد

بکوشيد کودکان بفهمند چرا آن قوانين وضع شده و چرا بايد از آنان اطاعت کنند.

مثبت برخورد کنيد

مثبت حرف بزنيد. براي مثال وقتي کودک لباس هاي خود را اين طرف و آن طرف پراکنده کرده، به جاي گفتن «اين آشغال ها را جمع کن» بگوييد: «اين لباس ها را جمع کن».

[خادمه زینب کبری(س)]

از پدر به عنوان تهديد استفاده نکنيد

وقتي مي گوييد: «صبر کن تا پدرت بياد»، معني اش اين است که مادر در خانواده هيچ کاره است، در حالي که قواعدي که مادر آن را وضع کرده، بايد همان هايي باشد که پدر نيز بر آن ها اصرار دارد. پدر و مادر هر دو وضع کننده قانون هستند و هر دو بايد بتوانند مجري آن هم باشند.
درباره اجراي دستورات اخطار بدهيد

هيچ کودکي با ميل خود بازي را ترک نمي کند تا براي مثال به درست خواندن بپردازد يا به موقع بازي را تمام کند و به رختخواب برود. از اين رو لازم است به جاي قطع ناگهاني برنامه آنان، پيش از آن به بچه اخطار بدهيد. براي نمونه بگوييد فقط 10 دقيقه ديگر براي بازي وقت داري، بعد بايد به درس هايت برسي.
از پيامدهاي طبيعي استفاده كنيد

بسياري از اوقات وقتي والدين در موضوعي رأساً مداخله مي كنند، فرصت هاي يادگيري را از فرزندان خود مي دزدند. به جاي عيب جويي و يادآوري هاي مداوم اجازه دهيد پيامدهاي طبيعي رفتار بچه ها با آن ها سخن بگويد.
اتفاق رأي در کار تربيت جزو ضروريات پرورش فرزند است. اگر پدر و مادر در رفتار با کودک خود، هر روز به گونه اي متفاوت عمل کنند، کار آن ها موجب مي شود، قدرت تشخيص کودک ضعيف شود و در مرحله بعد از ناهماهنگي ها سوء استفاده کند.


از پيامدهاي منطقي استفاده كنيد

اغلب ممكن است پيامدهاي طبيعي رفتارها خيلي سخت و شديد باشد يا از نظر زماني اين قدر دير اتفاق بيفتد كه از نظر تربيتي قابل استفاده نباشد. وقتي موضوع به اين شكل است، استفاده از پيامدهاي منطقي مؤثر است. اين نكته حايز اهميت است كه حتماً پيامدهاي منطقي، منطقاً با رفتاري كه بچه انجام داده مرتبط باشد، تنها در اين صورت پيامد منطقي مي تواند از نظر تربيتي كارساز باشد. براي مثال اگر فرزندتان فراموش كرده فيلمي كه از ويديو كلوپ امانت گرفته برگرداند و يک هفته تمام نوار ويديو روي زمين افتاده، برنگرداندن نوار تنها خشم و رنجش در فرزند ايجاد مي كند، به جاي آن، نوار را به كلوپ برگردانيد و هزينه كرايه فيلم را از پول توجيبي او كم كنيد. در اين برخورد، بچه مي تواند منطق نظم را بفهمد.

به بچه ها وظايفي واگذار کنيد

اغلب بچه ها از اينکه به نحوي به پدر و مادر کمک کنند و نقشي در همکاري با خانواده برعهده بگيرند، اغلب احساس خوشحالي و رضايت خاطر مي کنند، بر اين اساس والدين بدون هيچ گونه ناراحتي مي توانند، وظايفي به فرزندان خود محول کنند و به آنان اين امکان را بدهند تا گوشه اي از بار مسئوليت خانواده را به دوش بگيرند.
هماهنگي والدين ضروري است

اختلاف سليقه و نظر والدين در کار تربيت مي تواند از جهات مختلف به فرزندان آنها صدمه بزند. اتفاق رأي در کار تربيت جزو ضروريات پرورش فرزند است. اگر پدر و مادر در رفتار با کودک خود، هر روز به گونه اي متفاوت عمل کنند، کار آن ها موجب مي شود، قدرت تشخيص کودک ضعيف شود و در مرحله بعد از ناهماهنگي ها سوء استفاده کند.
از درگيري بپرهيزيد

اگر فرزندتان در پي قشقرق راه انداختن است تا ميزان صبر و شكيبايي شما را آزمايش كند، يا بي ادبانه صحبت مي كند، والدين بايد اتاق را ترک كنند و بگويند" هر وقت خواستي دوباره مؤدب باشي برگرد تا صحبت كنيم". صحنه را با عصبانيت يا در حالي كه شكست خورده به نظر مي رسيد ترک نكنيد. كار انجام شده را از شخص انجام دهنده متمايز كنيد. هرگز به كودكان نگوييد "تو بد هستي". به جاي اين به كودكان كمک كنيد تا متوجه شوند چه كاري از كارهاي شان نادرست يا غيرقابل قبول بوده است. رفتارهاي بچه ها ممكن است نادرست باشند، مهم نيست چه كاري مي كنند اما كودكان همچنان نياز دارند كه دوست داشته شوند.
همزمان مهربان و قاطع باشيد

والدين اغلب وقتي فرزندانشان درست رفتار نمي كنند يا به حرف شان گوش نمي كنند آزرده مي شوند و شكيبايي خود را از كف مي دهند. اين حالت به آساني به عصبانيت مي انجامد.بسيار مهم است كه حتماً تا حد ممكن آرام بمانيد. قاطع بودن نياز به فرياد كشيدن ندارد.

ماهنامه خانواده
گروه خانواده و زندگي سايت تبيان- تنظيم و فرآوري: مريم عطاريان