ناسخ و منسوخ در قرآن

[صافات]

چون شخصى براى خداوند نذر كند يا قسم خورد جان خود را به تكليفى الزام نمايد، پس كلام خود را باطل نسازد، بلكه بر حسب آن چه از دهانش بر آمد، عمل نمايد.

اما اين حكم و جواز قسم خوردن كه به دستور تورات ثابت شده است، با آن چه كه در انجيل متى باب پنجم بند 33 - 34 آمده، نسخ گرديده است كه مى‏گويد:

باز شنيده‏ايد كه به اولين، گفته شده است كه قسم مخور، بلكه قسم‏هاى خود را به خدا وفا كن! ليكن من به شما مى‏گويم، هرگز قسم مخوريد!

و اگر اذيتى ديگر حاصل شود، آن گاه جان به عوض جان بده! چشم به عوض چشم و دندان به عوض دندان و دست به عوض دست و پا به عوض پا و داغ به عوض داغ و زخم به عوض زخم و لطمه به عوض لطمه.

اما اين حكم يعنى قصاص نيز در شريعت عيسى نسخ شده است. چنان كه در انجيل متى باب پنجم باب 28 - 29 به طور كلى از قصاص نهى شده است و مى‏گويد:

شنيده‏ايد كه گفته شده است، چشم به چشم و دندان به دندان، ليكن من به شما مى‏گويم، با شرير مقاومت مكنيد، بلكه هر كس به رخساره راست تو طپانچه زند، ديگرى را نيز به سوى او بگردان و اگر كسى خواهد با تو دعوا كند و قباى تو را بگيرد، عباى خود را نيز بدو واگذار.

اين است عهد من نسبت به شما كه بايد در ميان من و شما و در ميان ذريّه تو بعد از تو نگهدارى شود و آن اين كه از هر ذكورى از شما مختون شود.

اين حكم در شريعت خود حضرت موسى نيز امضا شده است. در بند 48 - 49 باب 12 از سفر خروج مى ‏گويد:

و اگر غريبى نزد تو نزيل شود و بخواهد فصح را براى خداوند مرعى بدارد، بايد تمامى ذكورانش مختون شوند و بعد از آن مرعى بدارد و در اين صورت مانند بومى خواهد بود و اما هر نامختون از آن خورد، يك قانون خواهد بود براى اهل وطن و به جهت غريبى كه در ميان شما نزيل شود.

[صافات]

و باز در بند 3 از باب 12 از سفر لاويان مى ‏گويد:

بنى اسرائيل را خطاب كرده، بگو! چون زنى آبستن، پسر بزايد آن گاه هفت روز نجس باشد، موافق ايام طمث و حيضش نجس باشد و در روز هشتم گوشت غلفه آن پسر مختون شود.

اين حكم نيز با آن چه در بند 24 - 30 از باب پانزدهم اعمال رسولان و در قسمتى از نامه‏هاى پولس آمده است، نسخ شده كه مى‏گويد:

مشكله ختنه از پيروان موسى و عيسى برداشته شده است.

چون زنى گرفته به نكاح خود درآورد، اگر در نظر او پسند نيايد، از اين كه چيزى ناشايسته در او بيايد، آن گاه طلاق نامه نوشته به دستش دهد، او را از خانه‏اش رها كند و از خانه او روانه شده و زن ديگرى شود و اگر شوهر ديگر نيز او را مكروه دارد و طلاق نامه نوشته به دستش دهد و او را از خانه‏اش رها كند يا اگر شوهرى ديگر كه او را به زنى گرفت بميرد، شوهر اول كه او را رها كرده بود نمى‏تواند دوباره او را به نكاح خود درآورد.

ولى انجيل اين حكم را نسخ و طلاق را تحريم نموده است، زيرا در باب پنجم بند 31 - 32 از انجيل متى چنين آمده است:

و گفته شده است كه هر كس از زن خود مفارقت جويد، طلاق نامه‏اى بدو بدهد، ليكن من به شما مى‏گويم، هر كس به غير علت زنا زنان خود را از خود جدا كند، باعث زنا كردن او مى‏باشد و هر كه زن مطلقه را نكاح كند، زنا كرده باشد.

و مانند اين حكم در باب دهم بند 11 - 12 از انجيل مرقس و در باب شانزدهم بند 17 از انجيل لوقا نيز آمده است.

اين موارد هفتگانه كه درباره وقوع نسخ در تورات و انجيل آورديم، براى كسانى كه داراى گوش شنوا و چشم بينا باشند، كفايت مى‏كند و كسانى كه بخواهند بيشتر از اين به دست بياورند، به كتاب اظهارالحق (2) و الهدى الى دين المصطفى (3) مراجعه نمايند.


پی نوشتها : 1ـ در تورات باب چهارم از سفر اعداد، عدد 2 - 3 چنين آمده است: 2ـ در باب بيست و هشتم از سفر اعداد بند 3 - 7 چنين آمده است: 3ـ در باب بيست و هشتم بند 9 - 10 از سفر اعداد آمده است: 4ـ در باب سى‏ام بند 2 از سفر اعداد آمده است: 5ـ در باب بيست و يكم بند 23 - 24 تورات درباره قصاص چنين آمده است: 6ـ در باب 17 از سفر پيدايش بند 10 درباره گفتار خدا با ابراهيم آمده است: 7ـ در موضوع طلاق در تورات، سفر تثنيه باب بيست و چهارم بند 1 - 3 آمده است: 1 ) در تفسير منسوب به ابن عباس، معمولاً تبصره زدن بر كليات و عمومات نسخ ناميده شده است. 2 ) كتاب اظهارالحق تأليف شيخ رحمةاللَّه بن خليل الرحمن هندى مى‏باشد كه اين كتاب در موضوع خود بهترين و سودمندترين كتاب است. 3 ) تأليف علامه فقيد شيخ جواد بلاغ