✿✿✿ معاشرت اجتماعی از نظر دین اسلام ✿✿✿

[عاشورا* خادمه چشم براه گل نرگس*]

معاشرت با خویشاوندان


اسلام در تعالیم اخلاقی اجتماعی خود، عاطفۀ خویشی را ارج نهاده و مردم را به صله و احسان در حق منسوبین و خویشاوندان نزدیک، تشویق فرموده است تا زندگی در صحنۀ اجتماع، شیرین‌تر و گواراتر باشد.
حضرت علی (علیه السلام) می‌فرماید:
«صِلَهُ الرّحِمِ تُوجِبُ المَحَبَّة»؛ «پیوند با خویشاوندان محبت می‌آورد.»
خویشاوندان، ارتباط خونی با هم دارند. شاخ و برگ‌های یک درختند و گل‌های یک بوستان. پس ارتباطشان هم طبیعی است و قطع رابطه و رفت و آمد میان اقوام، عارضه ای ثانوی و یک بیماری اجتماعی و در آفت خانوادگی به حساب می‌آید و اگر بی دلیل باشد زشت و نارواست.
سفارش اکید دین، بر این است که حتی با آنان که با شما بریده و قطع رابطه کرده‌اند، صله رحم و تجدید رابطه کنید. محدودۀ این پیوند نیز گسترده است و هر بهانه را از دست انسان می‌گیرد.
امام صادق (علیه السلام) :
«صِل رَحَمِکَ وَ لَو بِشَربَةٍ مِن ماءٍ»؛ «صله رحم کنید هرچند در حدّ خوردن جرعۀ آبی باشد.»
و در حدیث معروف دیگری آمده است:
«صِلُوا أرحامَکُم وَ لَو بالسّلام»؛ «هرچند با سلام گفتن، با خویشاوندان پیوند برقرار کنید.»
امام صادق (علیه السلام) فرمود:
«ما چیزی را جز» صله رحم سراغ نداریم که عمر را زیاد کند، تا آنجا که گاهی تا زمان مرگ یک نفر، سه سال مانده است، ولی او اهل صلۀ رحم می‌شود، آنگاه خداوند، سی سال بر عمرش می‌افزاید و سی و سه سال دیگر زنده می‌ماند؛ و گاهی اجل کسی سی و سه سال است، به خاطر قطع رحم و گسستن رابطه های خویشاوندی، کاهش می‌یابد و اجلش؟ سال فرا می‌رسد.
یکی از شیعیان از امام صادق (علیه السلام) می‌پرسد:
برخی خویشاوندانم خطّ و تفکّر دیگری دارند، غیر از فکر و مرامی که من دارم. آیا آنان بر من حقی دارند؟ حضرت فرمود:
آری، حق قرابت و خویشاوندی را چیزی قطع نمی‌کند. اگر با تو همفکر و هم عقیده باشند، دو حق بر تو دارند:
یکی حق خویشاوندی و دوم حق اسلام و مسلمانی.
بنابراین حتی اگر بستگان، از نظر عقیدتی با ما متفاوتند، و مایه آزار انسان را فراهم می‌کنند، باز حقّ گسستن پیوند را نداریم.
صعصة بن صوحان یکی از یاران علی (علیه السلام) می‌گوید:
بیمار شده بودم امیرالمؤمنین ع به عیادتم آمد و فرمود:
نگاه کن! یک وقت این عیادت کردن مرا به رخ قوم و خویش خود نکشی و به آنان فخر نفروشی. اگر قوم و خویش تو گرفتار بودند خود را بی تفاوت نشان مده زیرا هیچ کس از خویشاوندانش بی نیاز نیست و ممکن است روزی به آنان محتاج شود و اگر تو دست از کمک و یاری آن‌ها بکشی فقط یک دست از ایشان دریغ داشته ای و در عوض چندین دست از کمک به تو عقب کشیده می‌شود. پس اگر خویشاوندانت را بر خیر و دوستی دیدی یاریشان کن و اگر زندگی نادرستی داشتند بی تفاوت مباش و آنان را به حال خود وامگذار بلکه سعی کن بر اساس اطاعت خدا، با خویشاوندانت همدم باشی زیرا شما تا زمانی که بر پایۀ اطاعت از فرمان‌های الهی با یکدیگر همکاری و همیاری می‌کنید و از نافرمانی خدا جلوگیری می نمایید در زندگانی خود، خوشبخت خواهید بود.