پيامبر و سفارش يتيمان :
يكى ديگر از سفارشات رسول خدا به امّت اسلامى ، در ادامه ى خطبه ى شعبانيه اين است كه فرمود:
«و تحنّنوا على اءيتام النّاس يحتنّن على اءيتامكم ؛»
به يتيم هاى ديگران مهربانى و نيكى كنيد تا به يتيم هاى شما هم ديگران خوبى و احسان كنند.
انسان هميشه در معرض آزمايش و امتحان الهى است . هر نعمتى و يا هر حركت منفى و نامطلوب از انسان سر بزند عكس العمل دارد.
اگر از نعمت الهى قدردانى و سپاسگزارى نكند و اگر با ديگران با سنگدلى و بى رحمى برخورد كند، قانون نظام خلقت اين است كه چنين شخصى بايد تاوان عملكرد غير انسانى خود را در همين دنيا بپردازد.
در همين رابطه قرآن كريم بيان زيبا و ارزشمندى دارد كه مى فرمايد:
«فاءمّا الا نسان إ ذا ما ابتلاه ربّه فاءكرمه و نعّمه فيقول ربّى اءكرمنى#
و اءمّا إ ذا ما ابتلاه فقدر عليه رزقه فيقول ربّى اءهاننى#
كلّا بل لا تكرمون اليتيم#
و لا تحاضّون على طعام المسكين# (339)»
امّا انسان [چنين است كه ] هر گاه پروردگارش او را بيازمايد و او را گرامى دارد و به وى نعمت بسيار دهد، [مغرور مى شود و] مى گويد: پروردگارم مرا گرامى داشته است .
و مامّا هنگامى كه او را بيازمايد و روزى وى را بر او تنگ سازد، [نوميد مى گردد و] پروردگارم مرا خوار كرده است .
[نه ،] هرگز، بلكه شما يتيم را نمى نوازيد،
و يكديگر را به خوراندن بينوا بر نمى انگيزيد،
و ميراث [ديگران ] را يك جا مى خوريد،
و مال را بسيار دوست مى داريد.
پس ، خدا مى فرمايد، نه ، چنين نيست فقر و سرشكستگى و گرفتارى خود را به خدا نسبت ندهيد، بلكه عامل ذلّت و شكست شما و فرزندان شما اعمال شماست . شما به گناه بخل و طمع خوار شديد، چرا كه هرگز يتيم نوازى نكرديد، و فقيرى را بر سفره ى خود ننشانديد، و به ناحق ارث را به تنهايى خورديد و حق ديگران را ادا نكرديد، و در منجلاب دنيا پرستى و مال دوستى و جمع كردن مال دنيا و ثروت فرو رفتيد.
همه ى عشق هاى واقعى به خدا و پاكى ها و ارزش ها و فضيلت ها را كنار گذاشتيد و فقط به عشق مال دنيا و لذات دويديد، و حاصل اعمال شما امروز گريبان شما را گرفته است ، پس به ديگران نسبت ندهيد. حبّ دنيا و خواهش هاى نفسانى و علاقه ى به مال دنيا در درونتان شعله زده و خداوند آن مال را وسيله ى امتحان شما قرار داده است و شما از عهده ى امتحان برنيامديد، و امروز خوار و گرفتار شديد. خداوند هيچ وقت ذلّت و خوارى بندگانش را نمى خواهد.
«ذلك بما قدّمت اءيديكم و اءنّ اللّه ليس بظلّام للعبيد#(340)»
اين [كيفر دردناك ]، به خاطر آن [بيدادى ] است كه پيشتر به دست خود انجام داديد، و براى آن است كه خدا هرگز نسبت به بندگان ستمكار نيست .
پس ، خوبى و نيكى كنيد، تا نيكى ببينيد، و بدى نكنيد تا با شما بد نكنند. خيانت نكنيد تا به شما خيانت نكنند، به ناموس مردم كج نگاه نكنيد، تا به ناموس شما چشم ندوزند، و كلاه بر سر مردم نگذاريد تا كلاه بر سرتان نگذارند.
نقل قول
