گفت و گو در قرآن كريم
گفت و گو در قرآن كريم
در اين نوشتار، نويسنده ابتدا واژه گفتوگو را بررسى كرده سپس به زمينهها و پيششرطهاى لازم براى گفت و گو مىپردازد . موانع گفت و گو و انواع گفت و گوهايى كه در قرآن آمده، موضع ديگرى است كه نويسنده آن را مورد كاوش قرار داده است .
چكيده
چندى است كه بازار تعامل بين اديان و تمدنها گرم است . هر كس از ديدگاه خويش، به اين بحث پرداخته است . نظر قرآن به عنوان وحى آسمانى، بسيار حائز اهميت مىباشد . در اين نوشتار، نويسنده ابتدا واژه گفتوگو را بررسى كرده سپس به زمينهها و پيششرطهاى لازم براى گفت و گو مىپردازد . موانع گفت و گو و انواع گفت و گوهايى كه در قرآن آمده، موضع ديگرى است كه نويسنده آن را مورد كاوش قرار داده است .
مقدمه
در عصر حاضر، گفت و گو از واژههاى بسيار رايج در عرصه فرهنگ، سياست و اجتماع است . در اين راستا، اصطلاح گفت و گوى اديان و گفت و گوى تمدنها نيز مورد بحث و بررسى مىباشد . يكى از پرسشهاى اساسى اين است كه اسلام، چه ديدگاهى نسبتبه گفت و گو دارد؟ و آيا آن را به عنوان يك روش مسالمتآميز در تعامل با پيروان اديان و مذاهب ديگر قبول دارد يا خير؟ و به طور مشخص ديدگاه قرآن كريم در اين باره چيست؟
مهمترين هدف اين پژوهش بيان ديدگاه قرآن كريم در خصوص گفت و گوى مسالمتآميز با مذاهب و عقايد مخالف است و اين كه اساس رفتار با پيروان مذاهب، رفتار صلحآميز و استفاده از روش منطقى بوده و رد بر نظريه كسانى است كه مىگويند:
«مادامى كه اسلام باقى است، صلح و سازش پيروان اسلام، حتى با كليميها و مسيحيها و از اين بالاتر با ساير افراد بشر، يك مساله لاينحلى خواهد بود .» (2)
به عبارت ديگر، يكى از علل ضرورت اينگونه پژوهشها «نسبتدادنخشونتبهاسل ام» است . عدهاى اساس روابط اسلام با غير مسلمانان را بر جنگ و خصومت مىدانند . اين اشتباه از اينجا ناشى مىشود كه اسلام، اهميتبسيارى به جهاد داده است . همين برداشتباعثشده است كه پارهاى از نويسندگان از قبيل منتسكيو، متفكر فرانسوى، اسلام را دين شمشير بداند . وى در كتاب روح القوانين مىگويد:
«يكى از بدبختيهاى بشر اين است كه هر فاتحى ديانتخود را بر جامعه مغلوب، تحميل كند . ديانت اسلام كه به زور شمشير بر مردم تحميل شده، چون اساس آن متكى بر جبر و زور بوده، باعثبدبختى و شدت شده است .» (3)
واضح است كه اينگونه تبليغات عليه مسلمانان صورت گرفته و مىگيرد و در نهايت، روح همزيستى مسالمتآميز ملل جهان و اساس گفت و گو ميان اديان، تمدنها و عقايد گوناگون را مورد آسيب جدى قرار خواهد داد و اين در حالى است كه بر اساس شواهد و ادله روشن، «گفت و گوى مسالمتآميز در اسلام» اثبات مىگردد . گوستاو لوبون مىگويد:
«تساهل مذهبى اسلام نسبتبه مذهب يهود و نصارى ... خيلى بندرت مىتوان در مذاهب ديگر مشاهده نمود .» (4)
همچنين مىگويد:
«اخلاق مسلمانان صدر اسلام از اخلاق امتهاى روى زمين و بخصوص ملتهاى نصرانى به طور نمايانى بهتر و برتر بوده است . آنان در عدالت، ميانهروى، مهربانى، گذشت، وفاى به عهد و بلندهمتى مشهور و معروف بودند و رفتارشان با ديگر ملتهاى اروپايى، بخصوص آنهايى كه در زمان جنگهاى صليبى بودند، متفاوت بود .» (5)
نقل قول
