ابو حمزه ثمالی لقمان روزگار

[ملکوت* گامی تارهایی *]

أبوحمزه ثمالی

ثابت بن دینار، عالمی سترگ و پرهیزکار است که با بهره گیری از آداب اهل بیت عصمت و طهارت تربیت شد و در کوفه مرکز تشیع و ولایت، نشو و نما یافت. او از بارزترین دانشمندان و زهاد و استوانه های شیعه است. کنیه وی أبوحمزه و شهرت او نیز بیشتر به أبوحمزه ثمالی است. شهرت او به ثمالی به جهت لقب یکی از اجداد وی می باشد که به قوم خود شیر همراه کف روی آن می نوشانید و یا اینکه در جنگ تمام افراد خانواده اش جز او کشته شدند.

ابوحمزه ثمالی از راویان امام زین العابدین، امام باقر و امام صادق علیهم السلام است و در سال 150 ه ق در هفتاد سالگی درگذشت. امامان شیعه علیهم السلام شخصیّت أبو حمزه را که از اوّلین شیعیان امام سجّاد علیه السلام است ستایش کرده اند. امام صادق علیه السلام درباره وی فرمود: «أبو حمزه در زمان خودش مانند سلمان در عهد خویش است».امام کاظم علیه السلام أبوحمزه را از مؤمنانی می داند که خداوند قلبشان را نورانی فرموده و از دانش صحیح برخوردارند.

دانشمندان رجال او را با الفاظ ثقه، عادل، اعلا درجه عدالت و جلیل القدر ستوده و از حواریین امام سجّاد علیه السلام دانسته اند. روایات أبوحمزه در فقه، کلام، تفسیر و عرفان بسیار است. افزون بر دعای معروف سحرهای ماه مبارک رمضان که أبوحمزه آن را از امام زین العابدین علیه السلام نقل می کند، رساله الحقوق، کتاب الزهد و النوادر در شمار آثار و تألیفات اوست.


زید بن علی بن الحسین، جابربن عبدالله الأنصاری، عبدالله بن الحسن و أصبغ بن نباته از جمله مشایخ و اساتید او هستند. حسن بن محبوب، ابان بن عثمان، هشام بن سالم، محمّدبن مسلم و بیش از صد دانشمند دیگر، نامشان در ردیف شاگردان و راویان حدیث أبوحمزه ثمالی ثبت شده است.

منبع:راسخون