آن که در آینه هم، عکس تو دید

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

صفات فعل، معلوم و معبود بشر


تنها امکان شناختی که برای انسان از خدا است همان مقام صفات فعل است. به این معنا که ما مظاهر صفات و اسمای الهی را می شناسیم و آن ها معلوم ما می شوند.


پس آن چه را می پرستم همان معلوم ماست.

البته این مرتبه هم برای توده های مردم بلکه حتی مخلصین (به کسر لام) هم نیست بلکه تنها برای مخلصین (به فتح لام ) است چنان که خداوند در آیات ۱۵۹ و ۱۶۰ سوره صافات بیان کرده است.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

البته باید به این مساله توجه دهیم که از آن جایی که مظاهر صفات الهی بیانگر و نمایانگر همان حقیقت صفات عینی و ذات الهی است آگاهی به همین مرتبه و عبادت همین خود به معنای عبادت صفات عینی و ذات الهی خواهد بود.



این که مرتبه صفات فعل معلوم و معبود ماست و همین مرتبه خود نمادی از مرتبه صفات و ذات است، مساله پیچیده ای نیست؛ زیرا اگر بخواهیم در این باره توضیحی بدهیم باید آن را همانند ارسال فرشتگان و انزال کتب الهی بدانیم که نخ ارتباطی هماره باقی و برقرار است و مانند نزول باران و ارسال مرسولات پستی نیست.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

توضیح این که انزال و ارسال گاهی به صورت تجافی است؛ مثل اینکه انسان از طریق کارگزاران پُست مرسوله‌ای ارسال می کند. این ارسال تجافی دارد ولی ارسالی است که تجافی ندارد.



در کاربردهای عربی گاهی فاعل از باب افعال است ولی مفعول از ثلاثی مجرّد است. مثلا «امین‌الله» می‌خوانیم نَفس مرا محب و اولیاء خودت را محبوب من قرار ده:

مُحِبَّةً لِصَفْوَةِ اَوْلِیآئِکَ مَحْبُوبَةً فی‏ اَرْضِکَ وَسَمآئِکَ.( بحارالأنوار، ج۹۷، ص۲۶۴) در این جا یکی محب یعنی اسم فاعل از ثلاثی مزید بابد افعال است و دیگری یعنی محبوب از باب ثلاثی مجرد است.




گاهی ما ارسال داریم ولی این مرسول است نه مُرسل(به فتح سین) و گاهی ارسال است و در برابرش مُرسل(به فتح سین) است که درباره پیامبران آمده که آنان مرسلین هستند.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

اگر ارسال مانند نامه و بار باشد به صورت تجافی است.


به این معنا که نامه یا در مقصد است یا در مبدا است یا در مسیر است و این طور نیست که همزمان در همه جا باشد؛


اما وقتی خداوند رسول می فرستد این مرسول نیست بلکه مرسَل است؛ و چون این ارسال ملکوتی و معنوی شد،‌تجافی ندارد و در همان حال که در مبدأ هست در بین راه هست و در عین حال که در مبدأ و بین راه هست در مقصد هم هست.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

این مساله همانند یک مطلب علمی است. اگر کسی یک مطلب عمیق علمی و یا قاعده ی عقلی یا نقلی را در فضای ذهن خود استنباط کرد و این جزو نوآوریهایی و ابتکار و اجتهاد او بود؛ وقتی می‌خواهد به دیگران به طریق طریقی نوشتاری و گفتاری و مانند منتقل کند این طور نیست که تجافی بشود و این مطلب از ذهنش بیرون بیفتد،


آن طوری که اشک از چشم پایین می‌آید؛ بلکه این مطلب هم در مبدأ و عاقله و خیال او و هم در ناطقه و گوش و ذهن مخاطب است؛ یعنی همزمان در مبدأ و مسیر و مقصد است؛ چون این ها به نحو تجلّی است نه تجافی.




در مسئله ی انزال همین طور است. وقتی از لوح محفوظ به ام الکتاب و از آن جا به دست رسولان الهی و فرشتگان و سپس به قلب پیامبر(ص) و گوش مومنان و قلب ایشان رسید، این گونه نیست که تجافی باشد و دیگر مطلب وحی شده در لوح محفوظ نباشد.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

تجلیات الهی و مظاهر صفات الهی این گونه است. حضرت امیرالمؤمنین(ع) در نهج‌البلاغه می فرماید:

اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الْمُتَجَلِّی لِخَلْقِهِ بِخَلْقِهِ؛ ستایش خدایی که برای خلقش به خلقش تجلی کرد.( نهج‌البلاغه، خطبه ی ۱۰۸)


تجلیات خداوند در انزال قرآن، ارسال جبرئیل و مانند آن اینها شفاف‌تر و روشن‌تر است؛‌ هر چند که همه هستی تجلیات اوست و تفاوتی میان حقیقت محمدی(ص) و قرآن نیست؛ زیرا هر دو تجلی خداوندی هستند.


چنان که حضرت امیر(ع) می‌فرماید:

فَتَجَلَّی‏ لَهُمْ سُبْحَانَهُ فِی کِتَابِهِ مِنْ غَیْرِ أَنْ یَکُونُوا رَأَوْهُ؛ خداوند سبحان در کتابش بدون این که دیده شود تجلی کرده است.( نهج‌البلاغه، خطبه ی ۱۴۷)

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

این که عارف به شعر می سراید که «ما در پیاله عکس رخ یار دیده ایم» همان حقیقت تجلیات و مظاهر را می فرماید.

پس اگر دقت کنیم ما هم «عکس رخ یار در آینه جام» بتوانیم بنگریم.


اما بیش تری مردم از این امور غافل هستند و از همین روست که شیطان صفت در برابر از سجده در برابر تجلی اتم و اکمل خودداری نمی کرد. این که ابلیس بر آدم(ع) سجده نکرد به سبب همین درک درست از تجلیات و مظاهر الهی است.

شاعر می سراید:



جرمش آ‌ن بود که در آینه عکس تو ندید
ورنه بر بوالبشری ترک سجود این همه نیست.




کسی که حقیقت محمدی(ص) را درک کرد می داند که ایشان مظهر اتم و اکمل الهی است و می بایست همان خدای ایشان مطلوب و معبود باشد که همان رب العالمین است.(نجم، آیه ۴۲؛ انشقاق، ایه ۸ و آیات دیگر)

با تشکر از سماموس