آسيب شناسي تربيتي جوانان

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

آسيب شناسي تربيتي جوانان

پيش درآمد[1]

الٌحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ العالمين وَ الصلاه وَ السلام عَلى سَيد الانبياء وَ المُرسَلين ابِى القاسِم مُحَمَّد وَ الِهِ الطَيَّبين المَعْصومين المُنْتَجَبين

امام على(عليه السلام) خطاب به امام حسن(عليه السلام) فرمودند:

إِنَّمَا قَلْبُ الْحَدَثِ كَالْأَرْضِ الْخَالِيَةِ مَا أُلْقِيَ فِيهَا مِنْ شَيْء قَبِلَتْهُ فَبَادَرْتُكَ بِالْأَدَبِ قَبْلَ أَنْ يَقْسُوَ قَلْبُكَ وَ يَشْتَغِلَ لُبُّكَ لِتَسْتَقْبِلَ بِجِدِّ رَأْيِكَ مِنَ الْأَمْرِ مَا قَدْ كَفَاكَ أَهْلُ التَّجَارِبِ بُغْيَتَهُ وَ تَجْرِبَتَهُ فَتَكُونَ قَدْ كُفِيتَ مَئُونَةَ الطَّلَبِ وَ عُوفِيتَ مِنْ عِلَاجِ التَّجْرِبَةِ فَأَتَاكَ مِنْ ذَلِكَ مَا قَدْ كُنَّا نَأْتِيهِ وَ اسْتَبَانَ لَكَ مَا رُبَّمَا أَظْلَمَ عَلَيْنَا مِنْهُ.[2]

شناختن تمايلات طبيعى و تمنيات فطرى جوانان و ارضاى صحيح و معتدل هر يك از آن تمايلات، اساسى ترين پايه ى تربيت نسل جوان است. مربى لايق كسى است كه ابتدا، ساختمان طبيعى جوانان را مورد مطالعه ى دقيق قرار دهد و با بررسى كامل و همه جانبه، تمام خواهش هاى درون آنان را بشناسد و سپس هر كدام را در جاى خود و با اندازه گيرى صحيح و عاقلانه ارضا نمايد. چنين تربيتى هم آهنگ با نظام حكيمانه ى خلقت و بر وفق قانون آفرينش است. چنين تربيتى بهترين و پايدارترين تربيت ها است و مى تواند جوانان را به شايستگى بسازد و موجبات خوش بختى و سعادت آنان را فراهم سازد.[3]

در آيين مقدس اسلام، برنامه ى تربيت نسل جوان، بر اساس احياى تمام تمايلات فطرى، و هدايت همه ى خواهش هاى طبيعى استوار است.

به عقيده ى روان شناسان، دوران جوانى و بلوغ، دوره ى بروز احساسات مذهبى و شكفته شدن تمايلات ايمانى و اخلاقى است.

جوانان از هر ملت و نژادى، به طور فطرى، خواهان معرفت الهى و سجاياى اخلاقى اند. اين خواهش عميق طبيعى باعث شده است كه دانشمندان روان شناس، دوران بلوغ و جوانى را سنين ماوراى طبيعى بنامند و در مباحث «روان شناسى جوان» مستقلا درباره آن گفت و گو كنند. حتّى كودكانى كه در خانواده هاى دور از مذهب و ايمان پرورش يافته اند، در دوران بلوغ علاقه ى بيش ترى از خود نسبت به مسائل مذهبى نشان مى دهند; امّا متأسفانه از آن جا كه بشر به مصداق كلام گُهر بار امير مؤمنان على(عليه السلام): لَا تَرَى الْجَاهِلَ إِلَّا مُفْرِطاً أَوْ مُفَرَّطاً، هميشه در برداشت ها و استنباط ها و در نتيجه در عمل كردها گرفتار افراط ها و تفريط ها يا تندروى ها و كند روى ها است، در اين وادى نيز بسيارى به خطا رفته اند.

دسته اى جوانان را يك سره قشرى جاهل، ناشى، نافهم، بى تجربه و اصولا غير قابل اعتماد مى دانند. اين عده جوانان را براى هيچ امرى از امور فردى و اجتماعى لايق و طرف مشاوره و... نمى دانند. به اعتقاد آن ها، جوان بايد هم چون موجودى صمٌ و بكم و چشم و گوش بسته به بزرگ ترها توجه كرده و مقلد بى چون و چراى آن ها باشد، و از طرف ديگر، گروهى نيز آن قدر دم از جوان و جوانى مى زنند و آن قدر تعابير عجيب و غريبى درباره ى آنان به كار مى برند كه گاه امر بر خود جوانان نيز مشوه و مشكوك مى نمايد.