ب- تقديرات الهي و رزق انساني
در آيات متعددي قرآن كريم مسأله رزق و روزي افراد بشر و سطح معيشت آنها را مقدر به حساب ميآورد. از جمله:
1-بسط و قبض روزي بندگان.
«…يبسط الرزق لمن يشاء من عباده و يقدر…»[17] (…روزی را بر هر يك از بندگانش كه بخواهد گسترش ميدهد يا تنگ ميگيرد…)
2-مقدر بودن ميزان كلي رزق براي جامعه بشري
«ولو بسط الله الرزق لعباده لبغوا في الارض و لكن ينزل بقدر ما يشاء…»[18] (اگر خداوند روزی را براي بندگانش گشوده ميساخت، حتماً در زمين به بغي و سركشي دچار ميشدند، ولي به ميزان معيني كه بخواهد نازل مينمايد.)
«…نحن قسمناً بينهم معيشتهم فيالحيوه الدنيا…»[19] (…ما معيشت آنها را در حيات دنيا در ميانشان تقسيم كرديم…)
در جايي ديگر از تقدير در عوامل معيشت در زمين براي بشر سخن به ميان ميآورد.
«قل اننكم لتكفرون بالذي خلق الارض في يومين و تجعلون له انداداً ذلك رب العالمين*و جعل فيها رواسي من فوقها بارك فيها و قدر فيها اقواتها في اربعه ايام سواء للسائلين.»[20] (بگو: «آيا شما به آن كس كه زمين را در دو روز آفريد كافر هستيد و براي او همانندهايي قرار ميدهيد؟!» او پروردگار جهانيان است*او در زمين كوههاي استواري قرار داد و بركاتي را در آن آفريد و مواد غذايي آن را مقدر فرمود،- اينها همه در چهار روز بود- درست به اندازه نياز تقاضا كنندگان.)
بنابراين، امكانات معيشت در زمين و سطح زندگي براي افراد بشر از مسائل وابسته به تقديرات عالم غيب است. «و في السماء رزقكم و ما توعدون» (و روزي شما در آسمان است و آنچه به شما وعده داده ميشود.)[21].
جالب توجه است كه قرآن كريم در اين آيه از برخي چهارپايان به عنوان نمونهای از رزق آسمانی كه بر بشر نازل شده است، ياد ميكند:
«…انزل لكم من الانعام ثمانيه ازواج…»[22] (…و براي شما هشت زوج از چهار پايان فرو فرستاد…) در جاي ديگر خود قرآن كريم به توضيح هشت زوج ميپردازد كه عبارتند از: ميش، بز، شتر و گاو از هر كدام دو زوج.[23]
در اينجا دو نكته قابل ذكر است:
نقل قول