مروري بر زندگاني عالم مجاهد فقيه آيت ا... بروجرودي

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

پاسخگوئي به مسائل علمي

ایشان گاهی اوقات ،از کارهای روزانه و مراجعات ، به شدت خسته می شدند، به طوری که مراجعات را نمی پذیرفتند و به استراحت می پرداختند. در همین حال ،اگرازایشان مطلبی را سوال می کردیم ، فورا، بر می خاستند و می نشستند و به پاسخ و مذاکره می پرداختند.به ایشان عرض می کردیم : آقا! شماالان فرمودید: خسته ام بایداستراحت کنم . پاسخ می دادند :من از کارهای علمی خسته نمی شوم.


آیةالله شیخ علی صافی در این زمینه می فرمایند :تسلط ایشان براقوال عامه ، فوق العاده بود. به همین خاطر ، استنباط های خوبی داشتند. در فلسفه تبحر کامل داشتند.از شاگردان ممتاز جهانگیرخان در اصفهان بوده اند. گفته می شد در فلسفه ، بعداز مرحوم سبزواری ، تا آن زمان ، کسی مانند مرحوم کمپانی و آیه الله بروجردی نیامده است . شعرهای منظومه را به خوبی حفظ داشتند. در رجال ،اجتهاد می کردند و تنها به نقل نظر دیگران اکتفا نمی کردند. دراصول صاحب مبنی بودند. در مسائلی مانند مفهوم ، ترتب و... مبانی جدید داشتند.

علاوه براین که در مسائل اصول نیز، مانند فقه ، ریشه یابی می کردند. در مساله[ طلب واراده] بحث می کردند که از کجا و چگونه این مساله وارد علم اصول شده است و مناسبت آن ، بااین علم چیست . با توجه به همین ابتکارات و تحقیقات دقیق بود که مرحوم امام خمینی ، رحمه الله علیه ،اصول ایشان را می نوشت و در علت نوشتن می فرمودند:
چون دراصول زحمت کشیده اند و مطالبی دارند که نمی خواهم ضایع بشود.
از جهت ادبیات خیلی دقیق بودند. تا همین اواخر،اشعار سیوطی را در حفظ داشتند.یادم هست : نماز جمعه ایشان را تقریر کرده بودم ، خدمتشان دادم . بعداز مطالعه فرمودند:یک اشتباه ادبی دارید و آن این که ،اسم علمی را باالف و لام نوشته اید.
و آنچه را هم خوانده بود، خیلی دقیق و خوب خوانده بود.از همان اوان تحصیل بر کتابهایی که خوانده بود، به صورت تحقیقی واجتهادی ، حاشیه زده بودند.

نکته دیگر، جنبه تتبع و تحقیق آیه الله بروجردی بود. هرگاه به نقل قول و نظریه ای برخورد می کرد، تا حدامکان ، به جستجو می پرداخت تا مصدر اولیه آن را به دست آورد.به عنوان مثال : مفتاح الکرامه ، در نقل اقوال ، نسبت به کتاب های دیگر ،کتاب معتبر و جامعه است ولی ایشان ، به نقل صاحب الکرامه ،اکتفاء نمی کرد و از مصدراولیه اش ، نقل می نمود.
به خاطر همین روحیه تحقیق و تتبعی که در آیه الله بروجردی بود، گاه می شداستفتائی که ما براساس نظر خودایشان ، جوابش را تنظیم کرده بودیم ، وقتی به ایشان می دادیم نظریه مخالف می دادند و می فرمودند: [ انا فی کل یوم رجل].