پاسخ : ۩۞۩ ويژه نامه سالگرد ارتحال ملکوتي حضرت امام خميني (ره) ۩۞۩
تاریخ معاصراشاره :
رهیافتهای تاریخی در اندیشه امام خمینی (ره)/ سیدحسین فلاحزاده
در این مقاله، رویکرد امام خمینی«رض» به تاریخ و عنصر عبرت تاریخی، بررسی شده که چگونه ایشان همواره چشمی به تاریخ اسلام، تاریخ ایران قبل و پس از اسلام و نیز تاریخ مبارزات معاصر ایران از جنبش تنباکو، مشروطیت، کودتای رضاخان و نهضت نفت داشتهاند.میتوان گفت که علم تاریخ را تاریخی طولانی است. زیرا این پرسش که گذشته و بخصوص گذشته بشری چگونه بوده است؟ همواره بعنوان یک سؤال بزرگ فرا روی انسان هر عصری قرار داشته است. حاکمی که میکوشید با پدید آوردن یک سنگنوشته بر دامنه کوهی یا تهیه لوحی زرین و یا نگارش ختم نامهای، خاطره خویش را جاودانه سازد، شبیه آنچه کسانی چون آریا مانند و آرشام یا داریوش و اردشیر و شاهپور در تاریخ ایران باستان کردهاند، گامی در اینجهت مینهاد. همچنین مورخ و نویسندهای که هر چند خود در پیدایش حوادث عصرش نقش چندانی نداشت، اما با ثبت اخبار آن حوادث، در جهت جاودانگی آن میکوشید1.
ن.آ.یروفهیف ظهور علم تاریخ را در حدود سدههای هفتم و هشتم پیش از میلاد در یونان میداند2 هرودوت (425 - 484 ق.م) که بعنوان پدر علم تاریخ شناخته شده است به همان عصر طلایی یونان باستان تعلق دارد. که کتاب او نیز خوشبختانه باقی است3. گزنفون مورخ برجسته یونان باستان و صاحب آثاری چون «آناباسیس» و «کوروپدی» از شاگردان سقراط بود و در کنار کسانی چون افلاطون در محضر آن استاد بزرگ فلسفه یونان تلمذ میکرد و به همین جهت در کنار آثار فلسفی و تاریخی خویش کتاب «خاطرات سقراطی» را نیز به پاس حرمت استاد خویش نگاشت4. علاوه بر تمدن یونان، در تمدنهای روم ایران باستان، مصر، چین، هند و غیره نیز علم تاریخ همواره شکوفا بوده و بزرگانی را بر سر سفره خود داشته است5.
مخالفت با تاریخ
معذلک کسانی حتی با علم تاریخ مخالفت کردهاند. ابن اثیر در آغاز کتاب «الکامل فی التاریخ» میگوید:
«من کسانی را دیدهام که خود را دانا و هوشیار میدانند و در دانش فرهیخته، اما با این وجود، تاریخ را مورد تحقیر و تمسخر قرار میدهند و از خواندن آن دوری میکنند و آن را لغو میشمارند و تصور میکنند که تنها سود تاریخ در اختیار گذاردن مقداری قصه و خبر است و آگاه شدن به حدیثها و افسانهها، حد نهایی آشنایی با تاریخ است6.»
سپس خود در صدد پاسخگویی به این سخنان برآمده است:
«اما اینان که چنین میاندیشند مغز را رها کرده و به پوست چسبیدهاندو گوهر را خرمهره میدانند. ولی کسی که خداوند به او طبعی سالم داده است و به راه راست هدایت شده است، میداند که تاریخ سود بسیار دارد و منافع دنیایی و آخرتی آن بیاندازه میباشد7.»
بیتردید برخی از همین مخالفتها بود که سخاوی (902 - 831 ه') را به تألیف کتاب «الاعلان بالتوبیخ لمن ذم اهل التاریخ» وادار کرد8.
نقل قول
